نویسنده و مترجم
جغرافیا یکی از عوامل سازنده تمدن است؛ اقلیم و جغرافیا، تحولات و دستکاری انسان در آن همواره عامل مهمی در پیشبرد تمدنها و زوال آنها بوده است. در این قسمت از دل ایرانشهر، اشکان زارع با دکتر جواد حسینزاده گفتوگو کرده و به اهمیت درک جغرافیای ایران با استناد به مدارک و شواهد باستان شناسی پرداخته است.
امروز به سهولت در همه صنوف از «دولت» حرف میزنیم، بسیاری هم حتی در میان روشنفکران در درک معنای مستطاب آن دچارِ یک خطایِ شناختیِ بزرگ با ارجاع به مفاهیم تاریخی به نام «زمانپریشی» (Anachronism) شوند. قاطبه این روشنفکران و گفتههای مطروحه از سوی آنها با یک کژ فهمی همراه است، آنها تصور میکنند دولت، یک ظرفِ خالی است.
ایرانشهر، در تاریخ همان کشور ایران بوده است؛ گستره آن نیز بسیار بیشتر از قلمرو سیاسی امروز ایران است.
در جهان امروز، با هیاهوی نسبیگرایی اخلاقی و سیطرهی پوزیتیویسم حقوقی که جهان مدرن را به مجمعالجزایری از ارادههای متناقض بدل کرده است، و هر کس بنا به منافع و تجربه زیسته خود بر طبل آنارشیسم میکوبد، بازگشت به سرچشمههای فکری سنت کلاسیک، نه یک تفنن تاریخی، بلکه ضرورتی حیاتی برای فهم موقعیت تراژیک انسان معاصر است.
در ویرانههای پس از انقلاب فرانسه، در دورانی که بوی باروت و خون با عطر خوشبینانه «عقل» -مرادم عقل گرایی است- در هم آمیخته بود، صدایی برخاست که نه برای ستایش و نیایش آزادی، که برای مرثیهسرایی بر آن ایده فراگیر سخن میگفت. این صدای ژوزف دو مستر (۱۷۵۳-۱۸۲۱) بود.
در دانشگاه، این گلخانههای روشنفکری، به کار بردن واژهای نابهجا، شما را به ارتکاب «ریزپرخاشگری» متهم میکند و از شما انتظار میرود با دیدن اولین انگشت اتهام، بیدرنگ زانوی ندامت بر زمین بزنید. اعتراف کنید که «من یک فاشیست هستم» این واژههای نا به جا از فیلتر زبان طراز نوین چپها رد نشدهاند؛ یعنی در غربالگری از سوی آنان، این مفتشان اندیشه، نتوانستند بلوغ خود را ثابت کنند. همان اصطلاحات و واژههایی که باید در نطفه خفه شوند. میهن دوستی، بازار آزاد، رقابت، مخالفت با اقلیت سازی و امثالهم جملگی در این غربال گیر افتادهاند.
قوّهٔ مؤسّس مفهومی مدرن است. این مفهوم هرچند دارای ریشههایی در اندیشه قرون وسطی است، اما تنها با استقرار نهاد مدرن دولت است که به شکلی عینی و البته متمایز پدیدار میشود. کارکرد اصلی آن، مشخص کردن منبع نهایی اقتدار در دولت به زبان مشروطه یا به زبان دیگر قانون اساسی است.
اکوایران: برگ اندیشه اکوایران بر آنست تا سرشت حقوقی "دولت" را در اندیشههای سیاسی و اقتصادی شناخته شده بکاود. از اینرو رشتهای از یادداشتها را در این باره میآفریند و به گفتوگو میگذارد. آنچه این دگرگونی اندیشهها را به هم پیوند میدهد، پافشاری بر آغازیدن از "حق" است. بنابراین اندازه دولت در اقتصاد چالش اندیشههای گوناگون میشود که میبایست با رهیافت حقوقی اندازه "دولت حق بنیاد" و "کارآ" را بسازد. اکو ایران برای پشتیبانی از اندیشه "بازار آزاد" از گفتگوهای حق بنیاد درباره پیوند میان دولت و بازار پشتیبانی میکند. از اینرو چه آنانی که "دولت نگهبان شب" را در اقتصاد میسازند، چه آنانی که از پیگیری "حق رفاه" به میانجی دولت سخن می گویند و چه آنانی که پاسداری از حقها و آزادیها را در "انحصار" دولت نمیدانند ؛ به این گفتگوهای اندیشه ورزانه و حق بنیاد فراخوانده میشوند. یادداشت اشکان زارع در این بازه میگنجد.
نیویورک، شهری که زمانی فانوس دریایی آزادی و نماد بیبدیل رؤیای آمریکایی بود، امروز به کانون یک بیماری قدیمی و اروپایی بدل شده است. این شهر، که بر ستونهای سرمایهداری، فردگرایی و فرصتهای بیپایان بنا شد، اکنون به آزمایشگاه خطرناکترین ایدئولوژیهای وارداتی قرن بیستم تبدیل شده است؛ ایدئولوژیهایی که روح آمریکا را هدف گرفتهاند.
