نرخهای جهانی حملونقل کانتینری در هفتههای اخیر روندی صعودی و پرشتاب را تجربه کردهاند؛ روندی که تحتتأثیر همزمانی تقاضای زودهنگام فصل اوج، ازدحام بنادر کلیدی آسیا و تداوم نااطمینانیهای ژئوپلیتیک در خاورمیانه شکل گرفته و فشار تازهای بر زنجیره تأمین جهانی وارد کرده است.
دادههای جدید بازار نشان میدهد مسیرهای اصلی تجارت شرق به غرب با رشد سریع نرخهای حمل مواجه شدهاند؛ در حالیکه محدودیت ظرفیت ناوگان و نگرانی از افزایش هزینههای انرژی، فضای بازار را برای شرکتهای کشتیرانی مساعدتر کرده است. بر اساس گزارش مؤسسه «زنِتا» (Xeneta)، نرخهای لحظهای مسیر شرق آسیا به سواحل غربی آمریکا تنها در یک هفته ۲۰ درصد افزایش یافته و به حدود ۳۹۳۳ دلار به ازای هر کانتینر ۴۰ فوتی رسیده است؛ رقمی که از زمان تشدید تنشهای خاورمیانه در پایان فوریه، بیش از دو برابر شده است.
این روند افزایشی محدود به مسیرهای مرتبط با خاورمیانه نیست و سایر مسیرهای کلیدی نیز با رشد قابلتوجه مواجه شدهاند. نرخ حمل از آسیا به سواحل شرقی آمریکا بیش از ۹۰ درصد نسبت به سطح پیش از بحران افزایش یافته و مسیرهای آسیا–اروپا نیز همزمان با اختلال در شبکههای حمل و افزایش هزینههای عملیاتی، رشد محسوسی را ثبت کردهاند.
به گفته تحلیلگران، بخش عمده فشار فعلی نه ناشی از اختلال مستقیم در مسیرهای کشتیرانی، بلکه حاصل سرریز اختلالات در شبکههای لجستیکی جهانی و بههمخوردگی الگوهای جابهجایی کالا است.
در این میان، ازدحام در بنادر ترانشیپی مهمی مانند سنگاپور و پورت کلانگ رو به افزایش است؛ جایی که خطوط کشتیرانی در حال بازتنظیم مسیرها و برنامههای عملیاتی خود در واکنش به محدودیتهای مرتبط با تنگه هرمز هستند.
تغییر در مسیر حرکت ناوگان و جابهجایی ظرفیتها، باعث افزایش تأخیرها در بخشهای مختلف زنجیره تأمین شده و فشار مضاعفی بر بنادری وارد کرده که نقش گلوگاه در تجارت کانتینری جهانی دارند.
این اختلالات اکنون از محدوده خاورمیانه فراتر رفته و به مسیرهای ترانسپاسیفیک نیز سرایت کرده است؛ مسیرهایی که بهطور مستقیم تحتتأثیر تنشهای تنگه هرمز قرار ندارند اما به دلیل رقابت شدید برای ظرفیت حمل، با افزایش تقاضا و کاهش دسترسی مواجه شدهاند.
در سطح انتظارات بازار نیز نگرانیها نسبت به رشد قیمت نفت، احتمال شکلگیری موج جدیدی از ارسال زودهنگام محمولهها را تقویت کرده است؛ بهگونهای که واردکنندگان تلاش میکنند پیش از افزایش بیشتر هزینهها، کالاهای خود را سریعتر جابهجا کنند. در صورت تداوم این روند، قدرت قیمتگذاری شرکتهای حملونقل تقویت خواهد شد و میتواند به تداوم رشد نرخها در نیمه دوم سال منجر شود.
در همین حال، شاخص جهانی کانتینری مؤسسه «دروِری» (Drewry) نیز این روند صعودی را تأیید میکند و از رشد ۲۳ درصدی در هفته جاری خبر میدهد؛ رشدی که در مسیرهای آسیا–اروپا و ترانسپاسیفیک بهطور همزمان مشاهده شده است.
بررسیها نشان میدهد فصل اوج حملونقل امسال زودتر از روال معمول آغاز شده؛ موضوعی که از یکسو به تجدید موجودی انبارها و کمپینهای فروش خردهفروشی و از سوی دیگر به تلاش واردکنندگان برای پیشدستی نسبت به تغییرات احتمالی سیاستی و تعرفهای مرتبط است.
در کنار این عوامل، نااطمینانیهای ژئوپلیتیک در خاورمیانه همچنان یکی از محرکهای اصلی فضای روانی بازار به شمار میرود. افزایش هزینه سوخت کشتیها، اعمال عوارض مرتبط با سوخت و نگرانی از امنیت انرژی نیز فشار هزینهای مضاعفی بر بازار حملونقل دریایی وارد کرده است.
مجموع این عوامل شامل تقاضای فصلی زودهنگام، ازدحام بنادر و ریسکهای ژئوپلیتیک، شرایطی را رقم زده که به گفته فعالان صنعت، شباهتهایی با دورههای گذشته اختلال شدید در زنجیره تأمین دارد.
در صورت تداوم تنشها و عدم بهبود وضعیت بنادر، انتظار میرود روند صعودی نرخهای حملونقل در ماههای تابستان ادامهدار باشد و فشار هزینهای بیشتری بر تجارت جهانی تحمیل کند.
