پکن علاقه‌مند است نهادهای چندجانبه‌ای مانند سازمان ملل متحد و سازمان تجارت جهانی را حفظ کند، اما تحلیلگران غربی معتقدند که این کشور می‌خواهد این نهادها را با نظام لنینیستی خود سازگار کند؛ نظامی که در آن قواعد از بالا به پایین و توسط رهبران حزب کمونیست تعیین می‌شوند.

اکوایران: قرار است شهر جنوبی شنژن در چین، روز پنج‌شنبه میزبان نخستین دیدار دونالد ترامپ، شی جین‌پینگ و ولادیمیر پوتین باشد؛ دیداری که نقطه اوج هفته‌ای از دیپلماسی پرمخاطره در آسیاست. گفت‌وگوهای سه‌جانبه و دیدار دوجانبه ترامپ و شی، در حاشیه اجلاس سران سازمان همکاری اقتصادی آسیا و اقیانوسیه (APEC) که روزهای چهارشنبه و پنج‌شنبه برگزار می‌شود، انجام خواهند شد.

دیدارهای تاریخی که اجلاس اصلی را تحت‌الشعاع قرار می‌دهند

به نوشته فایننشیال‌تایمز، اگرچه انتظار می‌رود این نشست دستاوردهای ملموس چندانی نداشته باشد، تصویر قدرتمند دیدار ترامپ با شی، رهبر اقتدارگرای چین و پوتین، رهبر تجدیدنظرطلب روسیه، در سراسر جهان بازتاب گسترده‌ای خواهد داشت؛ به‌ویژه در مناطق بحرانی مانند اوکراین، تایوان و خاورمیانه. برخی این نشست سه‌جانبه را «یالتای ۲.۰» نامیده‌اند؛ اشاره‌ای به کنفرانس سال ۱۹۴۵ در کریمه که در آن فرانکلین دی. روزولت، رئیس‌جمهور آمریکا، وینستون چرچیل، نخست‌وزیر بریتانیا و ژوزف استالین، رهبر اتحاد جماهیر شوروی، درباره نظم بین‌المللی پس از جنگ جهانی دوم تصمیم‌گیری کردند.

اعضای اپک ۶۲ درصد تولید ناخالص داخلی جهان و تقریباً نیمی از تجارت جهانی را در اختیار دارند. انتظار می‌رود در این اجلاس موضوعاتی مانند امنیت زنجیره تأمین و هوش مصنوعی مورد بحث قرار گیرند. بااین‌حال، جلسات آن تحت‌الشعاع دیدارهای شی، ترامپ و پوتین و همچنین هرگونه ملاقات احتمالی میان رهبر چین و سانائه تاکایچی، نخست‌وزیر ژاپن، قرار خواهد گرفت؛ کسی که اظهاراتش درباره تایوان در سال گذشته، اختلافی شدید با چین برانگیخت.

ترامپ پیش از شرکت در اجلاس اپک، برای حضور در نشست سالانه اتحادیه کشورهای جنوب شرق آسیا (آسه‌آن) به مانیل سفر می‌کند. انتظار می‌رود او بر روابط آمریکا با شرکای دفاعی خود، از جمله فیلیپین، تأکید کند؛ کشوری که به‌دلیل ادعاهای متعارض بر سر حاکمیت دریای چین جنوبی، تحت فشار چین قرار دارد. همچنین گمانه‌زنی‌هایی درباره احتمال دیدار ترامپ با کیم جونگ اون، رهبر کره شمالی، در چین یا فیلیپین مطرح شده است؛ اما یک مقام آمریکایی گفته است که چنین دیداری در برنامه‌ها قرار ندارد.

چین وارد جمع بزرگان می‌شود

در ماه‌های اخیر، ترامپ و پوتین هر دو علناً ایده برگزاری نشستی سه‌جانبه را مطرح کرده بودند. پکن در ابتدا نسبت به این پیشنهاد محتاط بود؛ زیرا چنین دیداری با توجه به رفتار پیش‌بینی‌ناپذیر دو طرف دیگر، برای شی خطراتی دربرداشت؛ اما چین پس از هفته‌ها مذاکره با واشنگتن و مسکو، تصمیم گرفت این نشست برگزار شود. فردی آگاه از روند برنامه‌ریزی این نشست گفت چین، روسیه و آمریکا تصمیم گرفته‌اند دستورکار مورد توافقی برای آن تعیین نکنند؛ اقدامی نامعمول از سوی شی، به‌عنوان میزبان که معمولاً بر گفت‌وگوهای کاملاً برنامه‌ریزی‌شده و کنترل‌شده با رهبران خارجی اصرار دارد.

عکس از خبرگزاری رویترز

یک مقام آمریکایی گفت ترامپ موضوع کنترل تسلیحات هسته‌ای و جلوگیری از گسترش سلاح‌های هسته‌ای را مطرح خواهد کرد، اما تأکید کرد که رئیس‌جمهور آمریکا می‌خواهد گفت‌وگویی میان سه قدرت بزرگ هسته‌ای جهان آغاز کند و انتظار ندارد در این زمینه توافقی حاصل شود. این مقام آمریکایی گفت: «این موضوعی دشوار برای چین است، اما ما واقعاً فکر می‌کنیم وقت آن رسیده که چین هم به‌نوعی وارد جمع بزرگسالان شود.»

شی می‌خواهد روابط خود با ترامپ و پوتین را به نمایش بگذارد، اما همزمان تمایلی ندارد این نشست با کنفرانس یالتای سال ۱۹۴۵ مقایسه شود؛ کنفرانسی که در آن، با وجود نقش مهم چین در جنگ علیه ژاپن در جنگ جهانی دوم، این کشور از مذاکرات کنار گذاشته شده بود. نشست سه‌جانبه برای شی خطراتی نیز دارد؛ زیرا ممکن است چین را با جنگ‌های اوکراین و ایران پیوند دهد، درحالی‌که پکن می‌کوشد از ایفای نقشی محوری در مذاکرات صلح این مناقشه‌ها دور بماند.

دا وی، استاد دانشگاه تسینگ‌هوا، گفت چین از این نشست سه‌جانبه برای نشان دادن قدرت دیپلماتیک خود و مهارت رهبری شی استفاده خواهد کرد. به گفته او، بعید است شی وارد گفت‌وگوهای عمیق درباره جنگ اوکراین یا کنترل تسلیحات شود، اما احتمالاً بر موضوع ثبات جهانی تمرکز خواهد کرد. دا این نشست را بخشی از سیاست خارجی «فعالانه» چین دانست.

مسکو تمایل خود را برای ایجاد یک «یالتای جدید و امروزی» با هدف بازتاب دادن خواسته‌هایش در اروپا پنهان نکرده است. اما فردی نزدیک به کرملین گفت بی‌میلی چین به ایفای نقشی فعال در روند صلح اوکراین به این معناست که احتمالاً سه رهبر در شنژن به‌طور مفصل درباره این جنگ گفت‌وگو نخواهند کرد.

الکساندر گابویف، مدیر مرکز اوراسیای روسیه در بنیاد کارنگی در برلین، گفت این نشست برای روسیه رویدادی کم‌خطر است که اعتبار و وجهه‌ای برای پوتین ایجاد می‌کند. او گفت: «این دیدار به او جایگاه یک رهبر تراز اول جهانی را می‌دهد؛ هرچند روسیه از نظر عینی هم‌سطح آمریکا و چین نیست، مگر اینکه اندازه زرادخانه هسته‌ای آن را ملاک قرار دهیم.»

دوباره ترامپ و شی

دیدار دوجانبه شی و ترامپ در حاشیه اجلاس اپک، سومین ملاقات آن‌ها در سال جاری خواهد بود؛ دو ماه پس از آنکه ترامپ در کاخ سفید از شی میزبانی کرد و شش ماه پس از سفر رسمی رئیس‌جمهور آمریکا به چین. انتظار می‌رود چهارمین دیدار آن‌ها نیز در ماه دسامبر و در حاشیه اجلاس گروه ۲۰ در میامی برگزار شود.

ترامپ در ماه مه در پکن و دوباره در سپتامبر در واشنگتن با شی دیدار کرد/عکس از آسوشیتدپرس

مقام‌های آمریکایی گفتند محور اصلی دیدار روز پنج‌شنبه، تجارت و اجرای توافق آتش‌بس تجاری خواهد بود که ترامپ و شی در اکتبر ۲۰۲۵ به آن دست یافتند. واشنگتن چین را متهم کرده است که به تعهدات توافق‌شده عمل نمی‌کند و می‌گوید پکن تنها دوسوم میزان عناصر خاکی کمیابی را صادر می‌کند که وعده داده بود. چین بارها ادعای عقب‌نشینی از مفاد این آتش‌بس را رد کرده است؛ توافقی که قرار است در ۱۰ ژانویه منقضی شود.

یک مقام آمریکایی گفت: «ما از چینی‌ها عناصر خاکی کمیاب و محصولات مشتق‌شده از آن‌ها دریافت می‌کنیم، اما نه با سرعت و در سطحی که انتظار داریم. پیش‌بینی می‌کنم رئیس‌جمهور این موضوع را با رئیس‌جمهور شی مطرح کند.»

ترامپ که روز سه‌شنبه وارد مانیل می‌شود، سفر سه‌روزه خود به آسیا را با شرکت در اجلاس آسه‌آن در فیلیپین آغاز خواهد کرد. او با رهبران جنوب شرق آسیا دیدار می‌کند؛ رهبرانی که با توجه به درگیری ایران و تعرفه‌های تنبیهی آمریکا، درباره میزان پایبندی واشنگتن به منطقه نگران هستند. این منطقه با انتقال فعالیت‌های تولیدی از چین، به یکی از مناطق مهم زنجیره‌های تأمین جهانی تبدیل شده است. همچنین انتظار می‌رود آمریکا و تایلند در مانیل یک توافق تجاری امضا کنند.

نسخه چینی «چندجانبه‌گرایی»

فایننشیال‌تایمز در گزارشی دیگر می‌نویسد که نشست سران اَپِک در شنژن طی این هفته، جاه‌طلبی چین برای بازآرایی نظم جهانی بر اساس شرایط و خواسته‌های خود را به نمایش خواهد گذاشت. رهبران جهان در این هفته از نزدیک با این مسئله مواجه خواهند شد که اگر ایالات متحده روزی از جایگاه هژمونیک خود عقب‌نشینی کند و نظم بین‌المللی لیبرال به سمت افول نهایی پیش برود، زندگی در جهانی تحت رهبری چین چگونه خواهد بود.

چین

شی و سایر مقامات در ماه اکتبر نودمین سالگرد پایان «راهپیمایی طولانی» را گرامی داشتند. پیام این است که رهبری حزب، چین را از دوران سخت عبور خواهد داد/عکس از Cnsphoto

به گفته افرادی که از جزئیات موضوع اطلاع دارند، اجلاس همکاری اقتصادی آسیا و اقیانوسیه (APEC) که قرار است در قطب فناوری درخشان جنوب چین برگزار شود، یکی از به‌شدت کنترل‌شده‌ترین نشست‌ها از زمان آغاز جلسات این سازمان ۲۱ عضوی در سال ۱۹۸۹ خواهد بود. این نشست در شرایطی برگزار می‌شود که پکن بیش از پیش خود را مرکز نظام چندجانبه‌گرایی معرفی می‌کند؛ نقشی که به باور چین، در پی خلأ رهبری ناشی از سیاست‌های دولت ترامپ، از سوی آمریکا رها شده است.

شی جین‌پینگ سال گذشته ابتکار موسوم به «ابتکار حکمرانی جهانی» را مطرح کرد؛ طرحی دیپلماتیک برای ایجاد نظام بین‌المللی «عادلانه‌تر و منصفانه‌تر.» او هم‌زمان با «تمام اشکال یک‌جانبه‌گرایی، هژمونی، سلطه چند کشور و سیاست بلوکی» مخالفت کرد؛ اظهاراتی که آشکارا کنایه‌ای به ایالات متحده بود.

بااین‌حال، درحالی‌که تحلیلگران چینی از تلاش فزاینده پکن برای تغییر نظم جهانی به‌منظور بازتاب بهتر منافع کشورهای در حال توسعه که در مجموع با عنوان «جنوب جهانی» شناخته می‌شوند، استقبال می‌کنند، تحلیلگران و دیپلمات‌های غربی این پرسش را مطرح می‌کنند که آیا برداشت پکن از چندجانبه‌گرایی با معنای متعارف این مفهوم سازگار است یا خیر. به گفته آنان، اجلاس اپک در شنژن، نمونه مناسبی برای نشان دادن این مسئله است که چین چگونه بر نمایش هماهنگی جهانی تأکید می‌کند، اما هم‌زمان فضای لازم برای بحث واقعی بین‌المللی و تصمیم‌گیری مشترک را کاهش می‌دهد.

از دیدگاه این تحلیلگران، چین با وجود حمایت ظاهری از چندقطبی‌گرایی، به‌شدت بر رقابت بنیادین قدرت‌های بزرگ متمرکز است؛ برای مثال، انتظار می‌رود بخش اصلی فعالیت‌های اجلاس اپک به دیدار احتمالی سه‌جانبه میان شی، پوتین و ترامپ و همچنین نشست دوجانبه رهبران آمریکا و چین اختصاص یابد؛ سومین دیدار آن‌ها از ماه مه تاکنون.

پیام اصلی این رویکرد آن است که چین می‌خواهد هژمونی متفاوتی نسبت به آمریکا داشته باشد. پکن علاقه‌مند است نهادهای چندجانبه‌ای مانند سازمان ملل متحد و سازمان تجارت جهانی را حفظ کند، اما تحلیلگران غربی معتقدند که این کشور می‌خواهد این نهادها را با نظام لنینیستی خود سازگار کند؛ نظامی که در آن قواعد از بالا به پایین و توسط رهبران حزب کمونیست تعیین می‌شوند.

رایان هاس، مدیر مرکز جان ال. تورنتون چین در مؤسسه بروکینگز، می‌گوید: «چین کاملاً مصمم است که به قدرت برتر آسیا و یکی از قدرت‌های پیشرو در عرصه جهانی تبدیل شود. این کشور انتظار دارد دیگران در قبال منافع اساسی‌اش از آن تبعیت کنند و می‌خواهد محتوای لیبرال نظم بین‌المللی را از درون تهی کند.»

اعتمادبه‌نفس کاذب پکن

حزب کمونیست چین در اظهارات علنی خود، اعتمادبه‌نفس فوق‌العاده‌ای نسبت به جایگاه جهانی این کشور نشان می‌دهد. پس از پنجمین نشست عمومی کمیته مرکزی قدرتمند حزب در ماه گذشته، جلسه‌ای مطالعاتی در وزارت خارجه چین برگزار شد که در آن درس‌های چین برای سایر کشورهای جهان تشریح شد. در بیانیه‌ای درباره این نشست آمده بود: «ما باید تبلیغات خارجی را به‌طور فعال پیش ببریم و... تصویر باشکوه و جایگاه والای دبیرکل شی جین‌پینگ را به‌عنوان رهبری در تراز جهانی، در رأس یک حزب بزرگ و یک کشور بزرگ، به‌طور کامل به نمایش بگذاریم.» در ادامه این بیانیه آمده بود که باید جامعه بین‌المللی را تشویق کرد تا «به شرق نگاه کند»، «از چین بیاموزد» و «از حزب [کمونیست] درس بگیرد.»

ناو هواپیمابر چینی

مراسم بهره‌برداری و اهدای پرچم برای «فوجیان»، سومین ناو هواپیمابر چین و نخستین ناوی که این کشور خودش آن را طراحی و ساخته و به پرتابگرهای الکترومغناطیسی مجهز است، در روز چهارشنبه، ۵ نوامبر ۲۰۲۵ برگزار می‌شود/عکس از خبرگزاری شینهوا

بااین‌همه، اگرچه چین به‌تدریج در حال فراهم کردن مقدمات شکل‌گیری این نظم تازه است، از جمله از طریق جلب حمایت کشورهای در حال توسعه و بهره‌گیری از قدرت عظیم تجاری خود، موفقیت آن به هیچ وجه تضمین‌شده نیست. حتی اگر آمریکا آماده واگذاری سلطه خود باشد، هنوز مشخص نیست که قدرت اقتصادی به‌تنهایی بتواند جایگاه هژمونیک را برای پکن به ارمغان بیاورد.

تحلیلگران می‌گویند چین با وجود برخورداری از یکی از بزرگ‌ترین ارتش‌های جهان، ظاهراً تمایلی ندارد قدرت نظامی خود را فراتر از منطقه پیرامونی‌اش به نمایش بگذارد یا در حل‌وفصل قاطع مناقشات ژئوپلیتیک خارج از مرزهای خود نقش‌آفرینی کند. این کشور می‌خواهد از نهادهای بین‌المللی مانند سازمان ملل برای تغییر قواعد در راستای منافع خود استفاده کند، اما هم‌اینک به نظر نمی‌رسد تمایلی داشته باشد که مانند آمریکا یا هژمون‌های پیشین، برای تأمین کالاهای عمومی جهانی، از جمله امنیت بین‌المللی، سرمایه‌گذاری کند. هاس در این رابطه می‌گوید: «جاه‌طلبی‌های چین قطعاً بیش از گذشته آشکار شده‌اند، اما به نظر من هنوز این پرسش مطرح است که آیا این کشور واقعاً قادر خواهد بود به اهداف خود دست پیدا کند یا خیر.»

شی از زمان رسیدن به مقام دبیرکلی حزب در سال ۲۰۱۲، سیاست خارجی‌ای را دنبال کرده که تحلیلگران آن را تهاجمی‌تر و قاطعانه‌تر توصیف می‌کنند؛ بااین‌حال، برخلاف ادبیات قاطعانه پکن، محافل دانشگاهی و پژوهشی چین درباره نوع قدرتی که این کشور باید به آن تبدیل شود و چگونگی رقابت با آمریکا، بحث‌هایی ظریف‌تر و پیچیده‌تر دارند.

استثناءگرایی چینی

برای چندین دهه، اندیشه چینی درباره دیپلماسی بین‌المللی تحت تأثیر دو گرایش شکل گرفته است که برخی پژوهشگران داخلی آن‌ها را «آمریکامحوری» و «چین‌محوری» می‌نامند. اولی بر رقابت با آمریکا متمرکز است و دومی بر این باور ذاتی استوار است که چین برتر و کشوری استثنایی است؛ بااین‌حال، پس از تنش‌زدایی سال گذشته میان ترامپ و شی، این ایده بار دیگر در چین و خارج از آن مطرح شده است. پاسخ شی به عقب‌نشینی آمریکا از نظام بین‌المللی‌ای که این کشور پس از جنگ جهانی دوم ایجاد کرد، ابتکار حکمرانی جهانی است؛ طرحی که در کنار مجموعه‌ای از ابتکارهای دیگر در حوزه‌های توسعه بین‌المللی، امنیت و تمدن قرار دارد.

چین

وانگ یی، وزیر خارجه چین، ماه گذشته در مجمع ابتکار حکمرانی جهانی که در شیونگ‌آن، شهر آرمان‌شهری در حال ساخت چین در نزدیکی پکن، برگزار شد، گفت چین خواستار تغییر در «حکمرانی جهانی حقوق بشر» است تا موضوع «توسعه» در اولویت بالاتری قرار گیرد. چین مدت‌هاست با تأکید غرب بر حقوق مدنی و سیاسی فردی و استانداردهای جهانی حقوق بشر مخالفت کرده است. او اعلام کرد چین کارگاهی برگزار خواهد کرد تا به «سایر کشورهای در حال توسعه در ایجاد ظرفیت» برای پیاده‌سازی دیدگاه خود درباره حقوق بشر کمک کند.

پکن علاوه بر نهادهایی مانند اپک و سازمان ملل که در آن‌ها از طریق گروه ۷۷ کشورهای در حال توسعه تلاش می‌کند حمایت جنوب جهانی را جلب کند، از مجموعه‌های چندجانبه غیرغربی مانند گروه بریکس نیز برای افزایش نفوذ خود استفاده می‌کند. تنوع گسترده این سازمان‌ها، که حتی رقبایی مانند هند را نیز دربر می‌گیرد، در عمل متحد کردن آن‌ها برای اجرای سیاست‌های مشترک را دشوار می‌کند. بااین‌حال، به گفته جان سزین از مؤسسه بروکینگز که پیش‌تر مدیر امور چین در شورای امنیت ملی آمریکا بوده است، این گروه‌ها به چین امکان می‌دهند اهرم فشار کافی به دست آورد تا کشورهای دیگر را وادار کند اولویت‌های اساسی پکن، از جمله ادعای حاکمیت بر تایوان، را درونی کنند.

سزین می‌گوید: «آن‌ها می‌خواهند آن‌قدر قدرت داشته باشند که حتی نیازی نباشد برای دیگر کشورها توضیح دهند منافع چین چیست. آن‌ها می‌خواهند کشورها ترجیحات چین را درونی کنند و خودسانسوری را در پیش بگیرند.»

سخنگوی خودخوانده «جنوب جهانی»

افزون بر این، صرف نمایش وحدت نیز برای چین اهمیت زیادی دارد. یون سان، مدیر برنامه چین در مرکز مطالعات استیمسون، اندیشکده‌ای مستقر در واشنگتن، می‌گوید: «چیزی که چینی‌ها با چندجانبه‌گرایی یا سازمان‌های چندجانبه به دنبال ایجاد آن هستند، تصویری از چین به‌عنوان نماینده جنوب جهانی است؛ یا این تصور که چین همچنان به دیدگاه جنوب جهانی اهمیت می‌دهد، در حالی که دیگر قدرت‌های بزرگ عملاً بدون توجه به این کشورها در سراسر جهان عمل می‌کنند.»

ترامپ شی

ترامپ و شی در معبد آسمان پکن در جریان دیدار رسمی ترامپ از پکن/عکس از آسوشیتدپرس 

کشورهای در حال توسعه همچنین بزرگ‌ترین دریافت‌کنندگان کالاهای عمومی جهانی بوده‌اند که چین در اختیار جهان قرار داده است. برنامه «کمربند و جاده» چین باعث شده است این کشور بیش از یک تریلیون دلار در زیرساخت‌های حمل‌ونقل، انرژی و سایر حوزه‌ها سرمایه‌گذاری کند. در حالی که پکن متهم است کشورهای دریافت‌کننده این سرمایه‌گذاری‌ها را در دام بدهی گرفتار می‌کند، برخی حامیان این طرح می‌گویند بسیاری از این کشورها در غیر این صورت هرگز به چنین حجم عظیمی از سرمایه‌گذاری دسترسی پیدا نمی‌کردند.

اگرچه هزینه‌های چین در چارچوب برنامه کمربند و جاده دیگر به اندازه گذشته نیست، پکن امسال برنامه جدیدی برای کمک به کشورهای در حال توسعه در حوزه هوش مصنوعی راه‌اندازی کرده است. بر اساس این برنامه، قرار است هزاران نفر از کشورهای جنوب جهانی از طریق ایجاد «مراکز همکاری کاربردی» بین‌المللی، برای استفاده از مدل‌های هوش مصنوعی چین آموزش ببینند.

هاس از مؤسسه بروکینگز می‌گوید: «اگر چین بتواند خود را رهبر چیزی معرفی کند که آن را اکثریت جهانی می‌نامد، در بازتنظیم مناسبات جهانی موفق خواهد شد؛ به‌گونه‌ای که این مناسبات از نظم بین‌المللی پس از جنگ جهانی دوم، که تا حدی به سود دموکراسی‌های لیبرال طراحی شده بود، فاصله بگیرد و به سمت ترتیبی حرکت کند که چین در آن احساس راحتی بیشتری داشته باشد.»

محدودیت‌های قدرت جهانی چین

اگرچه جایگاه چین به‌عنوان یک قدرت اقتصادی و تجاری در سطح ابرقدرت‌ها انکارناپذیر است، برخی معتقدند جاه‌طلبی پکن برای ایجاد نظم جهانی جدیدی که چین در مرکز آن قرار داشته باشد، هنوز راه درازی در پیش دارد. تحلیلگران می‌گویند جدا از برنامه کمربند و جاده، ابتکارهای سیاست خارجی چین معمولاً با سرمایه‌گذاری‌های عملی و ملموس چندانی همراه نیستند. این مسئله در تضاد با رویکرد آمریکاست؛ کشوری که چه به‌درستی و چه به‌نادرستی، چشم‌انداز خود از نظم جهانی را با طرح مارشال، نظام مالی مبتنی بر دلار، اتحادهای امنیتی، کمک‌های گسترده جهانی و دیگر اشکال مشارکت بین‌المللی پشتیبانی کرده است.

چین شی

یو از چتم‌هاوس در مقاله‌ای تازه می‌نویسد: «اگرچه چین بیش از پیش خود را مدافع اصلاح حکمرانی جهانی و حامی چندجانبه‌گرایی معرفی می‌کند، همچنان در تعهد به اختصاص منابع مالی در مقیاسی که به‌طور تاریخی با رهبری جهانی همراه بوده است، محتاط و کم‌میل عمل می‌کند.»

برخی نیز این پرسش را مطرح می‌کنند که آیا پکن تمایل یا توانایی لازم برای اعمال قدرت خود به‌منظور تأمین ثبات ژئوپلیتیک بیشتر در جهان را دارد یا خیر. سزین از مؤسسه بروکینگز می‌گوید: «اگر بخواهیم رفتار چین را در صورت تبدیل شدن به قدرت هژمونیک با یک عبارت خلاصه کنیم، آن عبارت این خواهد بود: قدرت بدون مسئولیت.» او معتقد است مجموعه ابتکارهایی که شی طی چند سال گذشته راه‌اندازی کرده، بیشتر جنبه «تزئینی» دارند و در موضوعات مرتبط با مناقشات جاری، این واقع‌گرایی سیاسی است که رفتار پکن را تعیین می‌کند. برای مثال، چین با وجود تأکید بر ضرورت پایبندی کشورها به منشور سازمان ملل متحد که از حاکمیت ملی کشورها محافظت می‌کند، هرگز تهاجم تمام‌عیار روسیه به اوکراین را محکوم نکرده است.

همین انفعال را می‌توان در قبال ایران نیز مشاهده کرد؛ جایی که چین تأثیر قابل‌تشخیصی بر مذاکرات برای دستیابی به صلح نداشته است. سزین می‌گوید: «آن‌ها صرفاً در قبال منافع خودشان دیدگاهی بسیار محدود و منطقه‌ای دارند.»

پژوهشگران چینی در پکن در مقابل استدلال می‌کنند که چین اساساً قدرت پایان دادن به این مناقشات را ندارد. آن‌ها به تلاش‌های بی‌نتیجه ترامپ از زمان بازگشت به قدرت برای پایان دادن به جنگ اوکراین و همچنین درگیری خود او با ایران اشاره می‌کنند. سزین اضافه می‌کند که سیاست منفعلانه‌تر پکن در قبال مناقشات جهانی شاید در واقع به سود چین تمام شده باشد. چین به‌عنوان دومین ابرقدرت جهان، نیازی ندارد مسئولیت‌های بیشتری بر عهده بگیرد و می‌تواند اجازه دهد آمریکا مرتکب اشتباه شود، درحالی‌که خود به انباشت نفوذ ادامه می‌دهد. او اضافه می‌کند که نتیجه این رویکرد در طول زمان، «فرسایش تدریجی برتری‌های آمریکا» بدون تحریک واکنشی خشونت‌آمیز از سوی واشنگتن خواهد بود.

هدف بلندمدت، به اعتقاد استیون تسانگ و اولیویا چونگ در کتاب جدیدشان با عنوان راهبرد جهانی چین در دوران شی جین‌پینگ، معرفی نظام بین‌المللی‌ای است که عناصری از مفهوم تاریخی «تیان‌شیا» یا «همه‌چیز زیر آسمان» را در خود جای دهد. این مفهوم به نگرشی تاریخی اشاره دارد که بر اساس آن، زمانی که امپراتوری چین ثروتمند، قدرتمند و از نظر فناوری پیشرفته‌تر از دیگر کشورها بود، سایر کشورها به‌طور طبیعی از آن تبعیت می‌کردند و برای دریافت راهنمایی به آن چشم می‌دوختند.

بنابراین، اجلاس اپک دقیقاً همان نوع مجمع چندجانبه‌ای است که چین می‌تواند در آن رویکرد خود به هژمونی را در عمل به نمایش بگذارد؛ درحالی‌که از چندقطبی‌گرایی سخن می‌گوید، تلاش می‌کند در رقابت قدرت‌های بزرگ جایگاه بالاتری به دست آورد.