به گزارش اکوایران، دونالد ترامپ، رئیسجمهوری آمریکا، در روز پنجشنبه در جریان جلسه هیئت صلح غزه در واشنگتن اظهار داشت: «اکنون ممکن است ما آن را یک گام جلوتر ببریم یا این کار را انجام ندهیم. شاید با ایران به توافق برسیم. احتمالا طی 10 روز آینده متوجه خواهید شد»؛ چند ساعت بعد، ترامپ سوار بر هواپیمای ایر فورس وان به خبرنگاران گفت: «10 روز زمان کافی به حساب میآید. 10، 15 روز تقریبا حداکثر.»
نامه به سازمان ملل
به نوشته اکسیوس، در بحوحه تهدید ایالات متحده مبنی بر آغاز یک کمپین نظامی، امیر سعید ایروانی، نماینده جمهوری اسلامی ایران در سازمان ملل متحد، نامهای را به آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل متحد و همچنین اعضای شورای امنیت این سازمان ارسال کرد و نسبت به اقدام تلافیجویانه ایران هشدار داد. او نوشت: «در چنین شرایطی، تمام پایگاهها، تأسیسات و داراییهای نیروی متخاصم در منطقه، اهداف مشروع در چارچوب واکنش دفاعی ایران محسوب میشوند. ایالات متحده مسئولیت کامل و مستقیم هرگونه عواقب غیرقابل پیشبینی و کنترلنشده را بر عهده خواهد داشت.»
اکوایران: ادامه اختلافات بر سر برنامه هستهای و موشکی ایران، همزمان با اعزام ناوها و سامانههای پدافندی آمریکا به منطقه، دیپلماسی شکننده را در سایه تهدید جنگ قرار داده است.
ترامپ در روز چهارشنبه با مشاوران ارشد خود جلسهای تشکیل داد که موضوع آن وضعیت مرتبط با ایران بود. ترامپ به طور کامل در جریان مذاکرات هستهای در روزهای اخیر قرار گرفت و اعضای این جلسه درباره گامهای بعدی به بحث پرداختند. ترامپ در روز پنجشنبه اعلام کرد که گفتگوها به خوبی پیش رفته اما ایران باید یک توافق معنادار انجام دهد؛ در غیراینصورت، اتفاقات بدی رخ خواهد داد.
یک مقام آمریکایی اظهار داشت که ایرانیها باید تا پایان ماه جاری میلادی بستهای از اقدامات در جهت رفع نگرانیهای آمریکا در رابطه با برنامه هستهای که در ژنو مورد بحث قرار گرفت، به دولت ترامپ ارائه دهند. مقامات آمریکایی میگویند ورود ناو هواپیمابر یو اساس فورد و گروه ضربت آن به شرق مدیترانه در روزهای آینده، عامل کلیدی در زمانبندی یک عملیات نظامی احتمالی علیه ایران خواهد بود.
آمادگی برای اقدام؟
در این شرایط، به نوشته واشنگتنپست، مقامات فعلی و سابق آمریکایی مدعی شدهاند که به نظر میرسد دولت ترامپ آماده حمله نظامی گسترده است، چرا که پنتاگون با وجود خطرات تلفات جنگی ایالات متحده و گرفتار شدن آمریکا در یک جنگ طولانی، نیروی ضربتی عظیمی را در خاورمیانه گردآوری میکند. مقامات آگاه به این موضوع گفتند که تمرکز تجهیزات نظامی آمریکا که هفتههاست در حال شکلگیری است، منتظر ورود ناو هواپیمابر یواساس جرالد آر. فورد و کشتیهای جنگی همراه آن از کارائیب به منطقه است. این افراد گفتند که این کشتیها روز پنجشنبه به تنگه جبلالطارق نزدیک شدند که باعث میشود اقدام طی چند روز آینده ممکن شود.
یک مقام آمریکایی آگاه به این موضوع گفت که مشاوران ارشد امنیت ملی ترامپ روز چهارشنبه برای بحث درباره وضعیت ایران تشکیل جلسه دادند و به آنها گفته شد که نیروهای آمریکایی که به منطقه اعزام شدهاند تا اواسط ماه مارس در منطقه مستقر خواهند شد. با این حال، مشخص نیست که آیا ترامپ اقدام نظامی را تأیید کرده است یا خیر.
دانیل بی. شاپیرو، سفیر سابق ایالات متحده در اسرائیل و مقام ارشد پنتاگون در دوران دولت بایدن، گفت: «یک درگیری بزرگ با ایران خطرات جدی را به همراه دارد، از جمله موشکهای بالستیک که قادر به کشتن نیروهای آمریکایی در منطقه هستند، شبکهای از متحدان در سراسر خاورمیانه که میتوانند به سرعت هر حملهای را به جنگی بسیار گستردهتر و مرگبارتر تبدیل کنند و احتمال اختلال قابل توجه در حملونقل دریایی و بازار جهانی نفت.»
احتمال جابهجایی نیروهای آمریکایی حاضر در منطقه
دو نفر از افراد آشنا با این موضوع گفتند، انتظار میرود برخی از نیروهای آمریکایی در صورت آمادهسازی نهایی پنتاگون برای یک جنگ، از پایگاههای خاورمیانه خارج شوند. یکی از مقامات گفت به برخی گفته خواهد شد که بمانند و از تأسیسات در برابر حملات احتمالی محافظت کنند، در حالیکه انتظار میرود برخی دیگر به مکانی امن در اروپا یا ایالات متحده منتقل شوند. پنتاگون در گذشته نیز اقدامات احتیاطی مشابهی را انجام داده است.
توافقنامه ۲۰۱۵ که به عنوان برنامه جامع اقدام مشترک شناخته میشود، از یک همگرایی نادر پدید آمد؛ تمایل سیاسی در واشنگتن، انعطافپذیری استراتژیک در تهران و یک محیط بینالمللی مساعد برای سازش.
به گفته یک دیپلمات اروپایی که در جریان مذاکرات ایران قرار گرفته، دیپلماتهای منطقهای در ابتدا تصور میکردند که فشار نظامی دولت ترامپ بر ایران به منظور وادار کردن تهران به ارائه امتیازات بیشتر در آن مذاکرات است. اما پس از پایان آخرین مذاکرات در روز سهشنبه در ژنو، دیپلماتها اکنون معتقدند که ایران آماده نیست از مواضع اصلی خود، از جمله حق غنیسازی اورانیوم کوتاه بیاید. این دیپلمات ادعا کرد: «ایرانیها قصد داشتند آنها را در جزئیات فنی غرق کنند و اصل موضوع را به تأخیر بیندازند، در حالیکه یک رویکرد سنتیتر میتوانست بر اساس گفتوگو باشد. ترامپ صبر و شکیبایی لازم را ندارد.»
نگرانی از آمادگی واشنگتن برای یک اقدام گسترده
به گفته این دیپلمات، افزایش حضور نظامی ایالات متحده در ابتدا برای برخی از مقامات منطقه اطمینانبخش بود، اما نشانههایی مبنی بر آماده شدن دولت ترامپ برای یک درگیری طولانیمدت، عمیقا نگرانکننده شده است. این دیپلمات با اشاره به مقامات عربستان سعودی و امارات متحده عربی ادعا کرو: «برخی از بازیگران ممکن است حملات هدفمند را برای افزایش فشار ترجیح دهند، اما یک درگیری طولانیمدت، خونین خواهد بود و میتواند کشورهای بیشتری را چه عمدا و چه از روی محاسبات اشتباه، وارد جنگ کند.»
طبق گزارشها، مارکو روبیو، وزیر امور خارجه آمریکا قصد دارد در 28 فوریه (9 اسفند) برای دیدار با بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل به اسرائیل سفر کند. این سفر با هدف مطلع نگه داشتن نتانیاهو از وضعیت مذاکرات ایالات متحده و ایران انجام خواهد شد، اما این امر مانع از آن نمیشود که پنتاگون ابتدا حملات را آغاز کند. در تابستان، ایالات متحده به تأسیسات هستهای ایران حمله کرد، حتی در حالیکه دیپلماتهای ارشد رئیسجمهوری آمریکا، جلسات دیپلماتیک با همتایان ایرانی خود را برنامهریزی کرده بودند.
رئیسجمهوری آمریکا از ماه ژانویه اقدام نظامی را مطرح کرد اما مقامات دفاعی ایالات متحده هشدار دادند مدیریت حملات متقابل ایران در حالیکه تعداد نسبتا محدودی از نیروهای آمریکایی در منطقه هستند، دشوار خواهد بود.
از آن زمان، دولت آمریکا تسلیحات خود را افزایش داده است، از جمله استقرار ناو هواپیمابر یواساس آبراهام لینکلن در منطقه که از دریای چین جنوبی به سوی خاورمیانه اعزام شد. بررسی دادههای ردیابی پرواز در روزهای اخیر نشان داده است که ناوگانی از هواپیماهای سوخترسان نیز به اروپا و خاورمیانه منتقل شدهاند و بسیاری از جتهای جنگنده در پایگاه هوایی موفق السلطی در اردن مستقر شدهاند. دادهها نشان میدهد که به نظر میرسد سایر هواپیماهای نظامی ایالات متحده به پایگاه هوایی ورژدبنا در بلغارستان منتقل شده یا از طریق آن عبور کردهاند.
دانا استرول، یک مقام ارشد سابق پنتاگون در دوران دولت بایدن که اکنون در موسسه واشنگتن فعالیت میکند، گفت: «این افزایش قدرت نظامی نشان میدهد که دولت ترامپ برای چیزی بسیار طولانیتر از یک چرخه یکروزه حملات آماده است.»
چرخش نسبت به کمپینهای پیشین؟
یک درگیری طولانی مدت، نشاندهنده یک تغییر اساسی نسبت به کمپینهای اخیر ترامپ، از جمله عملیات ویژه ایالات متحده در ژانویه برای دستگیری نیکولاس مادورو، رئیسجمهوری ونزوئلا، یک کمپین بمباران چند هفتهای در بهار گذشته علیه حوثیها در یمن و حملات علیه تأسیسات هستهای ایران خواهد بود. در هر یک از این موارد، ترامپ اقدام نظامی قابل توجهی را که از نظر دامنه بزرگ اما از نظر مدتزمان محدود بود، مجاز دانست. ترامپ از دولتهای قبلی آمریکا به خاطر اجازه دادن به ایالات متحده برای گرفتار شدن در مداخلات نظامی طولانیمدت در خاورمیانه که منجر به کشته شدن هزاران سرباز آمریکایی شد، انتقاد کرده است.
در حالیکه مذاکرات هستهای ایران و آمریکا روز سهشنبه در ژنو پیگیر شد، اما شرایط از مسیر دشوار در مذاکرات هستهای ایران و آمریکا حکایت دارد.
جیسون دمپسی، افسر بازنشسته ارتش که در مرکز امنیت نوین آمریکا در مورد استفاده از نیروی نظامی مطالعه میکند، گفت: «فقدان فجایع در طول عملیاتهای قبلی، نادیده گرفتن مشکلات احتمالی مأموریتهای آینده را تسهیل کرده است. این مشکلات شامل حملات مرگبار علیه سربازان آمریکایی، برخورد هواپیماها یا مجبور شدن خلبانان آمریکایی به استفاده از چتر نجات یا سقوط در پشت خطوط جنگ میشود.»
گزینه حملات محدود
از سوی دیگر، والاستریت ژورنال در گزارشی مدعی شده ترامپ در حال بررسی یک حمله نظامی محدود اولیه به ایران است تا تهران را مجبور به پذیرش خواستههایش برای توافق هستهای کند؛ گامی که برای فشار آوردن به تهران برای رسیدن به توافق طراحی شده است، اما به اندازه یک حمله تمامعیار نیست. افراد آشنا با این موضوع گفتند که حمله اولیه که در صورت صدور مجوز میتواند ظرف چند روز انجام شود، چند سایت نظامی یا دولتی را هدف قرار خواهد داد. در این گزارش ادعا شده است اگر تهران همچنان از دستور ترامپ برای پایان دادن به غنیسازی هستهای خود امتناع ورزد، ایالات متحده با یک کمپین گسترده علیه تأسیسات پاسخ خواهد داد.
گزینه حمله محدود نشان میدهد که ترامپ ممکن است نه تنها به عنوان توبیخ برای عدم دستیابی ایران به توافق، بلکه برای هموار کردن راه برای یک توافق با ایالات متحده، آماده استفاده از نیروی نظامی باشد. یکی از این افراد گفت که ترامپ میتواند حملات خود را افزایش دهد و قبل از دستور دادن به حملات بزرگتر، از حملات کوچک شروع کند.
پس از هفتهها بررسی، مشخص نیست که ترامپ چقدر جدی این گزینه را بررسی میکند، اگرچه دستیاران ارشد او بارها این موضوع را به رئیسجمهوری آمریکا ارائه دادهاند. مقامات اگاه گفتند که بحثهای اخیر بیشتر بر روی کمپینهای در مقیاس بزرگتر متمرکز بوده است. این مقامات اظهار داشتند که ترامپ هنوز تصمیمی برای صدور دستور حمله در هیچ مقیاسی نگرفته است، اگرچه او گزینههایی را از یک کمپین حملات یک هفتهای گرفته تا موجی از حملات در مقیاس کوچکتر به تأسیسات دولتی و نظامی ایران در نظر دارد. برخی از مقامات و تحلیلگران آمریکایی هشدار دادهاند که چنین حملاتی باعث تحریک تلافیجویی ایران میشود و احتمالا ایالات متحده را به جنگی گستردهتر در خاورمیانه میکشاند و متحدان منطقهای را به خطر میاندازد.
سناریوی ترامپ برای کره شمالی
بررسی یک حمله اولیه کوچکتر توسط ترامپ، یادآور بحثی است که او در دوره نخست ریاستجمهوری خود در مورد کره شمالی داشت. در سال ۲۰۱۸، در طول دورهای از لفاظیهای هستهای داغ بین واشنگتن و پیونگیانگ، دولت اول ترامپ یک حمله محدود و پیشگیرانه به کره شمالی را بررسی کرد. این اقدام نشان میداد که ایالات متحده چقدر درباره پایان دادن به برنامه هستهای پیونگ یانگ جدی است. اما ترامپ و تیمش در نهایت تصمیم گرفتند که به کره شمالی حمله نکنند. رئیسجمهوری آمریکا در عوض با کیم جونگ اون، رهبر کره شمالی وارد دیپلماسی شد، هرچند سه جلسه دیدار نتوانست رهبر کره شمالی را به کنار گذاشتن سلاحهایش متقاعد کند.
