به گزارش اکوایران، حضور نخستوزیر هند در سرزمینهای اشغالی و دیدار با نتانیاهو نشانه خبرساز شده است.
استقبال گرم
به نوشته المانیتور، سفر نخستوزیر هند، ناندرا مودی، بر گسترش همکاریها در حوزههای دفاعی، هوش مصنوعی، پهپادها و تجارت منطقهای تأکید دارد و نشانهای از هماهنگی دیپلماتیک نزدیکتر است. مودی روز چهارشنبه وارد اسرائیل شد؛ سفری که انتظار میرود مشارکت راهبردی رو به رشد دو طرف را بیش از پیش تحکیم کند، در حالی که دهلینو و تلآویو به دنبال گسترش توسعه مشترک سامانههای دفاع موشکی، سلاحهای لیزری و پهپادها هستند. این سفر همزمان با تداوم تنش میان آمریکا و ایران انجام میشود؛ در شرایطی که نگرانیهای منطقهای درباره احتمال اقدام نظامی ترامپ احتمالاً با کمک اسرائیل افزایش یافته است.
اکوایران: چرا دولتهای خاورمیانه علیه حمله آمریکا به ایران لابی میکنند؟
مودی که در بدو ورود در فرودگاه مورد استقبال نخستوزیر اسرائیل قرار گرفت، قرار است روز پنجشنبه در کنست سخنرانی کند؛ اقدامی که برای نخستینبار توسط یک مقام بلندپایه هندی انجام میشود. نتانیاهو روز یکشنبه در نشست کابینه با اعلام سفر مودی گفت این دیدار همکاریهای «اقتصادی، دیپلماتیک و امنیتی» را عمیقتر خواهد کرد، از جمله در حوزههای پیشرفتهای مانند هوش مصنوعی و فناوریهای کوانتومی. او افزود اسرائیل در پی ایجاد «نوعی ششضلعی از اتحادها» در خاورمیانه و پیرامون آن است و از هند، یونان و قبرس به عنوان شرکایی نام برد که به گفته او دارای چالشها و اهداف مشترک و «در تقابل با محورهای رادیکال» هستند. مودی نخستینبار در سال ۲۰۱۷ به اسرائیل سفر کرد؛ سفری که نماد گسترش روابط دوجانبه بود. از آن زمان تاکنون تبادلات سطح بالا ادامه یافته است، از جمله در نوامبر گذشته که وزیر بازرگانی هند، مذاکرات تجارت آزاد را احیا کرد و وزیر دفاع هند، یادداشت تفاهم همکاری امنیتی را امضا کرد.
پیشینه روابط دو طرفه
هند در سال ۱۹۹۲ روابط دیپلماتیک با اسرائیل برقرار کرد و به طور کلی در قبال مناقشه اسرائیل و فلسطین رویکردی کمسروصدا اتخاذ کرده، در حالی که به شکل محتاطانه تجهیزات امنیتی اسرائیلی خریداری کرده است؛ از جمله در جریان جنگ کارگیل ۱۹۹۹ میان هند و پاکستان. همکاریهای محدودی نیز در حوزه کشاورزی هوشمند شکل گرفت. در سال ۲۰۱۴، هند اسرائیل را به عنوان شریک فناوری ترجیحی معرفی کرد و به طور علنی روابط امنیتی و تولید داخلی سامانههای توسعهیافته اسرائیلی را گسترش داد..
طبق گزارش مؤسسه بینالمللی پژوهشهای صلح استکهلم (SIPRI)، هند بین سالهای ۲۰۲۰ تا ۲۰۲۴ حدود ۳۴ درصد از صادرات دفاعی اسرائیل را به خود اختصاص داده است. دادههای منتشرشده در ژانویه ۲۰۲۶ از سوی آژانس صادرات وزارت دفاع اسرائیل نشان میدهد صادرات دفاعی اسرائیل به هند از ۳۰۰ میلیون دلار در سال ۲۰۱۲ به یک میلیارد دلار در ۲۰۱۴ رسید و پس از فروش سامانههای موشکی زمینبههوای «Barak» در سال ۲۰۱۷ به ۳.۴ میلیارد دلار افزایش یافت. فروشها در ۲۰۲۳ کاهش یافت، اما در ۲۰۲۴ به ۱.۱ میلیارد دلار و در ۲۰۲۵ به بیش از ۱.۵ میلیارد دلار رسید.
دانیل کارمون، سفیر پیشین اسرائیل در هند، به المانیتور گفت: «دهه گذشته شاهد تعمیق چشمگیر روابط دوجانبه در سطوح مختلف بوده است». او افزود همکاری در کشاورزی هوشمند نیز به شکل قابلتوجهی گسترش یافته و اکنون ۳۲ مزرعه نمایشی اسرائیلی در سراسر هند فعال هستند که بیشتر آنها در ده سال گذشته ایجاد شدهاند. به گفته او، دو طرف همچنین در حال پیشبرد مذاکرات برای توافق منطقه تجارت آزاد هستند که ممکن است در ماههای آینده نهایی شود.
چرا این سفر مهم است؟
اسرائیل پیش از سفر مودی، طرحی ۱۴۸ میلیون دلاری برای تقویت همکاریهای دوجانبه در حوزههای دانشگاهی، فناوری پیشرفته، نوآوری، مالی، حملونقل، انرژی، کشاورزی و سینما تصویب کرد. این طرح همچنین شامل ایجاد مرکز مشترک دفاع سایبری و پروژههای همکاری در حوزه پزشکی از راه دور است. همچنین انتظار میرود یادداشت تفاهمی برای گسترش همکاری در بخشهای مختلف از جمله امنیت امضا شود که سازوکاری محرمانه برای خرید و بهرهبرداری هند از سامانههای حساس دفاع هوایی ایجاد خواهد کرد. کارمون گفت: «مودی یکی از نخستین رهبران جهان بود که حمله هفتم اکتبر حماس به اسرائیل را محکوم کرد. این سفر میتواند نشانه همکاری دیپلماتیک قویتر، دیدارهای رسمی بیشتر و گفتوگوی راهبردی عمیقتر باشد.»
به نوشته الجزیره، سفر مودی در شرایطی انجام میشود که تنشهای ژئوپلیتیکی در خاورمیانه و پیرامون آن رو به افزایش و پیچیدهتر شده است. با وجود روابط گرم دو طرف در دهههای اخیر، سفر مودی تنها یک هفته پس از آن صورت میگیرد که هند به بیش از ۱۰۰ کشور پیوست و گسترش عملی اسرائیل در کرانه باختری اشغالی را محکوم کرد. دهلینو این بیانیه را در ۱۸ فوریه یک روز دیرتر از اکثر کشورها امضا کرد، آن هم پس از آنکه در ابتدا مردد به نظر میرسید. این هفته، نتانیاهو اعلام کرد که قصد دارد یک بلوک منطقهای جدید از بازیگران تشکیل دهد و آن را ائتلاف «ششضلعی» نامید.
نتانیاهو روز یکشنبه گفت این ائتلاف شامل اسرائیل، هند، یونان و قبرس، به همراه برخی کشورهای عربی، آفریقایی و آسیایی خواهد بود که نامی از آنها برده نشد. با این حال، هیچیک از این دولتها از جمله هند به طور رسمی از این طرح حمایت نکردهاند. با این وجود، تحلیلگران میگویند سفر مودی از سوی بسیاری بهعنوان تأیید سیاستهای اسرائیل تلقی خواهد شد.
هند، اسرائیل و مسئله ایران
زمانبندی این سفر قابل توجه است، زیرا در مقطعی انجام میشود که نتانیاهو در سطح جهانی اعتبار زیادی از دست داده است. حضور رهبر کشوری که از آن بهعنوان بزرگترین دموکراسی جهان یاد میشود در اسرائیل عملاً تأییدی آشکار سیاستهای اوست»، سفر مودی همچنین در شرایطی صورت میگیرد که تنشها میان ایران و ایالات متحده تشدید شده است. هند و ایران سالها روابطی مبتنی بر همکاری داشتهاند. پس از سفر مودی به ایران در سال ۲۰۱۶، دو کشور توافق مهمی امضا کردند که به هند اجازه میداد بندر راهبردی چابهار در سواحل جنوبشرقی ایران را توسعه دهد.
اما پس از آنکه آمریکا سال گذشته تحریمهای بیشتری علیه ایران اعمال کرد و تهدید نمود همه کشورهایی را که با تهران تجارت میکنند مجازات خواهد کرد، گزارشها حاکی از آن است که هند روند خروج از چابهار را آغاز کرده است. در ژوئن ۲۰۲۵، هند به محکومیت حملات اسرائیل به ایران از سوی سازمان همکاری شانگهای (SCO) در جریان جنگ ۱۲ روزه میان ایران و اسرائیل نپیوست. با این حال، بعدها به بیانیه محکومیت صادرشده از سوی گروه بریکس متشکل از اقتصادهای نوظهور بزرگ درباره حملات اسرائیل و آمریکا به ایران ملحق شد.
ایالات متحده که طی یک سال گذشته به دلیل خرید نفت روسیه از سوی هند، فشارهای جداگانهای بر دهلینو وارد کرده، اکنون مجموعه گستردهای از تجهیزات و توان نظامی را در دریای عرب و در نزدیکی ایران مستقر کرده است. ترامپ جمعه گذشته گفت اگر تهران با آمریکا به توافق نرسد، در حال بررسی یک حمله محدود علیه ایران است. او به خبرنگاران گفت: «فکر میکنم میتوانم بگویم که در حال بررسی آن هستم». ایران اعلام کرده است که به دنبال راهحل دیپلماتیک است، اما اگر واشنگتن به اقدام نظامی متوسل شود، از خود دفاع خواهد کرد. به گفته تحلیلگران، در صورت تشدید تنشها در پی حملات احتمالی آمریکا یا اقدامات تلافیجویانه ایران، اسرائیل احتمالاً در خط مقدم این رویارویی قرار خواهد داشت.
