به گزارش اکوایران، با آغاز عملیات گسترده نظامی آمریکا علیه ایران، تنها چند ساعت پس از حمله اسرائیل به تهران، تنشها در خاورمیانه وارد مرحلهای بیسابقه شده است؛ مرحلهای که میتواند بازار جهانی انرژی را با تکانهای شدید روبهرو کند و قیمت نفت را به بالای ۱۰۰ دلار برساند.
همزمان با این حملات، نیروهای سپاه پاسداران به نفتکشهای عبوری از تنگه هرمز هشدار دادهاند که عبور و مرور در این مسیر حیاتی ممکن است متوقف شود. هرچند تهران تاکنون رسماً بسته شدن تنگه را اعلام نکرده، اما گزارشها از توقف یا سرگردانی برخی کشتیها در این آبراه حکایت دارد.
چرا هرمز مهم است؟
حدود یکپنجم نفت جهان و نزدیک به ۲۰ درصد گاز طبیعی مایعشدهای که از مسیر دریا حمل میشود، از تنگه هرمز عبور میکند. این گذرگاه باریک که ایران را از عمان جدا میکند، عملاً شاهراه صادرات نفت کشورهای عضو اوپک به بازارهای آسیایی است. هرگونه اختلال در این مسیر میتواند روزانه تا ۱۵ میلیون بشکه نفت را از چرخه تجارت جهانی خارج کند.
کارشناسان میگویند حتی بدون اعلام رسمی انسداد، اقداماتی مانند ایجاد اختلال در سیستمهای ناوبری، توقیف کشتیها، شلیکهای هشدار یا مینگذاری دریایی میتواند عبور نفتکشها را مختل و هزینههای حملونقل و بیمه را بهشدت افزایش دهد.
واکنش بازارها؛ نفت در مسیر صعود
پیش از حملات، سناریوی درگیری محدود میتوانست حدود ۱۰ دلار به قیمت هر بشکه نفت اضافه کند. اما اکنون برآوردها جدیتر شده است. مؤسسه تحلیلی Rystad Energy پیشبینی کرده در صورت ادامه تنشها، قیمت نفت برنت ممکن است به محدوده ۹۰ دلار برسد و اگر تنگه هرمز عملاً از دسترس خارج شود، عبور از مرز ۱۰۰ دلار دور از انتظار نخواهد بود.
بازارهای مالی برای آغاز هفته جدید معاملاتی، افزایش حدود ۹ درصدی قیمت نفت را پیشبینی کردهاند. چنین جهشی میتواند موج تازهای از تورم را در اقتصادهای بزرگ به راه بیندازد؛ اقتصادهایی که هنوز از تبعات تورم سالهای اخیر رهایی نیافتهاند.
ایران با در اختیار داشتن حدود ۱۷۰ میلیارد بشکه ذخایر اثباتشده نفت، چهارمین دارنده بزرگ ذخایر نفتی جهان به شمار میرود. این کشور همچنین یکی از تولیدکنندگان اصلی در اوپک است و دومین ذخایر بزرگ گاز طبیعی جهان را دارد. با وجود تحریمهای آمریکا، تولید نفت ایران در ماههای اخیر به حدود ۳.۵ میلیون بشکه در روز رسیده و بخش عمده صادرات آن راهی چین میشود.
با این حال، اهمیت ایران تنها به حجم تولیدش محدود نیست. موقعیت جغرافیایی این کشور و اشراف آن بر تنگه هرمز، به تهران ابزاری راهبردی داده که میتواند معادلات بازار جهانی انرژی را تغییر دهد.
پیامدهای احتمالی
در صورت جهش قیمت نفت به بالای ۱۰۰ دلار، افزایش قیمت بنزین و انرژی در آمریکا و اروپا تقریباً قطعی خواهد بود. این موضوع میتواند رشد اقتصادی را کند کرده و فشار معیشتی بر خانوارها را تشدید کند. تحلیلگران معتقدند دولت آمریکا نیز تمایلی به تشدید بحرانی که مستقیماً بر قیمت سوخت و فضای سیاسی داخلی تأثیر میگذارد، ندارد.
با این حال، اگر درگیریها گسترش یابد یا زیرساختهای نفتی ایران هدف قرار گیرد، احتمال واکنش تندتر تهران و بیثباتی بیشتر در منطقه افزایش خواهد یافت.
در حال حاضر، بازارها در انتظار روشن شدن یک موضوع کلیدی هستند: آیا تنگه هرمز عملاً بسته خواهد شد یا تنشها پیش از رسیدن به نقطه بیبازگشت مهار میشود؟ پاسخ این پرسش نهتنها سرنوشت بازار نفت، بلکه مسیر اقتصاد جهانی در ماههای آینده را تعیین خواهد کرد.
