سرمایهگذاری، مصرف مردم، مخارج دولت و خالص صادرات اجزای هزینهای تولید ناخالص داخلی هر کشور هستند. در این میان نقش سرمایهگذاری به عنوان موتور رشد اقتصادی و رفاه پایدار از سایر اجزا مهمتر است. از همینرو در گزارش پیشرو به روند رشد متغیر تشکیل سرمایه ثابت ناخالص ایران از سال 1400 تا به الان پرداخته شده است.
بررسی اعداد و ارقام رشد سرمایهگذاری
ارزیابی دادههای رشد تشکیل سرمایه ثابت ناخالص از ابتدای دهه 1390 تاکنون حاکی از آن است که تحریمهای آمریکا، اروپا و سازمان ملل آسیبی قابلتوجه به سرمایهگذاری وارد کرده و جلوی رشد اقتصادی را گرفته است. همچنین بعد از اینکه سال پایه محاسبه رشد اقتصاد تغییر کرد، نقش اجزای سرمایهگذاری نیز در اقتصاد ایران دستخوش تغییر شد. بهطوری که تشکیل سرمایه ماشینآلات که عمدتا به خارج از کشور وابسته بود نقش مهم قبلی را از دست داده و بهجای آن این بخش سرمایه در ساختمان بود که به علت اینکه خودکفاتر است بیشتر اهمیت پیدا کرد.
بررسیها نشان میدهد که رشد سرمایهگذاری در سال 1400 نسبتا عملکرد قابلقبولی داشته است. به عنوان مثال در پاییز و زمستان این سال حجم تشکیل سرمایه ثابت ناخالص نسبت به فصول مشابه در سال 1399 بیش از 10 درصد افزایش داشته است. با اینحال در سال 1401 رشد این متغیر در بهار که 7 درصد بوده، در فصل پایانی سال به 0.3 درصد رسیده است. در سال 1402 اما رشد سرمایهگذاری در مقایسه با 1401 بهتر بوده و در تمام فصول بیش از 4 درصد افزایش را تجربه کرده است.
با اینوجود در بهار و تابستان 1403 رشد سرمایهگذاری 3.4 درصد و 0.9 درصد بوده ولی در پاییز و زمستان به ترتیب منفی 1.2 درصد و صفر درصد گزارش شده است. اوج بحران تشکیل سرمایه ثابت ناخالص در چند سال اخیر، در سال 1404 اتفاق افتاده است. بهطوری که در سه فصل ابتدایی این سال براساس گزارش مرکز آمار رشد سرمایهگذاری به ترتیب منفی 2.1 درصد، منفی 4.5 درصد و منفی 2.3 درصد ثبت شده است. امری که میتوان گفت عمدتا ناشی از تحریمها و وقوع جنگ 12روزه بین ایران و اسرائیل بوده است. همچنین مشخص نیست که جنگ فعلی که میان آمریکا و اسرائیل با ایران رخ داده تا چه حد روی سرمایهگذاری تاثیرگذار خواهد داشت. وقتی سرمایهگذاری که عامل اصلی رشد اقتصادی بادوام و پایدار محسوب میشود چنین حال و روزی دارد، نمیتوان انتظار داشت که در آینده وضعیت رفاهی جامعه پیشرفت خاصی داشته باشد.
