حمام خون و شدت گرفتن تهدیدها علیه جزیره‌ کمونیستی؛ واشنگتن جنگ جدید را کلید می‌زند؟

به گزارش اکوایران، دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور ایالات متحده و مارکو روبیو، وزیر خارجه این کشور، تهدیدهای تازه‌ای درباره اقدام نظامی علیه کوبا مطرح کرده‌اند. روبیو اخیرا گفته که کوبا سال‌هاست به‌دلیل روابطش با دشمنان آمریکا، یعنی روسیه و چین، تهدیدی برای امنیت ملی ایالات متحده محسوب می‌شود. ترامپ نیز گفت احتمالاً او همان رئیس‌جمهوری خواهد بود که سرانجام علیه کوبا اقدام می‌کند.

تهدیدها علیه جزیره‌ای کمونیستی

به گزارش خبرگزاری الجزیره، دولت ترامپ، با نقش محوریِ روبیویِ کوبایی‌تبار، فشارها بر این جزیره کمونیستی را افزایش داده است؛ اقدامی که گویا با هدف «تغییر رژیم» انجام می‌شود. این فشارها شامل محاصره سوختی نیز بوده که اقتصاد کوبا را تا آستانه فروپاشی پیش برده است.

این روند در روزهای اخیر شدت گرفته است؛ آمریکا رئیس‌جمهور سابق کوبا، رائول کاسترو، را متهم کرده و همزمان نیروهای نظامی خود را در حوزه کارائیب مستقر کرده است.

روبیو با رد توصیف این سیاست به‌عنوان «ملت‌سازی» گفت که مسئله «امنیت ملی» است. او افزود هرچند توافق مذاکره‌شده همچنان «گزینه ترجیحی» آمریکاست، اما مسیر دیپلماسی با کوبا «چندان محتمل نیست.» به گفته او: «سیستم اقتصادی آن‌ها کار نمی‌کند. این سیستم شکست خورده و با ساختار سیاسی فعلی قابل اصلاح نیست.» روبیو افزود کوبا طی سال‌ها عادت کرده «وقت بخرد و منتظر بماند تا ما خسته شویم.» او گفت: «دیگر نمی‌توانند ما را معطل کنند یا زمان بخرند. ما بسیار جدی و متمرکز هستیم.»

ترامپ نیز جداگانه به خبرنگاران گفت رؤسای‌جمهور آمریکا دهه‌هاست به دخالت در کوبا فکر کرده‌اند، اما به نظر می‌رسد او «کسی خواهد بود که این کار را انجام می‌دهد» و افزود از انجام آن «خوشحال» خواهد شد.

در واکنش، برونو رودریگز، وزیر خارجه کوبا، روبیو را به دروغ‌پردازی برای تحریک به حمله نظامی متهم کرد. او گفت: «وزیر خارجه آمریکا بار دیگر دروغ می‌گوید تا حمله‌ای نظامی را تحریک کند که به ریخته شدن خون کوبایی‌ها و آمریکایی‌ها منجر خواهد شد.»

افزایش تنش‌ها

ترامپ از زمان بازگشت به قدرت، تحریم‌های متعددی علیه کوبا اعمال کرده، محاصره سوختی برقرار ساخته و بر حضور نظامی آمریکا در منطقه افزوده است. تهدیدهای تازه در حالی مطرح شدند که تنش میان دو کشور رو به افزایش است.

آمریکا روز چهارشنبه رائول کاسترو، رئیس‌جمهور سابق کوبا، را به‌دلیل نقش ادعایی‌اش در سرنگونی یک هواپیما در سال ۱۹۹۶ متهم کرد. روز پنجشنبه نیز آدیس لاسترس موررا، خواهر یکی از مدیران ارشد گروه گائسا (GAESA)، یعنی مجموعه اقتصادی وابسته به ارتش کوبا که بخش بزرگی از اقتصاد کشور را کنترل می‌کند، بازداشت شد.

ناو یواس‌اس نیمیتز در دریای کارائیب جنوبی و در چارچوب افزایش توان نظامی طراحی‌شده برای نمایش قدرت علیه دولت کوبا قرار دارد/عکس از خبرگزاری رویترز

در هفته گذشته تحریم‌های بیشتری علیه دولت کوبا اعمال شد. ارتش آمریکا نیز اعلام کرد چندین ناو، از جمله ناو هواپیمابر یواس‌اس نیمیتز، روز چهارشنبه وارد حوزه کارائیب شده‌اند تا در رزمایش‌های دریایی با شرکای آمریکای لاتین شرکت کنند.

روبیو اشاره کرد که کوبا پیش‌تر به‌طور اولیه با دریافت ۱۰۰ میلیون دلار کمک در ازای انجام اصلاحات موافقت کرده بود، اما گفت مشخص نیست آمریکا شروط کوبا را بپذیرد یا نه؛ زیرا واشنگتن اصرار دارد گروه گائسا که تحت حمایت ارتش است، دور زده شود.

برخی تحلیلگران هشدار داده‌اند ترامپ و روبیو ممکن است به‌دنبال اجرای سناریویی مشابه «تغییر رژیم» در ونزوئلا باشند؛ همان الگویی که در ژانویه علیه نیکلاس مادورو اجرا شد. مادورو و همسرش در عملیاتی نظامی ربوده و به آمریکا منتقل شدند؛ جایی که او به «نارکوتروریسم» متهم شد.

روبیو اصرار دارد کوبا به‌دلیل روابط امنیتی و اطلاعاتی‌اش با چین و روسیه، تهدیدی جدی برای امنیت ملی آمریکاست. هر دو کشور فشارهای آمریکا بر کوبا را محکوم کرده‌اند.

چین روز جمعه اعلام کرد «قاطعانه از کوبا حمایت می‌کند» و از آمریکا خواست تنش‌ها را کاهش دهد و «دست از تهدید به زور بردارد.» دیمیتری پسکوف، سخنگوی کرملین، نیز گفت: «ما معتقدیم تحت هیچ شرایطی نباید از روش‌هایی که به خشونت نزدیک می‌شوند علیه رهبران فعلی یا سابق کشورها استفاده شود.»

کیفرخواستی علیه مردی 94 ساله

در همین رابطه سی‌ان‌ان در گزارشی می‌نویسد: این کیفرخواستی است که می‌تواند هر شانس باقی‌مانده برای دستیابی به توافقی جهت جلوگیری از درگیری مسلحانه میان ایالات متحده و کوبا را نابود کند.

اتهام‌های فدرال علیه رائول کاسترو، رهبر پیشین کوبا، درباره سرنگونی یک هواپیمای غیرنظامی در سال ۱۹۹۶، جامعه تبعیدیان کوبایی در میامی را به هیجان آورد؛ جایی‌که این کیفرخواست روز چهارشنبه اعلام شد؛ یعنی همان روزی که دیاسپورای کوبایی استقلال خود از اسپانیا را جشن می‌گیرند.

یک خودروی کلاسیک از کنار تصاویر فیدل کاسترو، رائول کاسترو، رئیس‌جمهور پیشین کوبا و میگل دیاز-کانل، رئیس‌جمهور کنونی کوبا که روی بیلبوردی در هاوانا نصب شده‌اند عبور می‌کند. ۱۵ مه ۲۰۲۶/عکس از خبرگزاری رویترز

تبعیدیان ضدکاسترو، با مشاهده دولتی که در هاوانا روزبه‌روز ضعیف‌تر می‌شود، با هرگونه مصالحه با هاوانا که مقام‌های حکومت کوبا را در قدرت نگه دارد، مخالفت کرده‌اند؛ اما برای کوبایی‌های ساکن جزیره که از انقلاب حمایت می‌کنند، تقریباً هیچ احتمالی وجود ندارد که کاسترو جایی برود، چه برسد به حضور در دادگاهی در میامی. ریکاردو زونیگا، دیپلمات پیشین آمریکایی، درباره کاسترو به سی‌ان‌ان گفت: «او تجسم زنده انقلاب است.»

زونیگا عضو تیم محرمانه مذاکره‌کننده‌ای بود که در دوران دولت اوباما با مقام‌های کوبایی، از جمله پسر رائول کاسترو، برای احیای روابط دیپلماتیک به توافق رسید. زونیگا گفت متهم کردن کاسترو به‌عنوان راهی برای تحت فشار قرار دادن دولت کوبا جهت رسیدن به توافق، ممکن است نتیجه معکوس بدهد. به گفته این دیپلمات پیشین: «در نهایت، ناامیدی دو طرف می‌تواند صرفاً به این دلیل به درگیری منجر شود که واشنگتن از طریق این کیفرخواست، ارتباط با دولت کوبا را قطع می‌کند.»

«کشوری که واقعاً به کمک نیاز دارد»

بااین‌همه، بسیاری از تبعیدیان باور دارند که انقلابی که فیدل و رائول کاسترو بنیان گذاشتند، در حال فروپاشی است و فشار بیشتر تنها چیزی است که برای تسریع سقوطی که اکنون اجتناب‌ناپذیر به نظر می‌رسد، لازم است. ماریا الویرا سالازار، نماینده کوبایی‌تبار کنگره از فلوریدا، روز سه‌شنبه در شبکه ایکس نوشت: «دوران کاستروها تمام شده است.»

برای تبعیدیان میامی، سرنگونی دو هواپیمای غیرنظامی متعلق به گروه داوطلبانه «برادران برای نجات» توسط نیروهای کوبایی در سال ۱۹۹۶ که چهار کوبایی-آمریکایی در آن کشته شدند، جنایتی است که بیش از ۳۰ سال بدون مجازات مانده است.

ترامپ، درحالی‌که بارها به محبوبیت خود میان رأی‌دهندگان کوبایی-آمریکایی اشاره کرده، احتمال دستیابی به توافقی را که از حمله آمریکا به جزیره کمونیستی جلوگیری کند، رد نکرده است. او روز سه‌شنبه به خبرنگاران گفت: «می‌توانم توافق کنم، چه رژیم تغییر کند چه نکند. این رژیم سخت‌گیر بوده و افراد زیادی را کشته است.» ترامپ افزود: «اما این کشوری است که واقعاً به کمک نیاز دارد. آن‌ها نمی‌توانند برق را روشن کنند، نمی‌توانند غذا بخورند. ما نمی‌خواهیم چنین چیزی را ببینیم.» ترامپ درحالی‌که مدعی است دولت کوبا «مستأصل» برای رسیدن به توافق است، همین حرف را درباره ونزوئلا و ایران نیز گفته بود؛ کشورهایی که مذاکرات با آن‌ها ناگهان با حملات نظامی آمریکا پایان یافت. مارکو روبیو، از مخالفان سرسخت خانواده کاسترو، هم گفته است رهبران عالی‌رتبه کوبا باید کنار بروند.

در برابر چنین گزینه‌های شدیدی، ممکن است دولت کوبا ترجیح دهد در حال جنگ سقوط کند، تا اینکه بدون شلیک حتی یک گلوله قدرت را واگذار کند. این کشوری است که هر سخنرانی رسمی در آن با شعار «میهن یا مرگ!» پایان می‌یابد.

بحران فزاینده اقتصادی و انسانی

بااین‌حال، محاصره نفتی دولت ترامپ علیه کوبا، این جزیره را بیش از پیش به آستانه یک بحران اقتصادی و انسانی نزدیک کرده است. تحریم شرکت‌های خارجی‌ای که با دولت کوبا تجارت می‌کنند نیز باعث شده است که برخی خطوط کشتیرانی که مواد غذایی به جزیره وارد می‌کردند، اعلام کنند فعالیت خود را متوقف می‌کنند. کمبودهای فزاینده و خاموشی‌های گسترده باعث شکل‌گیری اعتراض‌های پراکنده ضدحکومتی شده است؛ چیزی که مقام‌های کوبایی معمولاً تحمل نمی‌کنند.

مردم در ۱۸ مه ۲۰۲۶ در خیابانی در هاوانا برای خرید نان صف کشیده‌اند/عکس از خبرگزاری فرانسه

به گفته مقام‌های آمریکایی، سفر غیرمعمول جان رتکلیف، رئیس سازمان سیا، در هفته گذشته هشداری جدی به دولت کوبا بود و به هاوانا پیام داد که فرصت امتیازدهی در حال پایان یافتن است. وزارت خارجه آمریکا نیز روز دوشنبه دور تازه‌ای از تحریم‌های اقتصادی علیه مقام‌های ارشد کوبا اعلام کرد.

میگل دیاز-کانل، رئیس‌جمهور کوبا، این اقدامات را بی‌اهمیت دانست و گفت هیچ مقام کوبایی «دارایی‌ای برای محافظت در حوزه قضایی آمریکا» ندارد؛ اما کیفرخواست علیه رائول کاسترو که در زمان سرنگونی هواپیما فرمانده ارتش کوبا بود، سطح تنش میان دو دشمن دوران جنگ سرد را به نقطه‌ای رسانده که دهه‌ها دیده نشده بود.

این اتهام‌ها همچنین زمینه را برای عملیات احتمالی نظامی آمریکا جهت استرداد او فراهم می‌کنند؛ همان‌گونه که در مورد نیکلاس مادورو در ونزوئلا، متحد نزدیک کوبا، رخ داد؛ اما برخلاف ونزوئلا، جایی‌که ارتش مادورو مقاومت ضعیفی نشان داد و به‌سرعت از نیروهای آمریکایی شکست خورد و فرماندهان سابق او نیز سریعاً با خواسته‌های ترامپ همراه شدند، وفاداران به کاسترو احتمالاً واکنشی بسیار تهاجمی‌تر نشان خواهند داد.

تهدید به «حمام خون»

همانند ماجرای سرنگونی هواپیماها در سال ۱۹۹۶، زمانی که گروه «برادران برای نجات» پیش‌تر اعلامیه‌های ضدحکومتی بر فراز هاوانا پخش کرده بودند، مقام‌های کوبایی تأکید می‌کنند که امروز نیز حق دفاع از حاکمیت خود را دارند.

ارتش کوبا هم‌اکنون در حال آماده‌سازی برای مقابله با حمله احتمالی آمریکا است و دیاز-کانل هشدار داده که «حمام خونی» در انتظار هر نیروی مهاجم خواهد بود. در سراسر جزیره، ارتش مانورهای نظامی انجام می‌دهد و دولت به مردم غیرنظامی هشدار می‌دهد که خود را برای حمله آماده کنند. هرگونه اقدام علیه کاسترو احتمالاً به جنگی تمام‌عیار منجر خواهد شد، حتی اگر کوبا از نظر تسلیحاتی بسیار ضعیف‌تر باشد.

میگل دیاز-کانل، رئیس‌جمهور کوبا، در سمت چپ، رائول کاسترو در مرکز، و خوزه رامون ماچادو ونتورا، معاون پیشین رئیس‌جمهور، در راهپیمایی اول ماه مه در هاوانا شرکت می‌کنند./عکس از خبرگزاری فرانسه 

رائول کاسترو ۹۴ ساله، اگرچه رسماً بازنشسته شده است، هنوز در کوبا «رهبر انقلاب» و «ژنرال ارتش» خوانده می‌شود. او هرگاه به‌ندرت در انظار عمومی ظاهر می‌شود، همچنان یونیفرم نظامی به تن دارد. تقریباً همه مقام‌های ارشد سیاسی و نظامی توسط کاسترو انتخاب شده‌اند و جانشین او در مقام ریاست‌جمهوری و دبیرکلی حزب کمونیست، یعنی دیاز-کانل، می‌گوید همه تصمیم‌های مهم زیر نظر او اتخاذ می‌شود.

دیپلمات سابق، زونیگا، هشدار داد که هدف قرار دادن کاسترو ممکن است فضای مانور بسیار کمی برای مقام‌های کوبایی باقی بگذارد. او گفت: «در طرف کوبایی، با قطع ارتباطات، ممکن است درک نکنند که مرحله بعدی از سوی آمریکا می‌تواند نوعی حمله باشد.» زونیگا افزود: «اما چیز زیادی برای نابود کردن باقی نمانده است که از قبل فرسوده و ویران نباشد.»