سپس در گفتوگویی با محمد وحیدیراد، تحلیلگر تجارت بینالملل، این پرسش را مطرح میکنیم که اگر جنگ پایان یابد، بازسازی اقتصاد ایران باید از کجا آغاز شود؛ از احیای تجارت خارجی یا اصلاحات و بازسازی زیرساختهای داخلی؟ در ادامه، به سراغ نشست حساس فدرال رزرو میرویم و سناریوهای احتمالی پیش روی بانک مرکزی آمریکا، از تثبیت تا احتمال افزایش دوباره نرخ بهره، و پیامدهای آن برای بازارهای جهانی را بررسی میکنیم. پس از آن، وضعیت بازار موتورسیکلت را در سایه احتمال اصلاح قیمت سوخت مرور خواهیم کرد؛ بازاری که با افزایش تقاضا، همچنان با چالشهایی مانند نبود شفافیت در قیمتگذاری مواجه است. در بخش دیگری از برنامه، تازهترین گزارش مرکز آمار از الگوی مصرف انرژی خانوارهای شهری را بررسی میکنیم تا ببینیم کدام استانها بیشترین استفاده از تجهیزات سرمایشی و گرمایشی را دارند. در پایان نیز به تحولی در حوزه نظامی میپردازیم؛ اینکه چرا پس از تمجید ولادیمیر پوتین از «ناوگان پشهای» ایران، مفهوم نبرد نامتقارن بار دیگر مورد توجه قرار گرفته و چگونه این راهبرد در حال تبدیل شدن به بخشی از دکترین نظامی قدرتهای بزرگ است.
با «تیتر یک» سهشنبه 6 مرداد 1405 همراه باشید.
اقدامات ضدتورمی بانک مرکزی به روایت همتی
رئیسکل بانک مرکزی در تازهترین اظهارات خود از کاهش شتاب تورم در تیرماه خبر داده و اعلام کرده است که نرخ تورم ماهانه این ماه تقریباً به نصف تورم خرداد رسیده است. به گفته او، این روند نتیجه اقدامات ضدتورمی بانک مرکزی و سیاستهای اتخاذشده در ماههای اخیر است؛ موضوعی که میتواند نشانهای از کاهش سرعت رشد قیمتها نسبت به ماه قبل باشد.
اما آیا کاهش تورم ماهانه به معنای فروکش کردن فشار تورمی در اقتصاد ایران است؟ محاسبات اکوایران نشان میدهد اگر تورم ماهانه تیرماه واقعاً به حدود ۳.۷ درصد رسیده باشد، تورم نقطهبهنقطه همچنان در محدوده ۸۴ درصد و تورم سالانه حدود ۶۱.۵ درصد قرار خواهد داشت. این ارقام نشان میدهد که اگرچه آهنگ افزایش قیمتها نسبت به خرداد کندتر شده، اما سطح عمومی قیمتها همچنان تحت فشار شدید قرار دارد.
به بیان دیگر، کاهش تورم ماهانه الزاماً به معنای ارزانتر شدن کالاها یا پایان تورم نیست؛ بلکه تنها نشان میدهد سرعت افزایش قیمتها نسبت به ماه قبل کاهش یافته است. تا زمانی که تورم نقطهبهنقطه و تورم سالانه در سطوح بسیار بالا قرار دارند، خانوارها و بنگاههای اقتصادی همچنان آثار تورم را در هزینههای روزمره و فعالیتهای اقتصادی خود احساس خواهند کرد.
در این گزارش، ضمن بررسی اظهارات رئیسکل بانک مرکزی، محاسبات اکوایران از برآورد تورم تیرماه و تفاوت میان تورم ماهانه، نقطهبهنقطه و سالانه را مرور کردهایم تا تصویری دقیقتر از وضعیت تورمی اقتصاد ایران ارائه شود.
اولویت تجارت بعد از جنگ چه باید باشد؟
اقتصاد ایران این روزها در شرایطی میان جنگ و صلح قرار دارد؛ وضعیتی که نااطمینانی را به یکی از مهمترین متغیرهای تصمیمگیری برای فعالان اقتصادی تبدیل کرده است. حملات به زیرساختها، اختلال در مسیرهای حملونقل، افزایش هزینههای لجستیک و بیمه و محدود شدن دسترسی به برخی بازارهای صادراتی، تجارت خارجی کشور را با چالشهای تازهای روبهرو کرده است.
اما تجربه کشورهای مختلف نشان میدهد هیچ جنگی همیشگی نیست و پس از پایان درگیریها، مهمترین پرسش، چگونگی آغاز بازسازی اقتصاد است. آیا احیای اقتصاد باید از بازسازی زیرساختها آغاز شود یا تجارت خارجی نخستین موتور خروج از بحران خواهد بود؟ بازگشت به بازارهای صادراتی چه نقشی در این مسیر دارد و آیا نقشه تجارت خارجی ایران پس از جنگ، با گذشته تفاوت خواهد داشت؟
در سالهای اخیر، بسیاری از کشورها در دوران پساجنگ، توسعه تجارت، جذب سرمایهگذاری و بازگشت به زنجیرههای تأمین جهانی را بهعنوان یکی از نخستین گامهای بازسازی اقتصادی انتخاب کردهاند. اما شرایط ایران، با توجه به محدودیتهای بینالمللی، آسیبهای زیرساختی و تغییر روابط تجاری منطقه، ویژگیهای متفاوتی دارد و میتواند مسیر بازسازی را پیچیدهتر کند.
در گفتوگوی اکوایران با محمد وحیدیراد، تحلیلگر تجارت بینالملل، به این پرسشها پرداختهایم که اقتصاد ایران پس از پایان جنگ باید از چه مسیری بازسازی شود، تجارت خارجی چه جایگاهی در این فرآیند خواهد داشت، کدام بازارها از دست رفتهاند و چه فرصتهای جدیدی پیش روی صادرکنندگان ایرانی قرار دارد.
سناریوهای احتمالی جلسه فردای فدرال رزرو
در آستانه نشست دو روزه فدرال رزرو، بازارهای جهانی خود را برای یکی از حساسترین تصمیمهای سیاست پولی در سالهای اخیر آماده میکنند. اگرچه همچنان سناریوی اصلی، تثبیت نرخ بهره است، اما برخلاف چهار نشست گذشته، این بار احتمال افزایش دوباره نرخ بهره نیز به شکل جدی وارد محاسبات بازار شده است.
افزایش نگرانیها درباره بازگشت فشارهای تورمی، مهمترین دلیل تغییر انتظارات سرمایهگذاران است. جهش قیمت نفت در پی تنشهای ژئوپلیتیکی، احتمال اثرگذاری تعرفههای جدید تجاری و همچنین موج گسترده سرمایهگذاری در حوزه هوش مصنوعی، از عواملی هستند که میتوانند روند کاهش تورم را متوقف کرده و فدرال رزرو را به حفظ سیاستهای انقباضی یا حتی افزایش دوباره نرخ بهره سوق دهند.
اظهارات اخیر اعضای دارای حق رأی فدرال رزرو نیز نشان میدهد مبارزه با تورم همچنان در اولویت قرار دارد. بسیاری از سیاستگذاران معتقدند هنوز شواهد کافی برای اطمینان از بازگشت پایدار تورم به هدف دو درصدی وجود ندارد و در صورت تداوم فشارهای قیمتی، افزایش نرخ بهره همچنان روی میز خواهد بود.
در این میان، بازارها علاوه بر تصمیم نرخ بهره، چشم به سخنان کوین وارش، رئیس فدرال رزرو، و لحن بیانیه پایانی دوختهاند؛ چرا که این پیامها میتواند مسیر سیاست پولی آمریکا و روند بازارهای جهانی در ماههای آینده را مشخص کند.
در این گزارش، دلایل افزایش احتمال رشد نرخ بهره، مهمترین ریسکهای تورمی و سناریوهای پیش روی فدرال رزرو را بررسی کردهایم.
قیمت بالای موتورسیکلت نسبت به بازار جهانی
همزمان با مطرح شدن اصلاح قیمت سوخت و افزایش هزینههای استفاده از خودرو، نگاه بسیاری از خانوارها به بازار موتورسیکلت معطوف شده است؛ بازاری که میتواند در ماههای آینده با موج تازهای از تقاضا روبهرو شود. افزایش هزینههای حملونقل، کاهش قدرت خرید و جستوجوی گزینههای ارزانتر برای تردد شهری، از مهمترین عواملی هستند که میتوانند تقاضا برای موتورسیکلت را افزایش دهند.
با این حال، بازار موتورسیکلت در ایران همچنان با چالشهایی مانند نبود شفافیت در قیمتگذاری، ضعف نظارت و اختلاف قابل توجه قیمتها میان فروشندگان مواجه است. این شرایط میتواند خریدارانی را که آشنایی کمتری با این بازار دارند، در معرض پرداخت قیمتهای غیرواقعی یا سوءاستفادههای احتمالی قرار دهد.
از سوی دیگر، اجرای طرح صدور گواهینامه موتورسیکلت برای بانوان و احتمال ورود گروههای جدیدی از متقاضیان، میتواند ابعاد این بازار را بیش از گذشته گسترش دهد. در چنین شرایطی، اطلاعرسانی دقیق، شفافیت در قیمتها و تقویت نظارت بر معاملات، بیش از هر زمان دیگری اهمیت پیدا میکند.
در این گزارش، ضمن بررسی چشمانداز بازار موتورسیکلت در سایه تغییرات احتمالی قیمت سوخت، به مهمترین ریسکها، فرصتها و چالشهایی پرداختهایم که میتواند مسیر این بازار را در ماههای آینده تحت تأثیر قرار دهد.
کدام استانها بیشتر از تهویه مطبوع استفاده میکنند؟
تازهترین نتایج «طرح آمارگیری مصرف انرژی و ویژگیهای محیطزیستی خانوارهای شهری» مرکز آمار ایران، تصویری از الگوی مصرف انرژی در واحدهای مسکونی کشور در سال ۱۴۰۴ ارائه میدهد. بر اساس این گزارش، تعداد خانوارهای شهری به ۲۲.۵۶ میلیون خانوار رسیده که در ۲۲ میلیون واحد مسکونی زندگی میکنند؛ رقمی که نسبت به سال ۱۳۹۵، رشد سالانه ۲.۵ درصدی را نشان میدهد.
یافتههای این گزارش نشان میدهد خانوارهای شهری در ماههای سرد سال، بهطور متوسط ۸۱.۱ درصد از زیربنای واحدهای مسکونی خود را گرم و در ماههای گرم سال، ۷۵ درصد از زیربنا را خنک میکنند. همچنین تهران، گیلان و مازندران بیشترین سهم زیربنای گرمشده و تهران، هرمزگان و خوزستان بیشترین سهم زیربنای خنکشده را در میان استانهای کشور دارند.
از منظر تجهیزات مصرف انرژی نیز بخاری گازی همچنان اصلیترین وسیله گرمایشی خانوارهای شهری است؛ بهگونهای که ۶۸.۱ درصد خانوارها تنها از این وسیله برای گرمایش استفاده میکنند. در بخش سرمایش نیز کولر آبی با سهم ۵۶ درصدی و کولر گازی با سهم ۱۶.۳ درصدی، پرکاربردترین تجهیزات سرمایشی است.
چرا قدرتهای بزرگ به جنگ نامتقارن روی آوردهاند؟
پس از آنکه ولادیمیر پوتین در دیدار با فرماندهان نیروی دریایی روسیه از «ناوگان پشهای» ایران بهعنوان الگویی موفق در میدان نبرد یاد کرد، بار دیگر مفهوم «نبرد نامتقارن» در کانون توجه قرار گرفت. راهبردی که سالها بهعنوان تاکتیک بازیگران ضعیفتر شناخته میشد، امروز بیش از گذشته مورد توجه قدرتهای بزرگ نظامی نیز قرار گرفته است.
ناوگان پشهای به استفاده از تعداد زیادی قایق تندرو اشاره دارد که با حملات سریع، پراکنده و ازدحامی، هزینه عملیات را برای طرف مقابل افزایش میدهند. اهمیت این راهبرد زمانی بیشتر میشود که در مناطق راهبردی مانند تنگه هرمز، بابالمندب یا دریای سیاه به کار گرفته شود؛ جایی که حتی تهدید محدود علیه مسیرهای کشتیرانی میتواند هزینه بیمه، حملونقل و تجارت جهانی را بهطور قابل توجهی افزایش دهد.
اما نبرد نامتقارن تنها به قایقهای تندرو محدود نیست. استفاده از پهپادها، شناورهای بدون سرنشین و تجهیزات ارزانقیمت برای هدف قرار دادن زیرساختها، در سالهای اخیر به یکی از مهمترین ویژگیهای جنگهای مدرن تبدیل شده است. تجربه جنگ اوکراین، تحولات خاورمیانه و حتی برنامههای نظامی آمریکا و روسیه نشان میدهد که این شیوه از جنگیدن دیگر صرفاً ابزار کشورهای دارای توان نظامی کمتر نیست.
در این بخش از تیتر یک، به این پرسش پرداختهایم که «ناوگان پشهای» دقیقاً چیست، چه نقشی در دکترین نبرد نامتقارن دارد و چرا امروز حتی قدرتهای بزرگ نیز در حال الگوبرداری از راهبردهایی هستند که زمانی تنها به بازیگران کوچکتر نسبت داده میشد.
