مسعود نیلی، اقتصاددان و استاد دانشگاه، در گفتوگویی درباره تحولات تورمی اقتصاد ایران، تأکید میکند که تورم امروز را باید در چارچوبی متفاوت از تجربههای گذشته بررسی کرد. به اعتقاد او، اگرچه تورم در ایران از سال ۱۳۵۲ به پدیدهای مزمن تبدیل شده، اما دورههای مختلف تورمی تفاوتهای مهمی با یکدیگر داشتهاند؛ همانطور که یک علامت مشابه در بیماریهای مختلف میتواند دلایل متفاوتی داشته باشد.
یکی از محورهای مهم این گفتوگو، تمایز میان تورم مزمن و ابرتورم است. نیلی توضیح میدهد که ابرتورم تنها افزایش شدید قیمتها نیست، بلکه مرحلهای است که در آن کارکردهای اصلی پول نیز دچار اختلال میشود و پول دیگر نمیتواند بهعنوان وسیله مبادله، ذخیره ارزش و واحد حساب بهدرستی عمل کند.
در بخش دیگری از این گفتوگو، دهه ۱۳۶۰ مورد بررسی قرار میگیرد؛ دورهای که به گفته نیلی نباید آن را یک دوره یکپارچه دانست. شرایط اقتصادی سالهای ابتدایی دهه، با رشد اقتصادی بالا و درآمدهای نفتی قابلتوجه، با سالهای پایانی جنگ و تشدید محدودیتهای اقتصادی تفاوت اساسی داشت. از این منظر، تجربه تورمی دهه ۶۰ نیز نیازمند تفکیک و تحلیل دقیقتر است.
نرخ ارز و انتظارات تورمی نیز از دیگر محورهای این بحث است. کاهش ارزش پول ملی در سالهای اخیر، در کنار تغییر رفتار و انتظارات اقتصادی جامعه، باعث شده است اثر شوکهای ارزی با گذشته یکسان نباشد. افزایش حساسیت قیمتها به نرخ ارز، یکی از نشانههای تغییر ساختار تورمی اقتصاد ایران است.
این گفتوگو در نهایت یک پرسش اساسی را پیش میکشد: تورم فعلی ایران دقیقاً چه نوع تورمی است و پیش از آنکه نسخه مهار آن نوشته شود، آیا سازوکار شکلگیری آن بهدرستی شناخته شده است؟
نسخه مکتوب این گفتوگو را در هفتهنامه تجارت فردا بخوانید.
