در معاملات امروز، نفت در ابتدا تحت تأثیر ریسکهای موجود و فضای پرتنش بازار انرژی با افزایش قیمت همراه شد. با این حال این حرکت عمر کوتاهی داشت و پس از آن فشار فروش افزایش یافت تا افت روزانه قیمت نفت به حدود ۲ درصد برسد. این رفتار نشان میدهد معاملهگران در مقطع فعلی صرفاً براساس ریسکهای ژئوپلیتیک تصمیم نمیگیرند و عوامل دیگری در سمت عرضه، تقاضا و انتظارات بازار نیز در قیمتها نقش تعیینکننده دارند.
در بازار سهام ایران نیز معاملات وارد مدار نزولی شده است. یکی از مهمترین متغیرهایی که برای توضیح این فشار مطرح میشود، افزایش نرخ بازده داراییهای بدون ریسک است. افزایش نرخ اخزا و سایر ابزارهای بازار بدهی در کوتاهمدت هزینه فرصت سرمایهگذاری در سهام را افزایش میدهد و میتواند بخشی از نقدینگی را از بازار سهام دور کند.
اما تحلیل ماجرا تنها با نگاه به نرخ بهره اسمی کامل نمیشود. در یک افق بلندمدتتر باید نرخ بهره را در کنار تورم قرار داد. با توجه به فاصله قابل توجه تورم با نرخهای سود، نرخ بهره حقیقی همچنان در محدودهای عمیقاً منفی قرار دارد؛ شرایطی که میتواند انگیزه نگهداری بلندمدت داراییهای ریالی با بازده ثابت را کاهش دهد و در مقابل، بهعنوان یکی از محرکهای بازار داراییها عمل کند.
بنابراین بازار سهام امروز میان دو نیروی متفاوت قرار گرفته است؛ از یک سو افزایش نرخ بدون ریسک که در کوتاهمدت بر ارزشگذاری و جریان نقدینگی بورس فشار وارد میکند و از سوی دیگر نرخ بهره حقیقی منفی که میتواند در بلندمدت زمینه بازگشت سرمایه به بازار داراییها را فراهم کند.
در این قسمت از بازار ۳۶۰ بررسی میکنیم که چرا نفت با وجود ادامه تنشها وارد مسیر نزولی شد و برای تحلیل آینده بورس، چرا باید میان اثر کوتاهمدت نرخ بدون ریسک و اثر بلندمدت نرخ بهره حقیقی تمایز قائل شد.
