بورس در پاییز؛ بازگشت به روند صعودی یا تداوم اصلاح؟
آخرین هفته شهریورماه برای بورس تهران با افت همراه بود و شاخص کل در پایان این هفته ۴.۵ درصد کاهش یافت. این در حالی است که شاخص کل از آغاز موج صعودی خود در انتهای اردیبهشتماه تاکنون، حدود ۹۵ درصد رشد کرده است.
در ماههای گذشته، یکی از موضوعات پرتکرار در برنامه «نبض بورس» بررسی ارزشگذاری بازار و این پرسش بوده که آیا سهام در محدودههای فعلی همچنان از جذابیت لازم برای سرمایهگذاری برخوردار است یا خیر.
پس از رشد قابلتوجه شاخص کل در ماههای اخیر، بازار سهام در هفته پایانی شهریورماه وارد محدوده منفی شد. بخشی از این افت را میتوان در تحولات سیاسی، روند مذاکرات و همچنین شناسایی سود توسط سرمایهگذاران جستوجو کرد.
در همین حال، در آخرین هفته شهریورماه، «دنیای اقتصاد» در یک نظرسنجی از مدیران سرمایهگذاری درباره چشمانداز بورس در هفته جاری پرسیده بود. نتایج این نظرسنجی نشان میداد که بخش قابلتوجهی از مدیران سرمایهگذاری انتظار داشتند بازار سهام در هفته جاری بهتدریج به روند صعودی بازگردد.
بر اساس نتایج این نظرسنجی، ۶۳ درصد از پاسخدهندگان انتظار داشتند بورس با شیبی ملایم به مسیر صعودی بازگردد. یکی از دلایل این دیدگاه، احتمال بهبود تحولات سیاسی و وضعیت مذاکرات عنوان شده بود.
با این حال، در نخستین روز معاملاتی هفته جاری، شاخص کل با افت ۱.۴۳ درصدی مواجه شد. یکی از عواملی که میتواند در توضیح این رفتار بازار مورد توجه قرار گیرد، تغییر وزن اخبار مثبت و منفی است؛ به این معنا که در مقایسه با روزهای گذشته، اخبار منفی وزن بیشتری در فضای بازار پیدا کردهاند.
اما در کنار این نوسانات کوتاهمدت، پرسش مهمتر این است که چه عواملی میتواند نگاه مدیران سرمایهگذاری به بورس در فصل پاییز را مثبت نگه دارد؟
یکی از مهمترین محرکها، گزارشهای ماهانه شرکتهاست. انتظار بخشی از فعالان بازار این است که گزارشهای شرکتها در ادامه سال، نسبت به گزارشهای مردادماه و همچنین میانگین عملکرد سالانه، وضعیت بهتری داشته باشند. در صورت تحقق این انتظار، بهبود عملکرد شرکتها میتواند یکی از عوامل حمایتکننده از بازار سهام در پاییز باشد.
در میان صنایع مختلف، پتروشیمیها نیز از جمله صنایعی هستند که میتوانند در پاییز مورد توجه قرار گیرند. این صنعت در سالهای اخیر با مشکل ناترازی انرژی و قطعی برق مواجه بوده و در جریان جنگ نیز با مشکلاتی در حوزه یوتیلیتی روبهرو شده است. از سوی دیگر، در فصل زمستان احتمال مواجهه این صنعت با محدودیتهای گازی وجود دارد.
در این میان، فصل پاییز میتواند از منظر محدودیتهای انرژی، شرایط متفاوتی برای پتروشیمیها داشته باشد؛ چرا که در این فصل، برخلاف تابستان با قطعی برق و برخلاف زمستان با محدودیت گاز مواجه نیستند. به همین دلیل، پاییز میتواند برای این صنعت از منظر تولید، فصل مناسبتری باشد و بهبود عملکرد پتروشیمیها نیز در صورت تحقق، میتواند بر روند کلی بازار و سایر نمادها اثرگذار باشد.
سیمانیها نیز از دیگر صنایعی هستند که با توجه به شرایط ناترازی انرژی میتوانند مورد توجه قرار گیرند. در صورت تداوم شرایط مناسبتر انرژی در پاییز، عملکرد این صنعت نیز میتواند نسبت به دورههای محدودیت انرژی وضعیت بهتری داشته باشد.
در مجموع، گزارشهای ماهانه شرکتها، وضعیت انرژی صنایع و تحولات سیاسی از جمله عواملی هستند که میتوانند در شکلگیری چشمانداز بازار سهام در فصل پاییز نقش داشته باشند.
سهام در صدر داراییهای مورد انتظار مدیران سرمایهگذاری
در بخش دیگری از نظرسنجی مدیران سرمایهگذاری، از آنها درباره داراییهایی که میتوانند تا پایان پاییز پتانسیل رشد بیشتری داشته باشند، پرسیده شده است.
بر اساس نتایج این نظرسنجی، ۵۶ درصد از مدیران سرمایهگذاری سهام را دارایی دارای بیشترین پتانسیل رشد تا پایان پاییز عنوان کردهاند و پس از سهام، ارز و طلا در رتبههای بعدی قرار گرفتهاند.
یکی از دلایل نگاه مثبت به سهام، ماهیت دارایی شرکتهاست. شرکتها از یک سو داراییهایی در اختیار دارند که ارزش آنها میتواند تحت تأثیر تورم افزایش پیدا کند و از سوی دیگر، از محل فروش محصولات و ارائه خدمات درآمد ایجاد میکنند. به همین دلیل، سهام برای بخشی از سرمایهگذاران میتواند بهعنوان یکی از ابزارهای پوشش ریسک تورمی مورد توجه قرار گیرد.
در کنار این موضوع، فاصله میان نرخ دلار آزاد و نرخ حواله نیز یکی دیگر از متغیرهای مورد توجه بازار است. در هفتههای اخیر، با رشد نرخ دلار آزاد، این فاصله افزایش پیدا کرده است؛ چرا که سرعت رشد نرخ حواله نسبت به دلار آزاد پایینتر بوده است.
از سوی دیگر، سیاستگذار نیز بر کاهش این فاصله تأکید دارد. در صورت کاهش شکاف میان نرخ ارز آزاد و حواله، این موضوع میتواند در برخی صنایع صادراتمحور بر درآمد و سودآوری شرکتها اثرگذار باشد.
در مجموع، عملکرد شرکتها، وضعیت انرژی صنایع، تحولات نرخ ارز و شرایط سیاسی، مجموعهای از متغیرهایی هستند که میتوانند بر مسیر بازار سهام در فصل پاییز اثر بگذارند. البته در کنار این عوامل، ریسکهای سیاسی و اقتصادی همچنان میتوانند بر رفتار بازار اثرگذار باشند و بنابراین بررسی همزمان فرصتها و ریسکها برای تحلیل روند بازار در ماههای پیشرو اهمیت دارد.
