انتخاب خانوارها میان اجارهنشینی و خرید مسکن، حاصل ترکیبی از میزان پسانداز، امکان تامین مالی و انتظارات آنها از آینده درآمدی است. در این تصمیم، افراد میان استفاده از منابع خود برای تامین مسکن در زمان حال و تبدیل آن به یک دارایی ماندگار در آینده انتخاب میکنند. مستاجر با پرداخت رهن، امکان سکونت در یک واحد را به دست میآورد، اما افزایش ارزش آن ملک در سالهای بعد نصیب مالک خواهد شد. در حالی که خریدار، حتی با خرید متراژ پایین، بخشی از ثروت خود را در قالب یک دارایی ملکی حفظ میکند.
در این شرایط برای بسیاری از خریداران سوال پیش میآید که آیا حفظ قدرت خرید و تبدیل منابع فعلی به یک دارایی ملکی اولویت دارد یا سکونت در منطقهای با امکانات و کیفیت زندگی بالاتر. در جدول زیر نمونهای از مقایسه میان مبلغ رهن کامل واحدهای مسکونی در برخی مناطق تهران و معادل قدرت خرید آن در بازار فروش همان شهر ارائه شده است. بهگونهای که مبلغ رهن یک واحد مسکونی در برخی محلههای گرانقیمت، امکان خرید واحدی با متراژ قابل توجه در مناطق دیگر شهر را فراهم میکند.
مستاجری که برای یک واحد 400 متری در الهیه ۳۳ میلیارد تومان رهن میپردازد، با همان پول میتواند در منطقه 22 تهران در محله کوهک صاحب خانه 140 متری شود. در نمونهای دیگر، ۲۵ میلیارد تومان رهن یک واحد در شمال تهران در محله نیاوران، قدرت خرید حدود ۱۵۰ متر آپارتمان در شرقی ترین نقطه تهران در وحیدیه را ایجاد میکند. در اراقام پایین تر حتی در جنوب شرق تهران در محله بیسیم هنوز می توان با زیر 10 میلیارد تومان صاحب یک خانه نوساز 100 متری شد اما در مقابل خانواری ترجیح میدهد در مرکز تهران جایی که دسترسی و امکانات بهتری دارد در امیر آباد قرارداد رهن ببندد.
با عبور میانگین قیمت هر متر مربع آپارتمان در تهران از مرز ۲۰۰ میلیون تومان، بسیاری از خانوارها برای ورود به بازار خرید ناچارند میان مناطق ۲۲ گانه تهران با تفاوتهای جدی در سطح رفاهی، دسترسی، امکانات شهری و شرایط اجتماعی انتخاب کنند. انتخاب محل سکونت برای بسیاری از خانوارها تبدیل به تصمیمی میان حفظ ارزش دارایی و بهرهمندی از امکانات یک منطقه است.
شکاف قیمت مسکن در شمال و جنوب شهر تهران به بالای 5 برابر رسیده و اینجا خانواری که از پس انداز و دارایی نسبتا مناسبی برخوردار است باید میان مالکیت یک دارایی در منطقه ای دورتر یا اجاره نشینی در منطقه ای مطلوب تر تعادل برقرار کند.
