اکوایران: مسکن و خدمات وابسته در سال ۱۴۰۴ حدود ۴۲ درصد از متوسط مخارج خانوارهای شهری را به خود اختصاص داده است. در گزارشهای پیشین، هزینه مسکن در استانها و تغییرات آن را بررسی کردیم. این بار با مرور نتایج طرح هزینه و درآمد خانوار مرکز آمار ایران، سراغ شیوه سکونت در دهکهای اول، چهارم و دهم هزینهای رفتهایم تا ببینیم سهم سکونت رایگان، اجاری و رهن کامل در این گروهها چه تفاوتی دارد و از سال ۱۴۰۰ تا ۱۴۰۴ چگونه تغییر کرده است.
بررسی نتایج طرح هزینه و درآمد خانوارهای شهری مرکز آمار ایران نشان میدهد ترکیب اجارهنشینی در دهکهای هزینهای تغییر کرده است. در این بررسی، دهکهای اول، چهارم و دهم مقایسه شدهاند. دهک اول کمهزینهترین، دهک دهم پرهزینهترین و دهک چهارم پایینتر از میانه توزیع هزینه خانوار قرار دارد.

در سال ۱۴۰۴، رهن کامل ۱۷٫۸ درصد از مجموع خانوارهای اجاری و رهنی دهک اول و ۱۹٫۱ درصد از این مجموعه در دهک چهارم را تشکیل داده است. این نسبت در دهک دهم به ۴۸٫۵ درصد میرسد.مقایسه با سال ۱۴۰۰ نشان میدهد سهم رهن کامل در میان خانوارهای اجاری و رهنی دهک چهارم از حدود یکسوم به کمتر از یکپنجم رسیده است. این نسبت در سال ۱۴۰۳ معادل ۲۷٫۴ درصد بود و با کاهش حدود ۸٫۳ واحد درصدی، در سال ۱۴۰۴ به پایینترین سطح دوره پنجساله رسید.
در دهک اول نیز این سهم از ۲۴٫۲ درصد در سال ۱۴۰۰ به ۱۷٫۸ درصد در سال ۱۴۰۴ کاهش یافته است. در مقابل، نسبت رهن کامل در دهک دهم طی تمام این سالها نزدیک به ۵۰ درصد باقی مانده است.این تغییر در دهک چهارم در شرایطی رخ داده که مجموع سهم خانوارهای اجاری و رهنی از کل خانوارهای این دهک، در ابتدا و انتهای دوره تقریباً ثابت بوده است؛ ۲۵٫۰۵ درصد در سال ۱۴۰۰ و ۲۴٫۶۳ درصد در سال ۱۴۰۴. بنابراین تغییر اصلی در ترکیب این گروه رخ داده و با کاهش وزن رهن کامل، سهم سکونت اجاری افزایش یافته است.
سکونت رایگان در دهک اول نزدیک به چهار برابر دهک دهم

تفاوت شیوه سکونت میان دهکها در گروه خانوارهای دارای سکونت رایگان نیز موضوع قابل توجهی است. در سال ۱۴۰۴، سهم این خانوارها در دهک اول ۱۰٫۸۲ درصد، در دهک چهارم ۷٫۰۴ درصد و در دهک دهم ۲٫۷۷ درصد بوده است.
نسبت به سال ۱۴۰۳، سهم سکونت رایگان در دهک اول از ۱۱٫۹۹ درصد و در دهک دهم از ۴٫۰۵ درصد کاهش یافته، اما در دهک چهارم از ۵٫۹۲ درصد افزایش پیدا کرده است. با وجود این تفاوت در تغییرات سالانه، سهم سکونت رایگان در هر سه دهک منتخب در سال ۱۴۰۴ پایینتر از سال ۱۴۰۰ بوده است.