بانک مرکزی در تازهترین گزارش خود، وضعیت بازار باز در آخرین حراج فروردین امسال را منتشر کرده است. این حراج که دومین بازار باز سال جاری بوده با موافقت ۶۲ درصدی بانک مرکزی همراه بوده است. همچنین میزان سفارشهای ثبت شده در این حراج نسبت به حراجهای گذشته کمترین سطح خود را تجربه کرده است.
عملیات بازار باز و اعتبارگیری قاعدهمند
زمانی که بانکها به کمبود نقدینگی دچار شده و نتوانند نیاز خود را در بازار بینبانکی مرتفع کنند، ناچاراند از بانک مرکزی تقاضای نقدینگی داشته باشند. این تقاضا به دو شکل و در دو قالب «عملیات بازار باز» و «اعتبارگیری قاعدهمند» انجام میشود.
عملیات بازار باز فرآیندی است که در آن بانکها درخواست منابع مالی کوتاهمدت از بانک مرکزی میکنند و در ازای آن اوراق بهادار دولتی به بانک مرکزی میدهند. این عملیات را به اختصار توافق بازخرید یا ریپو نیز میگویند. اگر برعکس این فرآیند رخ دهد به اصطلاح ریپو معکوس انجام شده و در نتیجه آن منابع مالی از دسترس بانکها خارج میشود. نرخ توافق بازخرید در عملیات بازار باز معادل ۲۳ درصد است.
اگر بانکها نتوانند در طی این عملیات کمبود نقدینگی خود را جبران کنند مجبورند از بانک مرکزی تامین مالی با نرخ ۲۴ درصد داشته باشند. به این فرآیند اعتبارگیری قاعدهمند گفته میشود.
دومین حراج ۱۴۰۵؛ بدون اعتبارگیری قاعدهمند
همانطور که عنوان شد بانک مرکزی آمار بازار باز در ۲۴ فروردینماه امسال را اعلام کرده است. این حراج با درخواست ۱۳ بانک به اتمام رسیده است. بررسی بانکهای درخواستکننده نشان میدهد تعداد آنها نسبت به ماههای پیشین به شدت کاهش پیدا کرده است. این اتفاق سبب شده ارزش درخواست ارسالی توسط بانکها نیز به سطوح پایینی در ماههای گذشته برسد؛ طبق آمارها، مجموعا ۳۲۵ هزار و ۱۱۰ میلیارد تومان درخواست توسط بانکها به بانک مرکزی ارسال شده است.
بانک مرکزی در این حراج تصمیم گرفته تنها با ۲۲۵ هزار و ۱۱۰ میلیارد تومان از این درخواست موافقت به عمل بیاورد. به عبارتی نرخ موافقت بانک مرکزی در این حراج حدود ۶۲.۶۸ درصد بوده است. البته باید توجه داشت که با وجود اینکه نرخ موافقت بانک مرکزی در این حراج نسبت به حراج ۱۵ فروردینماه کاهش پیدا کرده اما همچنان ارزش موافقت و نرخ موافقت در این حراج نسبت به هفتههای پایانی ۱۴۰۴ بیشتر بوده است.
در نتیجه میتوان گفت بانک مرکزی با وجود تمام سختگیریهای خود در سال گذشته، در سال جاری دست بانکها بیشتر باز گذاشته و موافقت بیشتری با درخواستهای آنها نشان میدهد. دلیل این سیاست بانک مرکزی را نیز بیشتر در شرایط جنگی اقتصاد و نیاز مبرم به نقدینگی میتوان جستجو کرد.
وضعیت این حراج و حراج گذشته گویای آن است که نیاز بانکها در عملیات بازار باز مرتفع شده، به همین دلیل درخواستهایی مبنی بر اعتبارگیری قاعدهمند در هفته منتهی به ۲۴ فروردین صورت نگرفته است.
