بانک مرکزی در تازهترین گزارش خود آمار حراج بازار در ۱۱ خرداد امسال را منتشر کرد. این حراج که نهمین حراج سال جاری بوده با موافقت ۴۵ درصدی درخواستها توسط بانک مرکزی مواجه شده است. نرخ موافقت بانک مرکزی در سال جاری روند نزولی داشته که نشان میدهد با افزایش تسهیلاتدهی بانکها به مرور نرخ بهره بینبانکی افزایش خواهد یافت و شبکه بانکی با تنگنای نقدینگی مواجه خواهد شد.
عملیات بازار باز و اعتبارگیری قاعدهمند
زمانی که بانکها به کمبود نقدینگی دچار شده و نتوانند نیاز خود را در بازار بینبانکی مرتفع کنند، ناچاراند از بانک مرکزی تقاضای نقدینگی داشته باشند. این تقاضا به دو شکل و در دو قالب «عملیات بازار باز» و «اعتبارگیری قاعدهمند» انجام میشود.
عملیات بازار باز فرآیندی است که در آن بانکها درخواست منابع مالی کوتاهمدت از بانک مرکزی میکنند و در ازای آن اوراق بهادار دولتی به بانک مرکزی میدهند. این عملیات را به اختصار توافق بازخرید یا ریپو نیز میگویند. اگر برعکس این فرآیند رخ دهد به اصطلاح ریپو معکوس انجام شده و در نتیجه آن منابع مالی از دسترس بانکها خارج میشود. نرخ توافق بازخرید در عملیات بازار باز معادل ۲۳ درصد است.
اگر بانکها نتوانند در طی این عملیات کمبود نقدینگی خود را جبران کنند مجبورند از بانک مرکزی تامین مالی با نرخ ۲۴ درصد داشته باشند. به این فرآیند اعتبارگیری قاعدهمند گفته میشود.
پافشاری بانک مرکزی بر ارزش پایین پذیرشها
نهمین حراج بازار باز در تاریخ ۱۱ خردادماه امسال برگزار شد. در این حراج ۱۵ بانک و موسسه اعتباری غیربانکی شرکت کردند و مبلغ ۲۹۰ هزار و ۷۳۰ میلیارد تومان را به عنوان درخواست در این حراج ارائه دادند. این رقم نسبت به دو حراج گذشته در سطح پایینتری قرار گرفته است.
بانک مرکزی در این حراج با ۴۴.۷۲ درصد از این درخواستها موافقت به عمل آورده که معادل ۱۳۰ هزار میلیارد تومان (همت) است. از نظر نرخ توافق، درصد موافقت بانک مرکزی نسبت به حراج گذشته با افزایش مواجه شده اما میزان موافقت همچنان همانند حراج گذشته در سطح ۱۳۰ همتی باقیمانده است.
در هفته منتهی به این حراج درخواست اعتبارگیری قاعدهمند نیز صورت گرفته است. در ۴ روز از روزهای این هفته، اعتبارگیری قاعدهمند انجام شد که هر در تمامی این روزها تنها یک بانک و موسسه اعتباری غیربانکی شرکت کرد. طبق آمارهای بانک مرکزی، مجموع اعتبارگیری قاعدهمند محقق شده در این هفته بیش از ۳۰۰ همت بوده است.
به طور کلی میتوان گفت بانک مرکزی همچنان روال سال گذشته را در تامین نقدینگی بانکها در پیش گرفته و به مرور نرخ موافقت را کاهش داده است. انتظار میرود با افزایش متقاضیان تسهیلات در سال جاری، تنگنای نقدینگی شبکه بانکی افزایش پیدا کند و نرخ بهره بینبانکی را به سقف دلان نزدیک کند.
