بر اساس آخرین برآوردهای رسمی، اقتصاد ایران در سال ۱۴۰۴ تنها ۰.۲ درصد رشد کرده است؛ رقمی که عملاً به معنای ایست کامل اقتصاد است. حتی اگر بخش نفت را کنار بگذاریم، رشد اقتصادی به منفی ۰.۳ درصد میرسد؛ یعنی اقتصاد غیرنفتی کشور کوچکتر شده است.
نگاهی به جزئیات آمارها تصویر نگرانکنندهتری ارائه میدهد. رشد بخش کشاورزی منفی شده، صنعت کوچکتر شده و خدمات نیز که در سالهای اخیر موتور اصلی رشد اقتصاد ایران بود، تقریباً متوقف شده است. تنها بخش نفت توانسته مانع از ثبت رشد منفی در کل اقتصاد شود.
اما شاید مهمترین زنگ خطر، سقوط سرمایهگذاری باشد. تشکیل سرمایه ثابت ناخالص که موتور تولید، اشتغال و افزایش رفاه در آینده محسوب میشود، در سال گذشته ۲.۸ درصد کاهش یافته است. نگرانکنندهتر اینکه سرمایهگذاری در ماشینآلات، که نقش کلیدی در افزایش بهرهوری و توسعه صنعتی دارد، افت قابلتوجهی را تجربه کرده است.
همزمان مصرف خانوارها کاهش یافته، صادرات افت کرده و واردات نیز با کاهش شدیدی مواجه شده است؛ نشانههایی که از تضعیف فعالیتهای اقتصادی و کاهش قدرت خرید حکایت دارند.
اقتصاد ایران پیش از این نیز با تحریمها، کمبود سرمایهگذاری و نااطمینانیهای مزمن دستوپنجه نرم میکرد. اما حوادث سال ۱۴۰۴ این مشکلات را تشدید کرد و نتیجه آن اقتصادی بود که نه توان رشد داشت و نه ظرفیت ایجاد رفاه بیشتر برای شهروندان.
سؤال اصلی اکنون این است: آیا اقتصاد ایران میتواند از چرخه نااطمینانی و رشدهای نزدیک به صفر خارج شود یا سالهای آینده نیز در همین مسیر ادامه خواهد یافت؟
