اکوایران: بانک مرکزی نتایج سی‌وسومین حراج بازار باز را در تاریخ ۲۵ آبان ۱۴۰۵ منتشر کرد. بر اساس این گزارش، در این حراج ۱۸ بانک و موسسه اعتباری حضور یافتند و مجموع سفارش‌های ارسالی به ۳۴۶.۳۲ همت رسید که بانک مرکزی با ۲۶۱.۹۸ همت از آن موافقت کرد.

بانک مرکزی جدیدترین آمارهای مربوط به بازار باز را منتشر کرد. در سی‌وسومین حراج انجام‌شده، ارزش سفارش‌های ارسالی رشد چشمگیری را ثبت کرد و میزان موافقت بانک مرکزی با درخواست‌های ارسالی در سطح ۲۶۱.۹۸ همت قرار گرفت تا نرخ پذیرش سفارش‌ها به حدود ۷۵.۶۵ درصد برسد.

بازار باز

عملیات بازار باز و اعتبارگیری قاعده‌مند

زمانی که بانک‌ها به کمبود نقدینگی دچار شده و نتوانند نیاز خود را در بازار بین‌بانکی مرتفع کنند، ناچاراند از بانک مرکزی تقاضای نقدینگی داشته باشند. این تقاضا به دو شکل و در دو قالب «عملیات بازار باز» و «اعتبارگیری قاعده‌مند» انجام می‌شود.

عملیات بازار باز فرآیندی است که در آن بانک‌ها درخواست منابع مالی کوتاه‌مدت از بانک مرکزی می‌کنند و در ازای آن اوراق بهادار دولتی به بانک مرکزی می‌دهند. این عملیات را به اختصار توافق بازخرید یا ریپو نیز می‌گویند. اگر برعکس این فرآیند رخ دهد به اصطلاح ریپو معکوس انجام شده و در نتیجه آن منابع مالی از دسترس بانک‌ها خارج می‌شود. حداقل نرخ توافق بازخرید در این حراج معادل 3۲.2 درصد تعیین شده است.

به طور کلی می‌توان گفت میان «موضع سیاستی» (تعیین جهت‌گیری کلان انقباضی یا انبساطی توسط سیاست‌گذار) و «اجرای عملیاتی» (مدیریت روزمره نقدینگی در میز معاملات) تفکیک وجود دارد. در این حراج، «حداقل نرخ توافق بازخرید ۳۲.۲۰ درصد» به عنوان کف نرخ پذیرش پیشنهادها یا نرخ تخصیص عملیاتی ثبت شده است. در ادبیات تخصصی، این نرخ نشان‌دهنده مرز هزینه‌کرد تأمین مالی کوتاه‌مدت بانک‌ها از طریق ریپو است؛ نرخی که میز عملیات بازار باز با اعمال آن تلاش می‌کند هزینه دسترسی به ذخایر را در سطح انقباضی مورد نظر حفظ کرده و از نشت بی‌رویه‌ی پایه پولی جلوگیری کند.

اگر بانک‌ها نتوانند در طی این عملیات کمبود نقدینگی خود را جبران کنند مجبورند از بانک مرکزی تامین مالی با نرخ ۳۴ درصد داشته باشند. به این فرآیند اعتبارگیری قاعده‌مند گفته می‌شود.

اعتبارگیری قاعده‌مند

درخواست‌ها و عملکرد حراج ۳۳ ام

در سی‌وسومین حراج بازار باز امسال که در تاریخ ۲۵ آبان‌ماه انجام شد، ۱۸ بانک و موسسه اعتباری غیربانکی حضور به عمل آوردند.

مجموع ارزش سفارش ارسال‌شده در این حراج به ۳۴۶ هزار و ۳۲۰ میلیارد تومان رسید که بانک مرکزی با ۲۶۱ هزار و ۹۸۰ میلیارد تومان از این درخواست‌ها موافقت کرد. محاسبات نشان می‌دهد نرخ موافقت بانک مرکزی در این حراج به ۷۵.۶۵ درصد رسیده است که نسبت به گذشته نرخ بالایی محسوب می‌شود.

در ۷ روز منتهی به ۲۵ آبان‌ماه، وضعیت اعتبارگیری قاعده‌مند بانک‌ها با نوساناتی همراه بود. در روزهای ۱۹ و ۲۰ آبان‌ماه هیچ‌گونه تقاضایی به ثبت نرسید. در روزهای ۲۱ آبان (به‌دلیل تعطیلی بازار سرمایه) و ۲۲ آبان (تعطیل رسمی)، عملیاتی گزارش نشد. در روزهای معاملاتی بعدی، تقاضای اعتبارگیری روند صعودی به خود گرفت؛ به‌طوری‌که در ۲۳ آبان‌ماه مبلغ ۱۳.۹۵ هزار میلیارد تومان، در ۲۴ آبان‌ماه مبلغ ۱۳.۹۶ هزار میلیارد تومان و در ۲۵ آبان‌ماه با مشارکت ۶ بانک و موسسه اعتباری، مبلغ ۱۳۸.۳۵ هزار میلیارد تومان اعتبارگیری قاعده‌مند به ثبت رسید. مجموع ارزش اعتبارگیری قاعده‌مند در روزهای عملیاتی این هفته به ۱۶۶.۲۶ هزار میلیارد تومان رسید، در حالی که مبالغ سررسیدشده این بخش در روزهای ۲۴ و ۲۵ آبان‌ماه به ترتیب ۱۳.۹۶ و ۱۳.۹۷ هزار میلیارد تومان گزارش شد.