اکوایران: برآوردهای جدید از وضعیت اقتصاد ایران نشان میدهد اگرچه شدت رکود در تابستان ۱۴۰۵ نسبت به فصل بهار کاهش یافته، اما بخش عمده فعالیتهای اقتصادی همچنان در محدوده رشد منفی قرار دارند. براساس گزارش کنونبینی شاخص فعالیت بخشهای مختلف اقتصاد ایران که از سوی پژوهشکده پولی و بانکی بانک مرکزی منتشر شده، رشد تولید ناخالص داخلی کشور در تابستان امسال منفی ۵.۲ درصد برآورد شده است. این در حالی است که رشد اقتصادی در بهار ۱۴۰۵ به منفی ۱۲.۱ درصد رسیده بود.
گزارش کنونبینی با هدف ارائه تصویری بههنگام از وضعیت اقتصاد و جبران فاصله زمانی انتشار آمارهای رسمی حسابهای ملی تهیه شده است. در این روش، بهجای اتکا به دادههای آماری فصلی، مجموعهای از اطلاعات پرتکرار و بهروز در محاسبات اقتصادی به کار گرفته میشود. دادههای تراکنشهای بانکی در ۲۸۱ صنف، ترددشمار بیش از ۲۵۰۰ نقطه جادهای، اطلاعات گمرکی، میزان بارندگی، آمار تولید شرکتهای بورسی و دادههای اوپک از جمله منابع مورد استفاده در این برآورد هستند. همچنین الگوریتمهای یادگیری ماشین برای تحلیل این دادهها و تخمین روند فعالیت بخشهای مختلف اقتصاد به کار گرفته شدهاند.
بررسی عملکرد بخشهای اقتصادی نشان میدهد نفت همچنان یکی از مهمترین کانونهای انقباض اقتصاد ایران است. ارزش افزوده این بخش در تابستان ۱۴۰۵ حدود ۳۱.۷ درصد کاهش یافته است. افت تولید نفت خام، از جمله عوامل اصلی این عملکرد منفی عنوان شده است.
در بخش صنایع و معادن نیز رشد منفی ۱۰ درصدی ثبت شده است. تداوم ضعف در صنایع بزرگی مانند فلزات اساسی، محصولات شیمیایی، صنایع غذایی و خودرو و قطعات، مانع از بهبود وضعیت این بخش شده است.
در مقابل، خدمات نشانههایی از بهبود را بروز داده است. رشد این بخش در تابستان منفی یک درصد برآورد شده؛ در حالی که در خردادماه افت فعالیت آن به منفی ۷.۸ درصد میرسید. افزایش ارزش تراکنشهای خردهفروشی، رشد ۶۰ درصدی ارزش تراکنشهای حملونقل و افزایش پنج درصدی تردد وسایل نقلیه سنگین باری از عوامل این بهبود بودهاند.
کشاورزی تنها بخش اقتصاد است که در این گزارش رشد مثبت را تجربه کرده است. ارزش افزوده این بخش در تابستان ۱۴۰۵ حدود شش درصد افزایش یافته که افزایش بیش از ۶۰ درصدی بارندگیها در سال آبی ۱۴۰۴ تا ۱۴۰۵ از عوامل مؤثر بر آن بوده است.
در مجموع، اگرچه کاهش شدت انقباض تولید ناخالص داخلی نسبت به بهار میتواند نشانهای از تعدیل رکود باشد، اما تداوم رشد منفی در نفت، صنایع و معادن و خدمات نشان میدهد اقتصاد ایران هنوز از محدوده انقباض خارج نشده است. به بیان دیگر، بهبود نسبی تابستان بیش از آنکه حاصل بازگشت فراگیر فعالیتهای اقتصادی باشد، نتیجه کاهش شدت افت در برخی بخشها، بهویژه خدمات، است