متوسط قیمتهای سبد کالابرگ
مرکز آمار دادههای متوسط قیمت اقلام خوراکی در مناطق شهری دی 1404 را اعلام کرد. دادههایی که البته در مقایسه با قبل ناقص هستند. این نهاد تنها اقدام به انتشار رشد قیمت اقلام خوراکی کرده و در مقابل حداقل، حداکثر و متوسط قیمت این اقلام را گزارش نکرده است. این موضوع در فضای غبارآلود اقتصاد کشور و نااطمینانی گسترده منجر به عدم شفافیت بیشتر میشود.
برآوردها حاکی از آن است که سبد حداقل معیشت اکوایران در دیماه به 5 میلیون و 254 هزار تومان رسیده است. اگر این سبد را برای یک خانوار به صورت متوسط 3.1 نفره محاسبه کنیم به رقم 16 میلیون و 289 هزار تومان میرسیم.
بررسیها نشان از آن دارد که مجموع اقلام پروتئینی سبد خانوار که شامل گوشت گاو یا گوساله، مرغ ماشینی و تخممرغ ماشینی است در دی امسال معادل 4 میلیون و 740 هزار برآورد شده است. برای خرید حداقلی از لبنیات که از شیر پاستوریزه، ماست پاستوریزه، پنیر ایرانی پاستوریزه و کره پاستوریزه تشکیل میشود نیز به رقمی حدود 4 میلیون و 320 هزار تومان در دی سال جاری رسیده است. هزینهای که برای سایر اقلام سبد نیز لازم است بیش از 8 میلیون تومان محاسبه شده که در مجموع حدود 16 میلیون و 300 هزار برای یک خانوار در ماه گذشته خرج دربر داشته است.
رشد قیمت سبد اکوایران در دی امسال نسبت به آذرماه 14.7 درصد و در مقایسه با ماه مشابه سال گذشته 97.2 درصد محاسبه شده است. ارقامی که نسبت به تورم اعلامی مرکز آمار بسیار بالاتر هستند. تورم ماهانه دی امسال حدود 8 درصد و تورم نقطه به نقطه نیز برابر با 60 محاسبه شده است. از همینرو فشاری که بر طبقات پایین و دهکهای فقیر وارد میشود بسیار بالا بوده و روز به روز سفره این خانوارها و همچنین خانوارهای دهکهای بالاتر در حال کوچکتر شدن است.
از طرف دیگر سبدی که دولت برای طرح کالابرگ در نظر گرفته نیز افزایش قیمت داشته و براساس محاسبات از یک میلیون تومان به یک میلیون و 200 هزار تومان رسیده است.
اینکه مخارج یک خانوار برای تامین سبد حداقل معیشت بیش از 14 درصد به صورت ماهانه و حدود 100 درصد به صورت نقطه به نقطه افزایش یافته عمدتا به دلیل سیاست کالابرگ دولت بوده است. در این طرح دولت ارز تخصیصی 28 هزار و 500 تومانی را حذف کرده و در مقابل کالابرگهای یک میلیون تومانی به هر فرد در یک ماه اختصاص داده است.
اینها درحالی است که این جنس از اصلاحات ارزی و سیاستی تا زمانی که مشکل رشد تورم در اقتصاد حل نشود راهی جز ناکامی دولت نخواهد داشت. به عبارتی تا وقتی که دوایی برای درد کسری بودجه دولت و رشد نقدینگی و تورم پیدا نشود، سیاستهای مختلف جز شکست نتیجهای نخواهند داشت. بنابراین سیاستگذاران باید به فکر راهحلهای اساسی و ریشهای باشند.
تضعیف شاخص دلار
در روزهای اخیر بازارهای جهانی بار دیگر توجه تحلیلگران را به خود جلب کرده است. سؤال اصلی این است: آیا ما در حال تجربه یک نسخه جدید و نانوشته از توافق «پلازا اکورد» هستیم؟ ترامپ اخیراً اعلام کرده که کاهش ارزش دلار مشکلی ایجاد نمیکند و حتی از آن استقبال میکند؛ در حالی که شاخص دلار در هفتههای اخیر تا محدوده ۹۶ کاهش یافته است.
برای درک بهتر این موقعیت، باید به تاریخ بازگردیم: در سال ۱۹۸۵ توافق پلازا باعث شد دلار آمریکا با مداخله هماهنگ پنج اقتصاد بزرگ جهان کاهش یابد و صادرات آمریکا تقویت شود، اما ژاپن وارد حباب مالی شد. امروز، ایده «توافق مارالاگو» که از سوی مشاوران اقتصادی ترامپ مطرح شده، بر همین منطق استوار است: دلار ضعیف به معنای صادرات ارزانتر، تولید داخلی بیشتر و کاهش کسری تجاری برای آمریکا است.
نشانههای این استراتژی در بازارها نیز مشاهده میشود؛ از جمله نوسانات اخیر ین ژاپن و تماس فدرال رزرو با مؤسسات مالی برای بررسی نرخ دلار/ین، که میتواند نشانهای از مداخله هماهنگ غیررسمی باشد. تحلیلگران بر این باورند که بدون توافق رسمی، سیگنالها و اقدامات دولت آمریکا و بانکهای مرکزی میتواند اثرات مشابه یک «پلازا اکورد خاموش» داشته باشد.
در جمعبندی، کاهش دلار برای ترامپ تهدید نیست، بلکه بخشی از سیاست اقتصادی اوست. روند فعلی میتواند بازدهی صادرات آمریکا را بهبود دهد و فشار اقتصادی بر رقبا ایجاد کند؛ بنابراین حتی بدون توافق رسمی، اثرات آن ممکن است شبیه یک پلازای جدید باشد.
تامین نقدینگی اصلی ترین عامل رشد منفی
بانک مرکزی در تازهترین گزارش آماری خود اعلام کرد اقتصاد ایران در ششماهه نخست سال ۱۴۰۴ با رشد منفی ۰.۶ درصدی مواجه شده است، رکودی که عمدتاً از افت ارزش افزوده در بخشهای صنعت، ساختمان و کشاورزی ناشی شده، در حالی که بخش نفت با رشد تولید و صادرات، بخشی از فشار منفی اقتصاد را جبران کرده است. بررسی های اکو ایران نشان می دهد اصلی ترین دلیل برای این رشد منفی مشکل تامین نقدینگی در بخش های یاد شده است.
نادیدهگرفتن بیماریهای زنان در سرمایهگذاریهای سلامت
سلامت زنان یکی از بزرگترین و در عین حال کمسرمایهگذاریشدهترین فرصتها در نظام سلامت جهانی است. با وجود اینکه زنان و دختران تقریباً نیمی از جمعیت جهان را تشکیل میدهند، سلامت زنان تنها ۶ درصد از سرمایهگذاری بخش خصوصی در حوزه سلامت را به خود اختصاص داده است. تأمین مالی هنوز محدود و با تمرکز باریک است و تاکنون عمدتاً به سلامت باروری و مادران اختصاص داشته است. این تمرکز محدود باعث شده حوزههای مهمی که زنان بهطور خاص، متفاوت و نامتناسب تحت تأثیر آنها قرار میگیرند، نادیده گرفته شوند، مانند بیماریهای قلبی، پوکی استخوان، یائسگی و آلزایمر. پتانسیل این بازار بسیار بالاست، تحلیل اخیر گروه مشاوره بوستون (BCG) نشان میدهد که رسیدگی مؤثر به این چهار حوزه درمانی برای زنان در ایالات متحده میتواند تا سال ۲۰۳۰ فرصتی بیش از ۱۰۰ میلیارد دلار در بازار ایجاد کند.
موج جدید گرانی خودرو آغاز شد؟
افزایش قیمت محصولات ایرانخودرو در روزهای اخیر توجه زیادی را به خود جلب کرده است. اما سؤال اصلی اینجاست: آیا این افزایش قیمت تنها به نرخهای کارخانهای ایرانخودرو محدود میشود، یا باید منتظر واکنش سایر عرضهکنندگان و در ادامه افزایش قیمتها در بازار آزاد خودرو هم باشیم یا نه؟
اقدامات حمایتی در بودجه و اثرش بر فقر
لایحه بودجه سال ۱۴۰۵ بهعنوان یکی از مهمترین اسناد مالی کشور از منظر سیاستهای حمایتی و مقابله با فقر، توجه ویژهای را به خود جلب کرده است. طبق گزارش «بودجه حامی فقرا» مرکز پژوهشهای مجلس، مجموع اعتبارات حمایتی پیشبینیشده حدود ۱۰۹۰ هزار میلیارد تومان، معادل ۱۸.۵ درصد بودجه عمومی است که نسبت به سال قبل حدود ۱۸ درصد رشد داشته است. با این حال، سهم عمده این اعتبارات به حمایتهای فراگیر اختصاص یافته و بخش هدفمند تنها ۳۵ درصد کل منابع را تشکیل میدهد.
این روند در جریان بررسی بودجه در مجلس و اجرای سیاست جایگزینی ارز ترجیحی کالاهای اساسی با کالابرگ همگانی، تقویت شد؛ بهطوریکه سهم حمایتهای هدفمند به حدود ۱۲ درصد کاهش یافت و خطر پراکندگی منابع میان کل جمعیت افزایش یافت. این موضوع نگرانیهایی جدی درباره اثربخشی حمایتها و کاهش فقر پایدار ایجاد میکند، چرا که تجربه سالهای گذشته نشان داده است که سیاستهای غیرهدفمند اثر محدودی بر کاهش فقر دارند.
در عین حال، یارانه نقدی، یارانه نان، مستمری خانوارهای تحت پوشش نهادهای حمایتی و برخی حمایتهای خاص رشد قابل توجهی داشته و نشاندهنده تمرکز دولت بر گروههای فقیر و نیازمند است. گزارش تأکید میکند که برای تحقق اهداف حمایتی، لازم است اصلاح نظام حمایتی به سمت برنامههای هدفمند، چندلایه و دارای منابع پایدار دنبال شود، بهویژه در حوزه کودکان، تغذیه، سلامت و مستمری خانوارهای تحت پوشش نهادهای حمایتی. این مسیر میتواند هم کارایی بودجه را افزایش دهد و هم در خدمت کاهش پایدار فقر قرار گیرد.
آیا در ایران میتوان به رویاهای اقتصادی دست یافت؟
فکر میکنید چقدر بتوانید در ایران از نظر اقتصادی به آن چیزی که میخواهید، برسید؟ این ویدیو به پیمایشی در این زمینه پرداخته است.
به گزارش «دنیای اقتصاد»، مرکز رصد فرهنگی کشور در پیمایشی که در سال 1402 منتشر شده، به این پرسش پرداخته و از پاسخگویان پرسیده که آیا میتوانند در ایران به رویاهای اقتصادیشان دست پیدا کنند یا خیر.
پاسخگویان از روی طیفی پنج تایی از «خیلی کم» تا «خیلی زیاد» نظرات خود را در این زمینه مشخص کردهاند.
تحولات جدید در منطقه
در بحبوحه تنشهای منطقهای، روابط تهران و واشنگتن وارد فاز حساسی شده است. ترامپ از اعزام «ناوگان بزرگ» به منطقه خبر داده و تاکید کرده که افت و خیزها در ارزش دلار و تحرکات نظامی نشانه بحران نیست، بلکه بخشی از استراتژی آمریکاست. در این میان، ایران آماده مذاکره درباره پرونده هستهای اعلام کرده و خواستار بررسی مسائل بهصورت بستههای مجزا است تا امکان توافق واقعی فراهم شود.
کشورهای منطقه نیز نقش میانجی را فعال کردهاند: ترکیه، عراق، قطر، مصر و حتی عربستان سعودی بر اهمیت دیپلماسی و جلوگیری از اقدام نظامی تاکید دارند و خواستار حفظ امنیت و ثبات منطقهای شدهاند. با این حال، تلاشهای دیپلماتیک تاکنون به پیشرفت ملموسی نرسیده و آمریکا شروط سنگینی از جمله محدودیت غنیسازی اورانیوم و ذخایر موشکی ایران را مطرح کرده است.
این وضعیت نشاندهنده یک لحظه حساس در خاورمیانه است؛ کوچکترین اشتباه میتواند شعلههای بحران را گسترش دهد. ایران هشدار داده که در صورت تجاوز، واکنش محدود نخواهد بود و تهدیدات واشنگتن را جدی میبیند. در عین حال، دیپلماسی و میانجیگری منطقهای ادامه دارد و جهان با نگاه تیزبین، تحرکات طرفین را دنبال میکند.
