همزمان با حملات متقابل و افزایش تنشهای منطقهای، بازارهای انرژی نیز تحت فشار قرار گرفتهاند؛ بهویژه با اختلال در تردد کشتیها در تنگه هرمز که یکی از مهمترین گلوگاههای انتقال نفت جهان محسوب میشود. کاهش شدید ترافیک دریایی در این مسیر نگرانیها درباره امنیت عرضه انرژی را افزایش داده و قیمت نفت را تا حدود ۹۴ دلار بالا برده است. در چنین شرایطی، برآوردهای آکسفورد اکانامیکس نشان میدهد اگر اختلال در جریان انرژی چند ماه ادامه پیدا کند، برخی صنایع انرژیبر مانند حملونقل، هواپیمایی، کشتیرانی و صنایع شیمیایی بیشترین فشار هزینه را تجربه خواهند کرد. همزمان تحلیلگران گلدمن ساکس هشدار میدهند در صورت تشدید بحران، قیمت نفت میتواند حتی به محدوده ۱۱۰ تا ۱۵۰ دلار در هر بشکه برسد؛ وضعیتی که فشار تورمی و نااطمینانی در اقتصاد جهانی را افزایش خواهد داد. با «تیتر یک» امروز شنبه 16 اسفند 1404 همراه باشید.
بسته خبری جنگی
در حالی که جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران به هشتمین روز خود رسیده، دامنه درگیریها همچنان در حال گسترش است. تهران، اصفهان، قم، شیراز، کرج و تبریز طی ساعات گذشته شاهد انفجارها و حملات متعدد آمریکا و اسرائیل بودند. همزمان ایران در قالب موجهای تازه عملیات «وعده صادق ۴» با موشکهای نسل جدید به اهدافی در تلآویو حمله کرده و آژیرهای خطر در مناطق مختلف اسرائیل به صدا درآمده است. صبح امروز مسعود پزشکیان در پیامی تلویزیونی اعلام کرد ایران قصد حمله به کشورهای همسایه را ندارد مگر آنکه از خاک آنها اقدامی علیه تهران صورت گیرد، دونالد ترامپ شرط هرگونه توافق با ایران را «تسلیم کامل» اعلام کرده و آنتونیو گوترش نسبت به گسترش جنگ هشدار داده و خواستار توقف درگیریها و بازگشت به مسیر دیپلماسی شده است. همزمان اختلال در تردد کشتیها در تنگه هرمز و جهش قیمت نفت به حدود 94 دلار فشار بر اقتصادی جهانی را افزایش داد و در داخل هم وزیر اقتصاد از تعطیلی بازار سهام تا اطلاع ثانوی خبر داد. در جبهه منطقهای نیز گزارشهایی از حمله به پایگاههای آمریکا در عراق و تنشهای امنیتی در خلیج فارس منتشر شده و نیروی دریایی ایران از هدف قرار دادن یک نفتکش متخلف در تنگه هرمز خبر داده است.
بازارهای جهانی یک هفته بعد از آغاز جنگ
بازارهای جهانی در هفته گذشته تحت تاثیر جنگ ایران بودند و نوسانات بازارها به واسطه اخبار جنگ بود. قیمت نفت با 27 درصد رشد به بالای 93 دلار رسید و بازار سهام جهانی با کاهش قیمت همراه بود ولی بازار سهام آمریکا بود که کمترین کاهش قیمت را در بین کشورهای جهان به ثبت رساند.
پیشبینیها برای قیمت سه رقمی در صورت ادامه دار بودن جنگ است ولی بازارهای آتی قیمت نفت را 70 دلار برای نیمه دوم سال قیمتگذاری کردهاند که نشانگر این است که این جنگ طولانی مدت نخواهد بود.
دلار آمریکا بهترین عملکرد را در بازار ارز داشت چرا که انتظارات تورمی انتظار از کاهش نرخ بهره آمریکا را کاهش داد و اکنون انتظار میرود که کاهش نرخ بهره در ماه سپتامبر اتفاق بیافتد.
اثر جنگ ایران با آمریکا و اسرائیل بر صنایع انرژیبر جهان
افزایش تنشها میان ایالات متحده آمریکا، اسرائیل و ایران بار دیگر بازار انرژی جهان را تحت فشار قرار داده است. برآوردهای آکسفورد اکانامیکز نشان میدهد حتی اگر اختلال در جریان انرژی، بهویژه در تنگه هرمز، حدود دو ماه ادامه پیدا کند، اثر آن بر تولید صنعتی جهانی چندان بزرگ نخواهد بود و تولید در سال ۲۰۲۶ تنها حدود ۰.۱ درصد کمتر از حالت عادی خواهد شد.
با این حال همه صنایع به یک اندازه آسیب نمیبینند. بخشهایی مانند حملونقل جادهای، هواپیمایی و کشتیرانی به دلیل مصرف بالای انرژی بیشتر تحت فشار قرار میگیرند و در میان صنایع نیز بخش شیمیایی از آسیبپذیرترینهاست؛ زیرا هم برای انرژی و هم بهعنوان خوراک تولید به نفت و گاز وابسته است.
افزایش قیمت گاز همچنین میتواند هزینه برق را بالا ببرد و فشار بیشتری بر صنایع انرژیبر مانند فلزات و معادن وارد کند. در مقابل، تولیدکنندگان نفت و گاز خارج از خاورمیانه از افزایش قیمتها سود خواهند برد.
ترکش جنگ به تورم مسکن
سناریوی «شرایط جنگ» به عنوان یکی از سه چشمانداز بازار مسکن که پیشتر در «دنیایاقتصاد» و «اکوایران» مورد بررسی قرار گرفته بود، تحقق پیدا کرد.
شروع دوباره جنگ علیه ایران از هفته گذشته، ماهها پساز آتشبس جنگ ۱۲ روزه، باعث شد ظرف ۳ روز، متوسط قیمت آپارتمانهای در نوبت فروش، ۶ درصد ریزش کند.
اهمیت تنگه هرمز در بازار انرژی جهان
تشدید تنشها میان ایران، ایالات متحده آمریکا و اسرائیل باعث شده یکی از حیاتیترین گلوگاههای انرژی جهان، یعنی تنگه هرمز، به کانون بحران جهانی تبدیل شود. این گذرگاه باریک که میان ایران و عمان قرار دارد، خلیج فارس را به خلیج عمان و دریای عرب متصل میکند و روزانه حدود یکپنجم نفت جهان از آن عبور میکند. با توقف عبور نفتکشها، ترافیک دریایی در این مسیر تا حدود ۸۰ تا ۹۴ درصد کاهش یافته و صدها کشتی در دو سوی تنگه متوقف شدهاند؛ موضوعی که نگرانیها درباره امنیت انرژی جهان را بهشدت افزایش داده است.
تحلیلگران هشدار میدهند که ادامه این وضعیت میتواند بازارهای جهانی را با شوک جدی روبهرو کند. بر اساس برآورد گلدمن ساکس، در صورت تداوم اختلال در این مسیر، قیمت نفت برنت ممکن است تا حدود ۱۱۰ دلار در هر بشکه افزایش یابد و در سناریوهای بدبینانه حتی به محدوده ۱۵۰ تا ۲۰۰ دلار برسد.
چنین افزایشی به معنای بالا رفتن هزینه انرژی برای مصرفکنندگان و صنایع، رشد هزینههای حملونقل و تولید و در نهایت فشار تورمی بیشتر بر اقتصاد جهانی است. در حالی که برخی کشورها مانند عربستان سعودی و امارات متحده عربی تلاش کردهاند با خطوط لوله جایگزین بخشی از صادرات را منتقل کنند، ظرفیت این مسیرها بسیار محدود است و نمیتواند کاهش عرضه ناشی از اختلال در تنگه هرمز را جبران کند.
