در ادامه به بازار جهانی مس میرویم؛ بازاری که با وجود رشد عرضه، همچنان در سطوح قیمتی تاریخی قرار دارد. بررسی میکنیم چرا تنشهای ژئوپلیتیکی و اختلال در تجارت جهانی قیمت مس را بالا نگه داشته و این روند چه فرصتی برای ایران بهعنوان یکی از بزرگترین دارندگان ذخایر مس جهان ایجاد میکند.
سپس سراغ سیاست تازه شهرداری تهران برای بازسازی ساختمانهای جنگزده میرویم؛ طرحی که با اعطای تراکم و مشوقهای ساختمانی، یک بازار جدید در حوزه ساختوساز و انتقال تراکم ایجاد کرده است.
در بخش بازارهای جهانی، گزارش درآمدی پنج غول تکنولوژی آمریکا را مرور میکنیم؛ از رکوردشکنی درآمد Alphabet و Amazon تا نگرانی بازار از هزینههای سنگین سرمایهگذاری در هوش مصنوعی.
در گفتوگویی تحلیلی، موسی غنینژاد توضیح میدهد تضعیف حق مالکیت در شرایط جنگی چگونه میتواند در بلندمدت به سرمایهگذاری و رشد اقتصادی آسیب بزند.
در بخش سیاست بینالملل، بررسی میکنیم آیا ترامپ با استفاده از یک ترفند حقوقی در حال دور زدن قانون اختیارات جنگی آمریکاست یا نه.
همچنین تازهترین محاسبات «سبد معیشتی اکوایران» را بررسی میکنیم؛ آماری که نشان میدهد هزینه حداقل خوراک یک نفر در فروردین ۱۴۰۵ به حدود ۷ میلیون تومان رسیده است.
و در پایان، گزارش سازمان ملل درباره اثرات جنگ خاورمیانه بر زنان و دختران را مرور میکنیم؛ گزارشی درباره پیامدهای انسانی جنگ که کمتر دیده میشود.
چرا نرخ بهره بینبانکی افزایش یافت؟
کاهش نرخ بهره بینبانکی در شرایطی رخ داده که بسیاری انتظار افزایش آن را داشتند؛ بهویژه پس از آنکه بانک مرکزی در بازار باز با بخش کمتری از درخواست بانکها موافقت کرد. اما برخلاف این انتظار، نرخ بهره بینبانکی از ۲۳.۳۱ درصد به ۲۱.۷۳ درصد کاهش یافت.
دلیل اصلی این اتفاق، به گفته کارشناسان، آن است که درخواستهای ثبتشده بانکها در بازار باز بیشتر از جنس «تمایل» بوده تا «نیاز واقعی به نقدینگی». در واقع بانکها در شرایط فعلی با کمبود منابع مواجه نیستند، بلکه به دلیل افت شدید تقاضای تسهیلات، چه در بخش وامهای کلان بهدلیل شرایط جنگی و چه در تسهیلات خرد بهدلیل افزایش نکول، با مازاد نقدینگی روبهرو شدهاند.
این وضعیت شباهت زیادی به دوران کرونا دارد؛ زمانی که رکود اقتصادی و افت فعالیت کسبوکارها تقاضا برای تسهیلات را کاهش داد و نرخ بهره بینبانکی نیز افت کرد. با این حال، اگر شرایط عادی شود و تقاضای وام دوباره بالا برود، این مازاد منابع از بین میرود و احتمال بازگشت نرخ بهره به مسیر صعودی وجود دارد.
وضعیت بازار جهانی مس و اثرش بر بازار ایران
ازار جهانی مس در سال ۲۰۲۶ با وضعیتی متناقض روبهرو شده است: از یکسو عرضه فیزیکی افزایش یافته و موجودی انبارها به حدود ۱.۳ میلیون تن رسیده، اما از سوی دیگر قیمتها همچنان نزدیک به سطوح تاریخی باقی ماندهاند.
این پارادوکس تا حد زیادی نتیجه تنشهای ژئوپلیتیکی و اختلال در مسیرهای حیاتی انرژی و تجارت، بهویژه در پی جنگ ایران و نااطمینانیهای مرتبط با تنگه هرمز است که هزینه تولید و حملونقل را افزایش دادهاند. در همین حال، رشد ضعیف اقتصاد جهانی و فشارهای تورمی باعث افت تقاضای کوتاهمدت شده و بازار را در وضعیت پیچیدهای قرار داده است.
با وجود این نوسانات، چشمانداز بلندمدت بازار همچنان صعودی ارزیابی میشود. قیمت جهانی مس طی سال ۲۰۲۵ از حدود ۸۵۰۰ دلار به ۱۳۵۰۰ دلار در هر تن رسید؛ رشدی نزدیک به ۵۳ درصد. هرچند جنگ و نااطمینانیهای اخیر تقاضای کوتاهمدت را تعدیل کردهاند، اما پیشبینی میشود تقاضای جهانی مس تا سال ۲۰۴۰ از ۴۰ میلیون تن عبور کند.
برای ایران، بهعنوان پنجمین دارنده ذخایر مس جهان، این روند میتواند یک فرصت استراتژیک باشد. با وجود محدودیتهای تحریمی، توسعه صنایع تبدیلی و تکمیل زنجیره ارزش میتواند به کشور کمک کند سهم بیشتری از موج آتی رشد بازار جهانی مس را جذب کند.
چهار امتیاز جنگی به ساختمانهای تهران
شهرداری تهران برای تامین «هزینه بازسازی» ساختمانهای مسکونی جنگزده، علاوه بر «تراکم اضافه تا ۲ طبقه جدید»، سه امتیاز ساختمانی پولساز نیز به سازندههایی که کار تخریب و ساخت دوباره را برای مالکان انجام میدهند، ارائه میکند.
این امتیازها، هم هزینه بازسازی را پوشش میدهد و هم حاشیهسود نسبی ایجاد میکند.
بازار جدید «تخریب و مشارکت» با توجه به تعداد پلاکهای ویرانشده، محدود است اما کنار آن، یک بازار جدید تحت عنوان «نقل و انتقال تراکم ساختمانی ویژه جنگ» نیز شکل گرفته است.
گزارش درآمدزایی پنج غول تکنولوژی
بازار سهام آمریکا در حالی رکوردهای تازه ثبت میکند که بسیاری از تحلیلگران هنوز درباره پایداری این رشد تردید دارند. موتور اصلی این صعود، فصل قدرتمند گزارشهای درآمدی شرکتهای بزرگ آمریکایی بوده؛ جایی که تاکنون ۸۴ درصد شرکتهای S&P500 فراتر از انتظارات ظاهر شدهاند و برآورد رشد سود هر سهم از ۱۳ به ۲۷ درصد افزایش یافته است. در مرکز این جهش، غولهای فناوری قرار دارند: Alphabet با ۱۰۹.۹ میلیارد دلار درآمد و حاشیه سود ۵۷ درصدی، Amazon با رشد سریع AWS، Microsoft با ترکیب قدرتمند کلاد و AI و Apple با مدل سودآور و باثبات خود. اما در کنار این اعداد چشمگیر، نگرانی مهمی در بازار شکل گرفته: حجم بیسابقه سرمایهگذاری در زیرساختهای هوش مصنوعی. تنها چند شرکت بزرگ فناوری صدها میلیارد دلار برای دیتاسنتر و توسعه AI برنامهریزی کردهاند. بنابراین پرسش کلیدی بازار دیگر این نیست که Big Tech چقدر سود میسازد؛ بلکه این است که این سرمایهگذاریهای عظیم چه زمانی به سود واقعی تبدیل خواهند شد.
تضعیف حق مالکیت در زمان جنگ، در بلندمدت چگونه به رشد اقتصادی آسیب میزند؟
حقوق مالکیت از بنیادهای یک اقتصاد بوده و زیربنای امنیت سرمایهگذاری، ثبات و رشد اقتصادی محسوب میشود. تضعیف حق مالکیت و پایمال کردن مالکیت خصوصی عواقب منفی زیادی برای اقتصاد خواهد داشت. از همینرو موسی غنینژاد، اقتصاددان برجسته، در بخشی از گفتوگویی که با اکوایران انجام داده به این موضوع پرداخته و عواقب تصمیمات اخیر در رابطه با تضعیف حق مالکیت در ایران را بررسی کرده است.
آیا ترامپ در حال دور زدن قانون جنگ است؟
مطابق یک قانون موسوم به قانون اختیارات جنگی مصوب سال ۱۹۷۳، رئیسجمهور ایالات متحد حداکثر تا ۶۰ روز میتواند بدون مجوز کنگره این کشور – که از اعضای مجلس نمایندگان و سنا تشکیل شده است – در کشوری عملیات نظامی انجام دهد و پس از پایان این مهلت یا باید عملیات را پایان ببخشد یا صرفاً با تصویب کنگره بهطور رسمی اعلام جنگ کند. با توجه به اینکه جنگ ایران در ۲۸ ماه فوریه ۲۰۲۶ آغاز شده است، اکنون چند روزی از پایان این مهلت شصت روزه میگذرد. ترامپ و کاخ سفید اما معتقد نیستند که مهلت شصت روزه آنها تمام شده است و برای این موضع خودشان متوسل به یک ترفند حقوقی شدهاند که البته مورد موافقت بخش زیادی از نمایندگان کنگره، بهویژه دمکراتها، نیست. در این برنامه به این ترفند حقوقی و مواضع متضاد پیرامون آن میپردازیم.
سبد معشیتی اکوایران در فروردین ۱۴۰۵
سبد حداقل خوراک اکوایران با استفاده از متوسط قیمتها در مناطق شهری که توسط مرکز آمار اعلام میشود در فروردین ۱۴۰۵ محاسبه شد. این سبد که با الگوگیری از انستیتو تحقیقات تغذیه ایران طراحی شده، بیانگر میزان هزینهکرد یک فرد در جهت تامین حداقل خوراک خود است.
محاسبات حاکی از آن است که هزینه سبد حداقل خوراک اکوایران برای یک نفر در اولین ماه امسال به نزدیک ۷ میلیون تومان رسیده و نسبت به مدت مشابه در سال گذشته بیش از دو برابر شده است. ارقامی که بیانگر کوچکتر شدن سفره خانوارهای ایرانی به خصوص خانوارهای فقیر و آسیبپذیر است.
گزارش سازمان ملل درباره زنان و جنگ در خاورمیانه
جنگ چه اثری بر زنان و دختران دارد؟ گزارش اخیر نهاد زنان سازمان ملل نشان میدهد که پیامدهای درگیریهای اخیر خاورمیانه، بهطور نامتناسبی زنان و دختران را تحت تأثیر قرار داده است. از افزایش تلفات و جابهجاییهای گسترده تا تشدید خشونتهای مبتنی بر جنسیت، همگی بیانگر آسیبپذیری بیشتر این گروه است. اختلال در دسترسی به خدمات بهداشتی، آموزش، درآمد و ارتباطات، شرایط را پیچیدهتر کرده است. همچنین بحرانهای اقتصادی و غذایی ناشی از جنگ، فشار مضاعفی بر زنان وارد میکند؛ بهویژه در جوامعی که آنان آخرین دریافتکنندگان منابع هستند. این تحولات، شکافهای نابرابری جنسیتی را عمیقتر کرده و پیامدهای بلندمدت اجتماعی و اقتصادی بههمراه دارد.
