دام پوتین و سایه بازگشت ابرتوم روسی؛ کرملین از جنگ عقب می‌کشد؟

به گزارش اکوایران،  در شرایطی  که روسیه در دستیابی به اهداف جنگی خود در اوکراین شکست خورده، رئیس‌جمهور روسیه  به راهی برای خروج از این مخمصه نیاز دارد.

صرفا اولین هشدار؛ خواب آرام به پایان رسیده!

به نوشته واشنگتن پست، به گفته مقامات اروپایی،  تشدید حملات اخیر روسیه در اوکراین، در  نتیجه مشکلات فزاینده‌ای است که این کشور از نظر نظامی و اقتصادی با آن روبرو است. مقامات و تحلیل‌گران روسی و اروپایی معتقدند که فشار بر ولادیمیر پوتین، رئیس‌جمهور روسیه، در مورد چگونگی پایان دادن به جنگ خود در اوکراین در حال افزایش است، و این در حالی است که حملات میدانی مسکو متوقف شده، منابع مالی کاهش یافته و حملات مکرر پهپادهای اوکراینی در داخل روسیه نارضایتی عمومی رو به رشد را تشدید می‌کند.

اخیرا مقامات روسی تهدیدهای فزاینده‌ای مبنی بر تشدید بمباران کی‌یف صادر کرده‌ و به مقامات غربی هشدار داده‌اند که پایتخت اوکراین را ترک کنند. شب سه‌شنبه، روسیه بار دیگر با شلیک موشک‌های بالستیک و پهپادهای خود به این شهر، حداقل چهار نفر را کشته و ده‌ها نفر را زخمی کرد و چندین ساختمان مسکونی مورد اصابت قرار گرفتند. روسیه همچنین شهر دنیپرو، در مرکز اوکراین را بمباران کرد و حداقل نه نفر را در آنجا کشت.

روز جمعه، دیمیتری مدودف، رئیس جمهور سابق روسیه، که اکنون معاون رئیس شورای امنیت آن است، خشم اروپا از سقوط یک پهپاد روسی به آپارتمانی در رومانی، عضو ناتو، را رد کرد و این حادثه را «تنها اولین علامت هشدار» خواند. مدودف در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «شهروندان کشورهای اتحادیه اروپا، باید بدانید که مقامات شما به طور یکجانبه وارد جنگ با روسیه شده‌اند. پس هوشیار باشید و از هیچ چیز تعجب نکنید. خواب آرام به پایان رسیده است».

اهداف غیر قابل دسترسی و مخالفت در راس تشکیلات سیاسی 

به گفته مقامات اروپایی، تشدید حملات هوایی به شهرهای اوکراین ناشی از  افزایش مشکلاتی است که روسیه از نظر نظامی و اقتصادی با آن روبرو است و می‌تواند نشانه‌ای از تلاش برای احیای مذاکرات صلح متوقف شده به دنبال توافقی با شرایط مسکو باشد.

آوار ساختمان خوابگاه دانشجویی تخریب شده در استاروبیلسک، در منطقه تحت اشغال روسیه در لوهانسک  اوکراین، در ۲۲ مه ۲۰۲۶/ عکس از خبرگزاری رویترز

تحلیلی که اخیراً در مجله روسیه در امور جهانی، منتشر شد، بیان داشت که اهداف جنگی پوتین اکنون غیرقابل دستیابی است و به نظر می‌رسد این گزارش نشانه دیگری از افزایش مخالفت در راس تشکیلات سیاسی روسیه باشد.

تحلیل واسیلی کاشین، یک چهره دانشگاهی مشهور روسی، استدلال می‌کرد که کمک‌های مداوم غرب به کیف به این معنی است که اکنون برای روسیه غیرممکن است که در تجهیزات و فناوری نظامی از اوکراین پیشی بگیرد - و این در حالی است که تلاش‌های اوکراین برای بسیج مردمی به جبهه‌ها به اندازه کافی در برابر سیستم محدودتر خدمت سربازی روسیه وزنه تعادل ایجاد می‌کند. کاشین نوشت: «جنگ تقریباً به شکا برابر در جریان است. از نظر تاریخی، چنین جنگ‌هایی به ندرت منجر به نابودی کامل یکی از طرفین شده است... از بین بردن رژیم ضدروسی، اساساً بدون اشغال نظامی کامل کل کشور در یک دوره طولانی، دست نیافتنی است و برای روسیه، این ماجرا از نظر فنی غیرممکن است».

در انتظار تابستان سخت روس‌ها؛ گسترش جنگ به خاک اروپا؟

اخیرا چندین مقام ارشد اروپایی نگرانی‌های خود را مبنی بر این‌که روسیه ممکن است سعی کند جنگ خود علیه اوکراین را به اروپا گسترش دهد مطرح کرده‌اند - اظهاراتی که پوتین روز جمعه آنها را به عنوان «دروغ‌های خام و بی‌شرمانه» رد کرد. رئیس آژانس نظارت الکترونیکی بریتانیا، GCHQ، در سخنرانی هفته گذشته خود گفت که پیشرفت مسکو در میدان نبرد «رو به عقب» است و در عین حال نسبت به تلاش‌های روسیه برای تشدید جنگ هیبردی علیه بریتانیا و سایر کشورهای اروپایی هشدار داد.

برخورد یک پهپاد روسی به آپارتمانی در گالاتی رومانی، 29 مه ۲۰۲۶/ عکس ازخبرگزاری فرانسه

مقامات روسی در اظهارات رسمی، لفاظی‌های تند خود در مورد هدف قرار دادن کی‌یف را در واکنش به حمله هوایی اوکراین که به یک خوابگاه دانشجویی در استاروبیلسک، در منطقه تحت اشغال روسیه در لوهانسک، در شرق اوکراین، اصابت کرد و ۲۱ نفر را کشت، جلوه داده‌اند. اما مقامات و تحلیلگران روسی و اروپایی معتقدند که کرملین در تلاش است تا با توجه به این‌که در جنگ تابستانی وضعیت می‌تواند دشوارتر از حد انتظار باشد، ابتکار عمل را پس بگیرد.

حملات پهپادهای میان‌برد اوکراین باعث اختلال شدید در شبکه‌های لجستیکی و مسیرهای تدارکاتی در امتداد کریدور زمینی کلیدی شده که روسیه را از طریق جنوب اشغالی اوکراین به کریمه متصل می‌کند. به گفته سرگئی مارکوف، تحلیلگر طرفدار کرملین، در نتیجه این اقدام، گزارش‌هایی از کمبود گسترده بنزین منتشر شده و سوخت در کریمه سهمیه‌بندی شده است.

یک استاد دانشگاه روسی نزدیک به دیپلمات‌های ارشد روسی به واشنگتن پست گفت: «واضح است که حملات اخیر روسیه نه تنها واکنشی به حمله اخیر اوکراین به کالج لوهانسک، بلکه واکنشی به گسترش جغرافیای پهپادها و موشک‌های اوکراینی» و همچنین کند شدن حمله نظامی است. این استاد دانشگاه گفت، به نظر می‌رسد پوتین هنوز فکر می‌کند که نیروهای روسی می‌توانند «ظرف چند ماه» قلمرو باقی‌مانده در منطقه دونتسک در شرق اوکراین را تصرف کنند و بر این اساس مذاکرات برای پایان دادن به درگیری از سر گرفته می‌شود. اما این استاد دانشگاه گفت: «ما چنین چشم‌اندازی را ممکن نمی‌دانیم. ماه مه هم به پایان رسید و واضح است که اگر تلاش‌های بیشتری انجام نشود، فقط می‌توانیم از رکود صحبت کنیم.»

تغییر زمین بازی

به گفته تاتیانا استانووایا، عضو ارشد بنیاد کارنگی، به نظر می‌رسد رویدادها به ضرر روسیه در حال تغییر است. استانووایا گفت: «برتری نظامی روسیه در حال از بین رفتن است و اوکراین در حال گسترش جغرافیای حملات و شدت آنها است. 

دیدار ترامپ و پوتین در پایگاه انکوریچ آلاسکا، ۱۵ اگوست ۲۰۲۵/ عکس از خبرگزاری فرانسه

در این شرایط، ایالات متحده هم به دلیل مشغولیت در خاورمیانه مذاکرات را متوقف کرده است.همه اینها این احساس را ایجاد می‌کند که اوضاع در جهتی که پوتین می‌خواهد پیش نمی‌رود. تشدید تنش تنها راه پاسخ به وضعیتی است که نمی‌توانید کنترل کنید.»

جاناتان وسیوف، دبیرکل وزارت امور خارجه استونی، در پستی در شبکه اجتماعی ایکس هشدار داد که کرملین در تلاش است تا تنش‌ها با ناتو را «در آخرین تلاش برای کشاندن غرب به دام مذاکره، ایجاد شکاف در حمایت از اوکراین و منحرف کردن ما از مسیرمان» تشدید کند. روز جمعه، پوتین بار دیگر مدعی شد که شتاب میدان نبرد روسیه به این معنی است که درگیری در اوکراین «به پایان خود نزدیک می‌شود». اما او هیچ مدرکی در این مورد ارائه نکرده است.

به گفته تحلیلگران روسی و یک مقام اروپایی، مسکو می‌تواند از تهدید تشدید تنش برای ترغیب ایالات متحده به از سرگیری مذاکرات صلح استفاده کند - مذاکراتی که در آن کرملین روی فشار دولت ترامپ روی ولودیمیر زلنسکی، رئیس‌جمهور اوکراین، برای خروج نیروهایش از منطقه به شدت مستحکم دونتسک حساب می‌کند. به گفته استانوایا: "اما این اتفاق نخواهد افتا و تصورش دشوار است."

دام پوتین و سایه بازگشت ابرتوم روسی

تصرف دونتسک به عنوان هدف نظامی اصلی پوتین و شرط اصلی او برای پایان دادن به جنگ پس از شکست تلاش‌های گسترده‌ترش برای اشغال کیف و رهبری دولت زلنسکی مطرح شده است. اما تحلیلگران روسی و مقامات اروپایی می‌گویند که موافقت با خروج اوکراین از دونتسک به سادگی به پوتین اجازه می‌دهد تا تجدید قوا کند و بعداً برای تصرف سرزمین‌های بیشتر تلاش کند.

مردی در حال عبور از میان آوار یک بازار تخریب‌شده در کی‌یف که در جریان حمله موشکی و پهپادی روسیه در ۲۴ مه ۲۰۲۶ مورد اصابت قرار گرفت/ عکس از خبرگزاری رویترز

پوتین همچنین ادعا کرد که چهار منطقه اوکراین - لوهانسک، دونتسک، زاپوریژژیا و خرسون - را ضمیمه خاک خود کرده است، اما نیروهای او هنوز کنترل کامل آنها را در دست ندارند. اقتصاد روسیه با وجود افزایش قیمت نفت ناشی از جنگ آمریکا علیه ایران و بسته شدن تنگه هرمز، کانال کلیدی برای تامین انرژی جهانی، تحت فشار فزاینده‌ای قرار دارد.

به گفته جانیس کلوگه، اقتصاددان موسسه آلمانی امور بین‌الملل و امنیت، افزایش هزینه‌های نظامی روسیه همراه با کاهش درآمد بخش غیرنظامی در حالی که اقتصاد در بحبوحه تحریم‌های تنبیهی و نرخ بهره بالا منقبض می‌شود، به این معنی است که روسیه همچنان کسری بودجه قابل توجهی را متحمل خواهد شد.کلوگه گفت: «در حال حاضر بیشترین فسار به بودجه‌های منطقه‌ای وارد می‌شود».

آنتون سیلوانوف، وزیر دارایی روسیه، هفته گذشته به روزنامه کومرسانت گفت که دولت پس از دو برابر شدن کسری بودجه در سه ماهه اول امسال، در حال آماده شدن برای کاهش شدید بودجه در همه جا به جز هزینه‌های دفاعی و اجتماعی است. سیلوانوف گفت: «ذخایر ما بی‌پایان نیست.»

حتی اعضای معمولاً مطیع پارلمان روسیه نیز به سختی می‌توانند سکوت کنند. والری گارتونگ، از اعضای پارلمان، هفته گذشته نسبت به کسری بودجه فزاینده ۱۱ تریلیون روبلی (حدود ۱۵۰ میلیارد دلاری) هشدار داد. گارتونگ با اشاره به ابرتورمی که پس‌انداز روس‌ها را در اوایل دهه ۱۹۹۰ به باد داد، پرسید: «در مورد این موضوع چه خواهیم کرد؟ پول چاپ کنیم؟ آیا اوضاع مانند سال ۱۹۹۲ خواهد بود که قیمت‌ها هر هفته ۳۰ درصد افزایش می‌یافت؟»

بسیج اجباری یا توقف جنگ؟

با افزایش تلفات روسیه و رسیدن به ده‌ها هزار کشته و زخمی در هر ماه، روسیه برای تجدید قوای نیروهای خود با مشکل فزاینده‌ای مواجه است. میخائیل خودورکوفسکی، ثروتمندترین مرد روسیه که اکنون از چهره‌های برجسته اپوزیسیون ساکن لندن است، گفت: «مناطق کشتار» تحت کنترل پهپاد در خط مقدم به این معنی است که «سربازان نمی‌توانند بیرون بیایند. پیش از این، تقریباً نیمی از تلفات به خط مقدم بازمی‌گشتند. اکنون آنها نمی‌توانند این کار را انجام دهند.»

برخی از مقامات اروپایی گفته‌اند که با توجه به نرخ فعلی فرسایش، روسیه ممکن است پس از انتخابات پارلمانی در ماه سپتامبر مجبور به بسیج اجباری شود. اما برخی دیگر گفتند که کرملین به دلیل عدم تمایل به انجام چنین اقدام سیاسی پرخطری، به احتمال زیاد مجبور به توقف عملیات نظامی خود خواهد شد.

سربازگیری گسترده در پاییز 2022 منجر به اعتراضات و فرار ده‌ها هزار نفر از کشور شد. یکی از مقامات اروپایی گفت: «دلیل اینکه آنها این کار را انجام نداده‌اند، همچنان دلیل عدم انجام آن خواهد بود. روسیه ممکن است بخواهد در عوض مکث کند زیرا این برای آنها پایدار نیست.»

مقامات غربی که مدت‌هاست نسبت به شانس اوکراین بدبین هستند، می‌بینند که جریان - حداقل فعلاً - به ضرر پوتین در حال تغییر است. سر الکس یانگر، رئیس سابق سرویس اطلاعات مخفی بریتانیا، گفت: «نتیجه‌ای وجود دارد که در آن روسیه دیگر انرژی ندارد، از اوکراین بیرون رانده نمی‌شود، اما فعالیت‌های ارتش روسیه از نظر استراتژیک بی‌اهمیت می‌شود.»