به گزارش اکوایران، آتشبس میان ایران و آمریکا وارد روز بیستوهشتم شد. روز گذشته، تنشها در تنگه هرمز به اوج رسید؛ جایی که نهتنها نشانههایی از فروپاشی تدریجی یک آتشبس شکننده دیده میشود، بلکه دامنه بحران نیز از یک تقابل دوجانبه فراتر رفته و پای بازیگران منطقهای، بهویژه امارات متحده عربی، را نیز بهطور مستقیم به میان کشیده است.
تصویری که از تحولات ۲۴ ساعت گذشته بهدست میآید، بیش از آنکه روایت یک درگیری محدود باشد، نشانهای از بازتعریف موازنه قدرت در یکی از حیاتیترین گذرگاههای انرژی جهان است. تنگه هرمز، که شریان اصلی انتقال نفت به بازارهای جهانی بهشمار میرود، اکنون به صحنهای از «جنگ روایتها» و «نمایش قدرت» تبدیل شده؛ جایی که هر طرف تلاش میکند همزمان کنترل میدانی و برتری رسانهای را در اختیار بگیرد.
از یکسو، گزارشهایی مانند ادعای خالی شدن تنگه از تردد دریایی و تجمع صدها کشتی در نزدیکی دبی، نشان میدهد که نااطمینانی به سطحی بیسابقه رسیده و حتی بدون یک جنگ رسمی، کارکرد اقتصادی این گذرگاه عملاً مختل شده است. از سوی دیگر، ورود امارات به متن بحران ـ با ادعای حملات پهپادی به فجیره و آسیب به زیرساختهای انرژی ـ سطح درگیری را از یک رویارویی کنترلشده به یک بحران منطقهای بالقوه ارتقا داده است.
در همین حال، تقابل روایتها میان تهران و واشنگتن نیز به اوج خود رسیده است؛ آمریکا از انهدام قایقهای نظامی و تأمین امنیت کشتیرانی سخن میگوید، در حالی که ایران با رد این ادعاها، از حمله به قایقهای غیرنظامی و کشته شدن شهروندان خبر میدهد و در مقابل، از عقبنشینی ناوشکنهای آمریکایی پس از «تیرهای هشدار» سخن میگوید. این شکاف روایی، بیش از هر چیز نشاندهنده فقدان یک چارچوب مشترک برای مدیریت بحران است.
در این میان، موضعگیریهای سیاسی، از جمله هشدار ایران درباره نقض آتشبس و تأکید مقامات این کشور بر تغییر «معادله هرمز»، نشان میدهد که تهران تلاش دارد قواعد جدیدی را در این گذرگاه راهبردی تثبیت کند؛ قواعدی که میتواند هزینه حضور نظامی آمریکا و متحدانش را افزایش دهد.
درخواست نخست وزیر پاکستان از ایران و آمریکا
12:00 | شهباز شریف، نخست وزیر پاکستان در پیامی با اشاره به تحولات شب گذشته در منطقه نوشت: کاملاً ضروری است که آتشبس حفظ و رعایت شود تا فضای دیپلماتیک لازم برای گفتگو فراهم شود و به صلح و ثبات پایدار در منطقه منجر شود.
شب گذشته آمریکا در اقدامی ضد آتشبس در تلاش برای ورود به تنگه هرمز بود که توسط نیروهای مسلح ایران از ورود دشمن جلوگیری شد.
روابط عمومی ارتش جمهوری اسلامی ایران اعلام کرد: با اخطار قاطع و سریع نیروی دریایی ارتش جمهوری اسلامی، از ورود ناوشکن های دشمن آمریکایی صهیونی به محدوده تنگه هرمز ممانعت شد.
وزیر خارجه اسپانیا: تنگه هرمز با اقدام نظامی به حالت عادی برنمیگردد
11:00 | خوزه مانوئلال آلبارس، وزیر خارجه اسپانیا اعلام کرد: بازگشت تنگه هرمز به عملیات معمول خود از طریق جنگ نیست، بلکه از طریق مذاکره خواهد بود.
به گزارش انتخاب، او افزود: اسپانیا به موضع خود مبنی بر عدم شرکت در هیچ گونه اقدام نظامی در جنگ علیه ایران متعهد است.
این مقام ارشد وزارت خارجه اسپانیا تأکید کرد: اسپانیا از بازگشت به مذاکرات پاکستان حمایت می کند و این موضوع را دو روز پیش به وزیر امور خارجه ایران تایید کرد.
ادعای بلومبرگ: تنگه هرمز خالی از تردد دریایی است
10:45 | بلومبرگ نوشت: رویدادهای این هفته پیرامون تنگه هرمز تنها منجر به افزایش احتیاط در بخش حملونقل دریایی شد.
به گزارش انتخاب، تنگه هرمز در ساعات اولیه صبح تقریباً خالی از تردد دریایی بود. حملات به بندر فجیره در امارات تأیید کرد که قلمرو تحت کنترل ایران در حال گسترش است.
صدها کشتی امروز سهشنبه- 15 اردیبهشت- در نزدیکی دبی تجمع کردند و کشتیهای بیشتری از تنگه هرمز دور شدند که در واکنش به تلاشهای ایران برای گسترش منطقه تحت کنترل خود بود.
ادعای حمله آمریکا به قایقهای غیرنظامی
10:40 | الجزیره به نقل از مقامهای ایرانی مدعی شد که آنها اعلام کردند نیروهای آمریکایی به قایقهای غیرنظامی حمله کرده و در نتیجه آن، پنج غیرنظامی کشته شدهاند.
آنها همچنین ادعای ایالات متحده مبنی بر هدف قرار دادن قایقهای وابسته به سپاه پاسداران را رد کرده و تأکید میکنند این قایقها غیرنظامی بودهاند.
به گفته مقامهای ایرانی، ناوشکنهای آمریکایی تلاش داشتهاند وارد تنگه هرمز شوند، در حالی که رادارهای خود را خاموش کرده بودند. به محض روشن شدن رادارها، این شناورها توسط نیروهای دریایی ایران ـ که منطقه را زیر نظر دارند ـ شناسایی شدند.
پس از شناسایی، نیروهای دریایی ایران با این ناوشکنها درگیر شده و اقدام به شلیک تیرهای هشدار کردند. به گفته آنها، این هشدارها شامل استفاده از پهپادهای جنگی، موشک و راکت بوده است که در نهایت باعث عقبنشینی ناوشکنهای آمریکایی شد.
مقامهای ایرانی همچنین هشدار دادهاند که هرگونه تلاش بیشتر از سوی نیروهای دریایی ایالات متحده برای ورود به تنگه هرمز، بهعنوان نقض آتشبس تلقی خواهد شد.
قالیباف: استمرار وضع موجود برای آمریکا غیر قابل تحمل است
09:00| محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس شورای اسلامی در شبکه اجتماعی «ایکس» نوشت: معادله جدید تنگه هرمز در حال تثبیت است. امنیت کشتیرانی و ترانزیت انرژی به دست آمریکا و متحدانش با نقض آتشبس و اعمال محاصره به خطر افتاده است؛ البته شرّشان کم خواهد شد. خوب میدانیم که استمرار وضع موجود برای آمریکا غیر قابل تحمل است؛ درحالی که ما هنوز حتی شروع هم نکردهایم.
ادعای حمله به امارات و واکنش نظامی آمریکا
08:30 | آنطور که رسانه العربی الجدید درخصوص حوادث شب گذشته گزارش داد، امارات متحده عربی اعلام کرد که روز دوشنبه هدف چندین حمله از سوی ایران قرار گرفته است؛ حملاتی که با محکومیت کشورهای منطقه مواجه شد. این رویداد اندکی پس از آن رخ داد که نیروی دریایی ایران، در نخستین روز عملیات ایالات متحده با هدف بازگرداندن امنیت به کشتیهای تجاری در تنگه هرمز، موشکهای «هشدار» بهسوی کشتیهای جنگی آمریکا شلیک کرد.
این حملات، نخستین مواردی هستند که در بیش از یک ماه گذشته تأسیسات غیرنظامی در یکی از کشورهای خلیج فارس را هدف قرار میدهند و آتشبس برقرارشده میان واشنگتن و تهران از ۸ آوریل را در معرض خطر قرار دادهاند.
ارتش ایالات متحده نیز روز دوشنبه اعلام کرد که دو کشتی تجاری با پرچم این کشور «با موفقیت از تنگه هرمز عبور کردهاند»، در حالی که سپاه پاسداران ایران عبور هرگونه کشتی تجاری یا نفتکش از تنگه در ساعات اخیر را تکذیب کرده است.
ماموریت جدید دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، با عنوان «پروژه آزادی» ـ که یکشنبهشب در شبکههای اجتماعی اعلام شد ـ نخستین تلاش آشکار برای استفاده از نیروی دریایی بهمنظور بازگشایی مهمترین مسیر کشتیرانی انرژی جهان بهشمار میرود.
با این حال، در ساعات اولیه روز دوشنبه به نظر میرسید این اقدام نتیجه معکوس داشته است؛ بهطوری که نهتنها افزایشی در عبور و مرور تجاری از تنگه هرمز ایجاد نکرد، بلکه به نمایش قدرت از سوی ایران انجامید. ایران پیشتر نیز تهدید کرده بود در صورت تشدید تنشها، با حملات مجدد به همسایگان خود پاسخ خواهد داد.
تنش در تنگه هرمز بالا گرفت
08:00 | نیویورک تایمز در گزارشی نوشت: آتشبس خاورمیانه شب دوشنبه متزلزل شد؛ امارات متحده عربی اعلام کرد هدف حمله ایران قرار گرفته است، در حالی که ارتش ایالات متحده از انهدام شش قایق نظامی ایرانی خبر داد و اعلام کرد ایران به کشتیهای آمریکایی در تنگه هرمز شلیک کرده است.
مقامات اماراتی، ایران را مسئول حمله پهپادی دانستند که باعث آتشسوزی در منطقه صنعتی نفت فجیره ـ بزرگترین منطقه ذخیرهسازی نفت در امارات ـ شد. این نخستین حمله از زمان برقراری آتشبس در اوایل آوریل بود. در عمان نیز، بنا بر گزارش یک خبرگزاری دولتی، دو نفر در پی حملهای در بوخا، نزدیک خاک امارات، زخمی شدند. این خبرگزاری هویت عامل حمله را اعلام نکرد.
دریاسالار برد کوپر، رئیس فرماندهی مرکزی ارتش آمریکا، گفت کشتیهای جنگی ایالات متحده موشکهای کروز و پهپادهایی را که ایران بهسوی کشتیها و شناورهای تجاری ـ که نیروی دریایی در حال هدایت آنها از تنگه هرمز بود ـ شلیک کرده بود، سرنگون کردند.
فرماندهی مرکزی ایالات متحده همچنین اعلام کرد بالگردهای ارتش شش قایق تندروی نظامی ایرانی را که کشتیها را در تنگه تهدید میکردند، منهدم کردهاند. دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، گفت ایران «به کشورهای غیرمرتبط، از جمله یک کشتی باری کره جنوبی، در ارتباط با ابتکاری که روز یکشنبه برای هدایت کشتیهای سرگردان به خارج از تنگه اعلام شد، شلیک کرده است.» او افزود: «بهجز کشتی کره جنوبی، هیچ آسیبی در عبور از تنگه وارد نشده است.»
هنوز مشخص نیست که آیا حملات روز دوشنبه نشانه فروپاشی آتشبس و ازسرگیری جنگ بوده است یا خیر. ایران بهطور رسمی ازسرگیری حملات را تأیید یا تکذیب نکرده و یک مقام ارشد نظامی در رسانههای دولتی، غرق شدن قایقهای ایرانی را رد کرده است.
عراقچی: اقدام نظامی نمیتواند بحران سیاسی را حل کند
04:30 | به گزارش نیویورک تایمز، عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، روز دوشنبه در پستی در شبکههای اجتماعی ایکس اعلام کرد که «رویدادهای هرمز» ـ که ظاهراً اشارهای به تجدید درگیری مسلحانه در تنگه هرمز دارد، نشان داد اقدام نظامی نمیتواند بحران سیاسی را حل کند.
او افزود که مذاکرات از طریق میانجیگران پاکستانی در حال پیشرفت است و ایالات متحده و امارات متحده عربی باید نسبت به آنچه او «بدخواهان» مینامد، محتاط باشند؛ چراکه این افراد میتوانند طرفها را دوباره به «باتلاق» جنگ آشکار بکشانند.
او در پایان نوشت: «پروژه آزادی، پروژه بنبست است.»
آتشبس روی آبهای ناآرام
مجموع تحولات نشان میدهد آتشبس فعلی بیش از آنکه یک توافق پایدار باشد، به یک «وقفه تاکتیکی» شباهت دارد؛ وقفهای که اکنون تحت فشار همزمان میدانی، سیاسی و اقتصادی در حال فرسایش است. ورود امارات به معادله، خطر چندلایه شدن بحران را افزایش داده و میتواند پای دیگر بازیگران منطقهای را نیز به درگیری باز کند.
در عین حال، ادامه اختلال در تنگه هرمز، حتی بدون جنگ گسترده، برای بازارهای جهانی انرژی و تجارت بینالملل پیامدهای قابلتوجهی خواهد داشت. اگر روند فعلی ادامه پیدا کند، سناریوی محتمل نه یک جنگ تمامعیار، بلکه شکلگیری یک «تنش فرسایشی» با برخوردهای مقطعی، نااطمینانی مزمن و افزایش هزینههای ژئوپلیتیکی برای همه طرفها خواهد بود.
در چنین شرایطی، هرچند مسیر دیپلماسی همچنان بهطور کامل بسته نشده، اما فاصله میان میدان و مذاکره بهسرعت در حال افزایش است؛ فاصلهای که اگر مدیریت نشود، میتواند آتشبس شکننده فعلی را به نقطه پایان نزدیک کند.
