به گزارش اکوایران، آتشبس شکننده در منطقه، که اکنون وارد روز سیوششم خود شده، بیش از آنکه به سمت تثبیت حرکت کند، تصویری چندلایه و متناقض از تحولات امنیتی، دیپلماتیک و نظامی ارائه میدهد. مجموعه گزارشهای امروز نشان میدهد که صحنه بحران از یک جنگ صرفاً نظامی فراتر رفته و به یک رقابت همزمان در حوزههای انرژی، اطلاعات، دیپلماسی و اقتصاد جهانی تبدیل شده است.
از یکسو، اظهارات دونالد ترامپ، رئیسجمهوری آمریکا درباره عدم نیاز به نقشآفرینی چین در پرونده ایران، در کنار تأکید بر «پیروزی به هر شکل ممکن»، نشاندهنده تداوم رویکرد سختگیرانه واشنگتن در قبال تهران است. این در حالی است که همزمان، گزارشها از افزایش کنترل ایران بر تنگه هرمز و انعقاد توافقهای جدید انرژی با کشورهای منطقه حکایت دارند؛ مسئلهای که میتواند معادلات ژئوپلیتیکی و امنیت انرژی جهانی را بهطور جدی تحت تأثیر قرار دهد.
از سوی دیگر، گزارشهای اطلاعاتی درباره توان نظامی ایران، روایت رسمی دولت آمریکا مبنی بر «تضعیف ایران» را به چالش کشیده و نشان میدهد که ظرفیتهای موشکی و زیرساختی تهران همچنان فعال و تا حد زیادی بازسازی شدهاند. این تضاد اطلاعاتی، خود به یکی از عوامل پیچیدهکننده تصمیمگیری در واشنگتن تبدیل شده است.
در سطح منطقهای نیز، تنشها با اقدامات اسرائیل در لبنان و همچنین گزارشهایی از حملات پنهانی عربستان به ایران، ابعاد تازهای یافته است؛ بهگونهای که نشانههایی از گسترش درگیریهای نیابتی و مستقیم در چندین جبهه همزمان دیده میشود.
آژانس بینالمللی انرژی: جهان ذخایر نفت خود را با سرعت بیسابقه در پرتو جنگ «خاورمیانه» مصرف میکند
12:15 | آژانس بینالمللی انرژی (IEA) در جدیدترین گزارش ماهانه خود از بازار نفت، با اشاره به تشدید بحران در خاورمیانه، پیشبینی کرد که عرضه جهانی نفت در سال ۲۰۲۶ به دلیل اختلالات ناشی از جنگ ایران، روزانه حدود ۳.۹ میلیون بشکه کاهش یابد.
بر اساس این گزارش، بسته شدن تنگه هرمز میتواند مجموع تلفات عرضه جهانی را به ۱۲.۸ میلیون بشکه در روز برساند. آژانس تأکید کرده که منطقه خاورمیانه در حال حاضر بیش از یک میلیارد بشکه از عرضه خود را از دست داده است.
به گزارش انتخاب، کارشناسان آژانس بینالمللی انرژی معتقدند کاهش عرضه از کاهش تقاضا پیشی خواهد گرفت.
در این گزارش آمده است که جنگ علاوه بر اختلال در عرضه، تقاضا را نیز تحت فشار قرار داده؛ چراکه افزایش قیمتها موجب تضعیف تقاضا و کندی رشد اقتصادی میشود.
آژانس بینالمللی انرژی تأکید کرد: جهان ذخایر نفت خود را با سرعت بیسابقه در پرتو جنگ «خاورمیانه» مصرف میکند.
انتصاب عارف به عنوان رئیس ستاد ویژه ساماندهی و راهبری فضای مجازی کشور
11:00 | امروز -23 اردیبهشت- مسعود پزشکیان، رئیسجمهوری، نظر به ضرورت فوری استقرار حکمرانی یکپارچه، منسجم و کارآمد در فضای مجازی، محمدرضا عارف، معاون اول خود را با حفظ سمت بهعنوان رئیس ستاد ویژه ساماندهی و راهبری فضای مجازی کشور منصوب کرد.
همراهی غولهای والاستریت و سیلیکونولی با ترامپ در سفر به پکن
10:30 | سایت انتخاب به نقل از آسوشیتدپرس نوشت: به گفته یک مقام کاخ سفید، گروهی از مدیران ارشد و برجسته شرکتهای بزرگ آمریکایی برای همراهی دونالد ترامپ، رئیسجمهور این کشور، در سفر این هفته به چین دعوت شدهاند.
ترکیب دعوتشدگان از شرکتهای بزرگ فناوری گرفته تا بخش کشاورزی متنوع است. بر اساس این گزارش، نامهایی نظیر ایلان ماسک، تیم کوک مدیرعامل اپل، کلی اورتبرگ مدیرعامل بوئینگ، جنسن هوانگ رئیس و مدیرعامل انویدیا و لری فینک رئیس هیئت مدیره و مدیرعامل بلکراک در میان همراهان ترامپ دیده میشود.
این سفر که همزمان با تنشهای تجاری و فناوری میان دو کشور انجام میشود، نشاندهنده نقش کلیدی غولهای اقتصادی آمریکا در روابط پیچیده واشنگتن و پکن است.
اکوایران: همزمان با سفر قریبالوقوع ترامپ به چین، گمانهزنیها درباره نقش پکن در کاهش تنش میان ایران و آمریکا افزایش یافته است. محمد خواجویی، کارشناس مسائل بینالملل، در گفتوگو با اکوایران معتقد است چین در عین مخالفت با تداوم جنگ علیه ایران، تمایلی ندارد آمریکا نیز به یک پیروزی مطلق در این بحران دست پیدا کند.
تحلیلگر الجزیره: هیچ راهحل نظامی برای هرمز وجود ندارد
10:15 | محمد المصری، تحلیلگر الجزیره معتقد است دونالد ترامپ نفوذ خود بر ایران را بیش از حد ارزیابی کرده و در نهایت ناچار خواهد شد به سمت «توافق از طریق مذاکره» حرکت کند.
المصری در گفتوگو با الجزیره اظهار کرد: «این یک نبرد حیاتی برای ایرانیها است و اکنون همه ما دیدهایم که واقعاً هیچ راهحل نظامی برای هرمز وجود ندارد.»
او افزود: «این بحران باید از طریق مذاکره حلوفصل شود؛ چه چین در این روند نقشی ایفا کند و چه نکند.»
این استاد دانشگاه همچنین گفت: «مشکل اساسی اینجاست که ترامپ همچنان تصور میکند نفوذ زیادی بر ایرانیها دارد و به همین دلیل با این موضوع مانند یک مبارزه برخورد میکند.»
المصری ادامه داد: «او مانند جنگجویی رفتار میکند که فکر میکند حریفش در آستانه تسلیم شدن است؛ اما ایرانیها قرار نیست تسلیم شوند. آنها باور دارند که در این وضعیت، اهرم فشار بیشتری در اختیار دارند.»
او در پایان تأکید کرد: «هیچ راهحل آسانی برای ترامپ وجود ندارد.»
اسرائیل به ساکنان ۶ شهر و روستای لبنان دستور تخلیه داد
10:10 | به گزارش الجزیره، ارتش اسرائیل به ساکنان ۶ شهر و روستای جنوب لبنان دستور داد پیش از آغاز حملات، مناطق خود را ترک کنند.
ارتش اسرائیل با صدور دستور آوارگی اجباری برای ساکنان میسالجبل، یانوح، برجالشمالی، حولا، دبل و عباسیه هشدار داد که بهزودی «با زور» علیه این مناطق اقدام خواهد کرد.
در بیانیه ارتش اسرائیل آمده است هر فردی که در این مناطق باقی بماند، جان خود را به خطر میاندازد. همچنین به ساکنان هشدار داده شده است که حداقل هزار متر از «مناطق باز» فاصله بگیرند.
کره جنوبی احتمال مشارکت در تأمین امنیت تنگه هرمز را بررسی میکند
09:30 | آن گیو-بک، وزیر دفاع کره جنوبی اعلام کرد سئول در حال بررسی حمایت از تلاشهای ایالات متحده برای تضمین عبور و مرور ایمن در تنگه هرمز است؛ منطقهای که هفته گذشته گزارش شد یک کشتی کره جنوبی در آن هدف حمله قرار گرفته است.
به گفته آن گیو-بک، این موضوع در دیدار او با پیت هگست، وزیر جنگ ایالات متحده در آمریکا مطرح شده است. او تأکید کرد سئول «بهعنوان عضوی مسئول در جامعه بینالمللی مشارکت خواهد کرد و راههای این مشارکت را بهصورت مرحلهای بررسی میکند.»
الجزیره به نقل از خبرگزاری یونهاپ گزارش داد که این حمایت ممکن است شامل اعزام نیرو و تجهیزات نظامی، همچنین اشتراکگذاری اطلاعات باشد.
در همین حال، دونالد ترامپ هفته گذشته «پروژه آزادی» خود برای هدایت کشتیهای سرگردان از تنگه هرمز را متوقف کرد؛ اما هشدار داده است که در صورت ناکامی مذاکرات با ایران، واشنگتن ممکن است مأموریت دریایی گستردهتری را برای تأمین امنیت این آبراه از سر بگیرد.
ترامپ: برای پایان جنگ ایران به کمک چین نیاز نداریم
06:30 | دونالد ترامپ روز سهشنبه اعلام کرد که نیازی نمیبیند چین در تلاش برای پایان دادن به جنگ با ایران نقش داشته باشد؛ این در حالی است که امیدها برای دستیابی به یک توافق صلح پایدار کاهش یافته و به گفته منابع، تهران کنترل خود را بر تنگه هرمز افزایش داده است.
ترامپ پیش از نشست مهمی در پکن گفت که برای حل این درگیری، که همچنان بخشی از ترافیک دریایی جهانی - معادل حدود یکپنجم عرضه نفت جهان - را تحت تأثیر قرار داده است، نیازی به دخالت شی جینپینگ نمیبیند.
او در جمع خبرنگاران گفت: «فکر نمیکنم ما به هیچ کمکی در مورد ایران نیاز داشته باشیم. ما به هر طریقی، چه مسالمتآمیز و چه غیرمسالمتآمیز، در آن پیروز خواهیم شد.»
بیش از یک ماه پس از برقراری یک آتشبس شکننده، دو طرف هنوز هیچ پیشرفت قابلتوجهی در مسیر پایان دادن به خصومتها نداشتهاند.
در همین حال، به گفته منابع آگاه، ایران کنترل خود بر تنگه هرمز را تقویت کرده و با عراق و پاکستان برای انتقال نفت و گاز طبیعی مایع از منطقه قراردادهایی امضا کرده است. این منابع همچنین گفتهاند کشورهای دیگری نیز در حال بررسی توافقهای مشابه هستند؛ اقدامی که میتواند کنترل تهران بر این آبراه راهبردی را به شکلی پایدارتر تثبیت کند.
دولت ترامپ روز سهشنبه اعلام کرد مقامات ارشد آمریکا و چین ماه گذشته بر سر این موضوع توافق کردهاند که هیچ کشوری نباید بتواند از تردد در این منطقه عوارض دریافت کند؛ اقدامی که پیش از نشستهای آتی، با هدف ایجاد اجماع صورت گرفته است.
چین که روابط خود را با ایران حفظ کرده و همچنان از بزرگترین خریداران نفت ایران محسوب میشود، این روایت را رد نکرده است.
قرار است ترامپ در دیدارهایی که از پنجشنبه تا جمعه برنامهریزی شده، درباره جنگ ایران با شی جینپینگ گفتوگو کند. انتظار میرود او از چین بخواهد تهران را برای رسیدن به توافق با واشنگتن تحت فشار قرار دهد.
خواستههای ایالات متحده شامل پایان دادن به برنامه هستهای ایران و محدود کردن کنترل آن بر تنگه هرمز است. در مقابل، ایران خواستار جبران خسارات جنگی، لغو تحریمهای آمریکا و پایان درگیریها در تمام جبههها از جمله لبنان شده است؛ جایی که متحد آمریکا، اسرائیل، در حال درگیری با حزباللهِ تحت حمایت ایران است. ترامپ روز دوشنبه این مطالبات را «زباله» خوانده و رد کرده بود.
در بخش دیگری از اظهاراتش، ترامپ تأکید کرد که افزایش هزینههای جنگ و فشارهای اقتصادی داخلی آمریکا هیچ تأثیری بر تصمیمات او درباره جنگ با ایران ندارد.
گزارش رویترز از حملات پنهانی عربستان به ایران
06:00 | دو مقام غربی آگاه و دو مقام ایرانی اعلام کردند که عربستان سعودی، در تلافی حملاتی که در جریان جنگ خاورمیانه علیه این کشور انجام شده بود، چندین حمله بدون اعلام عمومی را علیه ایران انجام داده است.
بنابه گزارش رویترز، این حملات سعودی که پیشتر گزارش نشده بودند، نخستین مورد از اقدام مستقیم نظامی پادشاهی عربستان در خاک ایران به شمار میروند و نشان میدهند ریاض در دفاع از خود در برابر رقیب اصلی منطقهایاش، رویکردی جسورانهتر در پیش گرفته است.
به گفته این دو مقام غربی، حملات یادشده که توسط نیروی هوایی عربستان سعودی انجام شدهاند، در اواخر ماه مارس صورت گرفتهاند. یکی از این مقامات تنها اعلام کرد که این عملیاتها «حملات تلافیجویانه در پاسخ به حمله علیه عربستان سعودی» بودهاند.
خبرگزاری رویترز تاکنون نتوانسته اهداف مشخص این حملات را تأیید کند.
در پاسخ به درخواست برای اظهار نظر، یک مقام ارشد وزارت امور خارجه عربستان سعودی بهطور مستقیم به این موضوع که آیا چنین حملاتی انجام شدهاند یا خیر، اشاره نکرد.
وزارت امور خارجه ایران نیز به درخواست اظهار نظر پاسخی نداد.
عربستان سعودی که روابط نظامی عمیقی با ایالات متحده دارد، بهطور سنتی برای تأمین امنیت خود به ارتش آمریکا متکی بوده است؛ اما جنگ ۱۰ هفتهای اخیر، این پادشاهی را در برابر حملاتی آسیبپذیر کرده که چتر حمایتی ارتش آمریکا را به چالش کشیدهاند.
تضاد ارزیابیهای اطلاعاتی آمریکا با روایت دولت ترامپ درباره ایران
04:00 | بنابه گزارش نیویورک تایمز، ارزیابیهای طبقهبندیشدهای که اوایل این ماه توسط سازمانهای اطلاعاتی ایالات متحده تهیه شده، نشان میدهد تصویر ارائهشده از سوی دولت دونالد ترامپ درباره «ارتش درهمشکسته ایران» با واقعیتهای پشت درهای بسته در تضاد است.
بر اساس این گزارشها، ایران موفق شده است دسترسی خود را به بخش عمدهای از سایتهای موشکی، پرتابگرها و تأسیسات زیرزمینی بازیابی کند.
در این ارزیابیها اعلام شد که ایران دسترسی عملیاتی به ۳۰ مورد از ۳۳ سایت موشکی خود در امتداد تنگه هرمز را دوباره به دست آورده است؛ موضوعی که میتواند کشتیهای جنگی و نفتکشهای آمریکایی عبوری از این آبراه راهبردی را در معرض تهدید قرار دهد.
بر اساس اطلاعات منتشرشده از سوی منابع آگاه نیویورک تایمز، این ارزیابیها نشان میدهد ایران همچنان از پرتابگرهای سیار مستقر در این سایتها استفاده میکند و قادر است موشکها را به نقاط دیگر منتقل کند. در برخی موارد نیز امکان شلیک مستقیم از سکوهای پرتاب وجود دارد. طبق این گزارشها، تنها سه سایت موشکی در امتداد تنگه هرمز کاملاً غیرقابل دسترس باقی ماندهاند.
همچنین برآوردها حاکی از آن است که ایران حدود ۷۰ درصد از پرتابگرهای سیار خود را در سراسر کشور حفظ کرده و نزدیک به ۷۰ درصد از ذخایر موشکی پیش از جنگ را همچنان در اختیار دارد. این ذخایر شامل موشکهای بالستیک با قابلیت هدف قرار دادن کشورهای منطقه و همچنین تعداد کمتری موشک کروز برای اهداف زمینی و دریایی است.
آژانسهای اطلاعاتی نظامی آمریکا، از جمله بر اساس تصاویر ماهوارهای و دادههای نظارتی، گزارش دادهاند که ایران به حدود ۹۰ درصد از تأسیسات ذخیرهسازی و پرتاب موشک زیرزمینی خود دسترسی مجدد پیدا کرده است؛ تأسیساتی که اکنون «تا حدی یا کاملاً عملیاتی» ارزیابی میشوند.
این یافتهها در تضاد مستقیم با اظهارات ماههای اخیر رئیسجمهوری آمریکا و وزیر دفاع او پیت هگست قرار دارد؛ اظهاراتی که در آنها ادعا شده بود ارتش ایران «تخریب شده» و دیگر تهدیدی جدی محسوب نمیشود.
در ۹ مارس، دونالد ترامپ در گفتوگو با سیبیاس نیوز مدعی شده بود که «موشکهای ایران پراکنده شدهاند» و این کشور «از نظر نظامی چیزی برای ارائه ندارد». همچنین پیت هگست در ۸ آوریل در یک نشست خبری در پنتاگون اعلام کرده بود که عملیات «خشم حماسی» - کارزار مشترک آمریکا و اسرائیل که در ۲۸ فوریه آغاز شد - «ارتش ایران را نابود کرده و آن را برای سالها ناکارآمد کرده است.»
خاورمیانه در وضعیت تعلیق
مجموعه تحولات روز سیوششم آتشبس نشان میدهد که بحران فعلی نهتنها فروکش نکرده، بلکه در حال بازآرایی در قالبی پیچیدهتر و چندسطحی است. در این چارچوب، سه روند اصلی قابل شناسایی است:
نخست، شکاف میان روایت سیاسی و واقعیت میدانی در سیاست آمریکا نسبت به ایران، که در گزارشهای اطلاعاتی و اظهارات رسمی بهطور همزمان دیده میشود و میتواند به سردرگمی راهبردی در واشنگتن منجر شود.
دوم، تثبیت نقش ایران در معادلات ژئوپلیتیکی تنگه هرمز، چه از طریق افزایش کنترل عملیاتی بر مسیرهای راهبردی و چه از طریق قراردادهای منطقهای انرژی؛ موضوعی که مستقیماً بر امنیت انرژی جهانی اثرگذار است.
سوم، بینالمللیتر شدن بحران از مسیر ورود چین، شرکتهای بزرگ آمریکایی و همچنین گسترش درگیریهای منطقهای از لبنان تا خلیج فارس، که نشان میدهد این بحران در حال تبدیل شدن به یک رقابت ساختاری میان قدرتهای بزرگ و بازیگران منطقهای است.
در مجموع، دادههای موجود حاکی از آن است که آتشبس فعلی بیش از آنکه نشانه پایان درگیری باشد، صرفاً مرحلهای از یک تقابل طولانیتر و پیچیدهتر است که ابعاد نظامی، اقتصادی و دیپلماتیک آن بهطور همزمان در حال گسترش است.
