به گزارش اکوایران، در شامگاه ۱۵ اسفند ۱۴۰۴ تأسیسات آبشیرینکن شرکت مپنا در جزیره قشم هدف حملهای نظامی قرار گرفت؛ رخدادی که به گفته مقامات ایرانی، یکی از زیرساختهای حیاتی تأمین آب در این جزیره را دچار خسارت کرده است. این تأسیسات روزانه ۱۲ تا ۱۵ هزار مترمکعب آب مورد نیاز جزیره را تأمین میکرد و پس از این حمله، به گفته مسئولان محلی، تأمین آب حدود ۳۰ روستا با اختلال جدی مواجه شده است.
در پاسخ به این حمله پایگاه آمریکایی جفیر در بحرین هدف حملات موشکی قرار گرفت. همزمان گزارشهایی از رهگیری موشکها در آسمان قطر، امارات متحده عربی و عربستان سعودی منتشر شد؛ رخدادهایی که باعث شد کشورهای عربی خواستار برگزاری نشست فوری اتحادیه عرب شوند.
وابستگی شدید منطقه به آبشیرینکنها
این تحولات در حالی رخ میدهد که بسیاری از کشورهای خاورمیانه به شدت به فناوری شیرینسازی آب دریا وابسته هستند. بر اساس آمار منتشر شده درباره وضعیت آب در منطقه، کویت 90درصد، عمان 86 درصد و عربستان سعودی 70 درصد از آب مصرفی خود را از طریق شیرینسازی تأمین میکنند. در مقابل، ایران تنها 2 درصد از نیاز آبی خود را از آب شیرینشده تأمین میکند.
در همین حال، کشورهای عربی حاشیه خلیج فارس میزبان بزرگترین تأسیسات آبشیرینکن جهان هستند؛ زیرساختهایی که برای بقای جمعیت و اقتصاد این منطقه حیاتی به شمار میروند.
در عربستان سعودی تأسیسات راسالخیر با ظرفیت تولید روزانه بیش از ۱ میلیون مترمکعب آب شیرین و ۲۴۰۰ مگاوات برق به عنوان بزرگترین تأسیسات ترکیبی آبشیرینکن جهان شناخته میشود و آب مورد نیاز شهرهای ریاض و حفرالباطن را تأمین میکند.
در امارات متحده عربی نیز تأسیسات عظیم طویله در ابوظبی قرار دارد که با ظرفیت تولید ۹۰۹٬۲۱۸ مترمکعب آب در روز بزرگترین نیروگاه آبشیرینکن جهان با فناوری اسمز معکوس محسوب میشود و آب آشامیدنی حدود ۴.۵ میلیون نفر را تأمین میکند.
در مجموع، کشورهای عضو شورای همکاری خلیج فارس حدود ۴۰ درصد از آب شیرینشده جهان را تولید میکنند و بیش از ۴۰۰ تأسیسات آبشیرینکن در سراسر منطقه فعال است. قطر با ۱۰۹ تأسیسات و امارات با ۷۰ تأسیسات بخش عمده نیاز آبی خود را از طریق شیرینسازی آب دریا برآورده میکنند.
زیرساختی که میتواند سرنوشت کشورها را تغییر دهد
کارشناسان هشدار میدهند که آسیب به این زیرساختها میتواند پیامدهایی بسیار فراتر از خسارتهای اقتصادی داشته باشد. بر اساس اسناد دیپلماتیک فاششده آمریکا، در صورتی که تأسیسات جبیل در عربستان که بیش از ۹۰ درصد آب شهر ریاض را تأمین میکند هدف قرار گیرد، پایتخت عربستان «ظرف یک هفته باید تخلیه شود» و ساختار فعلی دولت سعودی بدون این تأسیسات قابل بقا نخواهد بود.
چنین سناریویی میتواند همزمان بحرانهای متعددی را در حوزه آب آشامیدنی، برق، بهداشت و نظم عمومی ایجاد کند. تحلیلگران معتقدند کشورهای عربی ممکن است بتوانند با شوکهای قیمتی، لغو پروازها یا اختلال موقت انرژی کنار بیایند، اما فروپاشی گسترده در تأمین آب آشامیدنی میتواند ثبات اجتماعی و سیاسی آنها را به طور جدی تهدید کند.
در چنین شرایطی، امنیت آب برای کشورهای حاشیه خلیج فارس به مسئلهای در حد بقای ملی تبدیل شده است؛ موضوعی که میتواند آنها را به سمت مشارکت مستقیم در درگیریها یا حمایت از اقدامات تلافیجویانه گستردهتر سوق دهد.
