به گزارش اکوایران، افزایش شدید قیمت سوخت جت در بازارهای جهانی، صنعت هوانوردی را با یکی از جدیترین چالشهای سالهای اخیر مواجه کرده است. دادههای بازار نشان میدهد قیمت سوخت جت در برخی مراکز معاملاتی آسیا، بهویژه سنگاپور، در پی اختلال در زنجیره تأمین انرژی تا حدود ۱۴۰ درصد افزایش یافته و به حدود ۲۳۰ دلار در هر بشکه رسیده است؛ رشدی که ساختار هزینه شرکتهای هواپیمایی را بهطور جدی تحت فشار قرار داده است.
بررسیها نشان میدهد بخش مهمی از این بحران به آسیبپذیری زنجیره تأمین سوخت هوانوردی بازمیگردد. بازار این سوخت به چند گلوگاه مهم جغرافیایی وابسته است که هرگونه اختلال در آنها میتواند نوسانات شدیدی ایجاد کند. در این میان تنگه هرمز یکی از مهمترین مسیرهای انتقال انرژی در جهان به شمار میرود؛ مسیری که حدود ۲۰ درصد صادرات جهانی سوخت جت از آن عبور میکند. این تمرکز جغرافیایی باعث شده بازار سوخت هوانوردی نسبت به سایر فرآوردههای نفتی حساستر باشد.
از سوی دیگر، نوع نفت خام مورد استفاده در پالایشگاهها نیز نقش مهمی در تولید سوخت جت دارد. نفتهای ترش و متوسط خاورمیانه بهطور طبیعی سهم بیشتری از فرآوردههای میانتقطیر مانند سوخت جت تولید میکنند. در مقابل، نفتهای سبک آفریقا و آمریکای جنوبی بیشتر برای تولید بنزین و نفتا مناسباند. به همین دلیل در صورت اختلال در عرضه نفت خاورمیانه، پالایشگاهها نمیتوانند بهسرعت تولید سوخت جت را با منابع جایگزین جبران کنند.
این محدودیتهای فنی باعث شده اختلاف قیمت سوخت جت با نفت خام به سطحی کمسابقه برسد. در حالی که در شرایط عادی این اختلاف حدود ۱۰ تا ۲۵ دلار در هر بشکه است، در هفتههای اخیر به حدود ۸۸ تا ۹۱ دلار بالاتر از قیمت نفت برنت رسیده است؛ وضعیتی که معمولاً تنها در زمان بحرانهای بزرگ عرضه مشاهده میشود.
افزایش قیمت سوخت، مستقیماً بر هزینههای خطوط هوایی اثر میگذارد. سوخت حدود ۲۰ تا ۲۵ درصد هزینههای عملیاتی شرکتهای هواپیمایی را تشکیل میدهد. برآوردها نشان میدهد یک شرکت هواپیمایی با مصرف روزانه حدود پنج هزار بشکه سوخت، در شرایط فعلی ممکن است روزانه صدها هزار دلار هزینه اضافی پرداخت کند؛ رقمی که در مقیاس سالانه میتواند به صدها میلیون دلار برسد.
در چنین شرایطی، بخشی از این افزایش هزینه به مسافران منتقل میشود. تحلیلها نشان میدهد قیمت بلیت پروازهای کوتاهبرد ممکن است بین ۵ تا ۱۵ درصد افزایش یابد، در حالی که در مسیرهای طولانی و بینالمللی این افزایش میتواند به ۲۵ تا ۴۰ درصد برسد.
با این حال، کارشناسان معتقدند بازار سوخت جت به دلیل استانداردهای فنی سختگیرانه انعطافپذیری کمتری نسبت به سایر سوختها دارد و خطوط هوایی نمیتوانند بهسرعت از سوختهای جایگزین استفاده کنند. به همین دلیل، هرگونه اختلال در زنجیره تأمین میتواند نوسانات شدیدتری نسبت به بازار نفت خام ایجاد کند.
در مجموع، تحولات اخیر بار دیگر نشان میدهد امنیت انرژی تنها به نفت خام محدود نمیشود و زنجیره تأمین فرآوردههای تخصصی مانند سوخت هوانوردی نیز میتواند به یکی از نقاط حساس اقتصاد جهانی تبدیل شود. تحلیلگران معتقدند اگر تنشهای ژئوپلیتیک کاهش نیابد، بازار سوخت جت ممکن است در ماههای آینده همچنان با نوسانات قابل توجهی روبهرو باشد.
