به گزارش اکوایران- ایلان ماسک در جریان حضور غیرمنتظرهاش در مجمع جهانی اقتصاد داووس، از پروژههای جاهطلبانهای چون جوانسازی و راهاندازی مراکز داده خورشیدی در فضا حرف زد و این پروژهها را بهعنوان طرحهایی که «لازم نیست خیلی درمورد آنها فکر کرد» معرفی کرد. اما آنچه کمتر به آن پرداخته شد، نحوه تأمین مالی این پروژهها و هزینههای سنگین توسعه هوش مصنوعی است که فشار زیادی به ساختار مالی امپراتوری ماسک وارد کرده است.
در حال حاضر، SpaceX، بزرگترین شرکت خصوصی جهان، در حال بررسی عرضه عمومی سهام (IPO) برای جذب منابع مالی است. همچنین ماسک بهدنبال ادغام SpaceX با ،Tesla یا تشکیل یک ترکیب جدید با xAI است تا جریان نقدینگی و توان مالی شرکتها را تقویت کند.
نیاز به سرمایهگذاری بیپایان در هوش مصنوعی
پشت این تحولات، نیاز روزافزون به سرمایهگذاری در حوزه هوش مصنوعی قرار دارد. xAI، شرکتی که توسط ماسک راهاندازی شد، ماهانه حدود یک میلیارد دلار هزینهتراشی میکند و در حال ثبت زیانهای سنگینی است. این شرکت در سهماهه سوم سال ۲۰۲۳، زیان ۱.۴۶ میلیارد دلاری را گزارش کرده که نسبت به زیان یک میلیارد دلاری در سهماهه اول سال افزایش داشته است. این زیانها نشان میدهند که xAI بهسرعت منابع مالی خود را مصرف کرده و برای ادامه فعالیتها مجبور به تجمیع منابع و بازنگری در استراتژیهای خود است.
بهعلاوه، پلتفرم رسانهای X که سال گذشته با xAI ادغام شد، همچنان با چالشهای مالی روبهرو است. تنها در نه ماه اول سال ۲۰۲۵، این پلتفرم نزدیک به یک میلیارد دلار برای پرداخت بهره از بدهی ۱۳ میلیارد دلاری خود هزینه کرده است. این میزان هزینه، نسبت به درآمدهای پلتفرم، نگرانیهایی در میان سرمایهگذاران بهوجود آورده است. افزون بر این، xAI با نظارت شدید رگولاتوری روبهرو است، چرا که ربات چت این شرکت به نام Grok از پلتفرم X برای انتشار تصاویر نامناسب افراد استفاده کرده است.
افزایش رقابت و فشارهای مالی در صنعت هوش مصنوعی
ایلان ماسک که پیشگام ساختارشکنی در حوزه فناوری است، نقش اساسی در شکلگیری موج نخست هوش مصنوعی مولد ایفا کرده است. او یکی از بنیانگذاران OpenAI بود، اما پس از بروز اختلاف با تیم مدیریتی این شرکت، آن را ترک کرد. در اواسط سال ۲۰۲۳، پس از موفقیت ChatGPT، ماسک تیمی از پژوهشگران و مهندسان هوش مصنوعی را از شرکتهای بزرگی مانند Google، Microsoft و Tesla جذب کرد تا رقابتی جدید با OpenAI آغاز کند.
در مدت زمان کوتاهی، xAI از یک ایده ابتدایی به شرکتی با ارزشی بیش از ۲۳۰ میلیارد دلار تبدیل شد. این شرکت همچنان با توسعه چتباتهایی مانند Grok و امضای قراردادهایی برای راهاندازی مراکز داده در ایالتهای مختلف، بهسرعت در حال گسترش است. اما این توسعه سریع، هزینههای سنگینی به همراه داشته است. از ساخت مراکز داده و تأمین انرژی گرفته تا پرداخت دستمزدهای کلان و خرید تراشههای گرانقیمت Nvidia برای اجرای Grok، همگی فشار مالی زیادی بر xAI وارد کردهاند.
این روند هزینهبر تنها مختص xAI نیست. سایر شرکتهای فعال در حوزه هوش مصنوعی نیز با چالشهای مشابه روبهرو هستند. بهعنوان مثال، OpenAI اعلام کرده که در سالهای آینده بیش از ۱.۴ تریلیون دلار برای توسعه زیرساختهای هوش مصنوعی هزینه خواهد کرد و شرکت Meta نیز تا سال ۲۰۲۸ حدود ۶۰۰ میلیارد دلار در ایالات متحده سرمایهگذاری خواهد کرد. این مقادیر سرمایهگذاری نشاندهنده نیاز بیپایان به منابع مالی برای تأمین زیرساختهای لازم جهت توسعه فناوریهای هوش مصنوعی است.
بازارهای عمومی و تقاضای شدید برای سرمایه در هوش مصنوعی
Joseph Alagna، از بنیانگذاران Buttonwood Funds و از سهامداران اسپیسایکس و xAI، پیشبینی میکند که تقاضای شدید برای شرکتهای فعال در حوزه هوش مصنوعی، حتی در سطح شرکتهای خصوصی، روزبهروز افزایش خواهد یافت. او معتقد است که این شرکتها بهتدریج از طریق بازارهای عمومی میتوانند به سرمایه دسترسی پیدا کنند و هزینههای کمتری را برای جذب منابع مالی متحمل خواهند شد. در همین راستا، عرضه اولیه سهام اسپیسایکس تنها بهعنوان سرمایهگذاری در صنعت پرتاب موشک مطرح نمیشود؛ بلکه به عنوان ابزاری برای تأمین مالی مراکز داده فضایی نیز در نظر گرفته میشود. این مراکز قرار است بهعنوان زیرساختهای حیاتی برای هوش مصنوعی عمل کنند.
این تحولات و نیاز به سرمایهگذاری نشان میدهد که ماسک بهدنبال جذب منابع از طرق مختلف است، از جمله تأمین مالی با پشتوانه Nvidia که در آن تراشههای این شرکت بهعنوان وثیقه برای جذب سرمایه عمل میکنند و همچنین جذب منابع از صندوقهای ثروت ملی کشورهای حوزه خلیج فارس. بهویژه در بازارهای عمومی، ماسک در تلاش است تا از طریق ادغام و استفاده از زیرساختهای مشترک میان شرکتهای خود، به تأمین مالی و رشد ادامه دهد.
افزایش همگرایی شرکتهای ماسک و چالشهای سرمایهگذاری
برای سرمایهگذاران، پیامدهای این روند کاملاً مشهود است. افزایش نیاز به سرمایهگذاری باعث شده است تا شرکتهای ماسک، چه از طریق ادغام، چه از طریق سرمایهگذاریهای متقابل و چه استفاده از زیرساختهای مشترک، بیش از پیش از نظر مالی به یکدیگر وابسته شوند. مدیرعامل SLC Management، توضیح میدهد که این درهمتنیدگی مالی باعث میشود تا رصد دقیق عملکرد هر یک از این شرکتها برای سهامداران دشوارتر شود. او میگوید که سرمایهگذاران معمولاً کسبوکارهایی را ترجیح میدهند که استراتژیهای مشخص و قابلتعریف دارند و ارزیابی عملکرد آنها سادهتر است.
چالشهای تسلا و وابستگی بیشتر به دیگر شرکتهای ماسک
ایلان ماسک که سابقه جابهجایی داراییها و انتقال منابع میان شرکتهایش را دارد، اکنون با چالشهای مالی جدیدی در Tesla روبهرو است. این شرکت که پیشتر بهعنوان منبعی برای تقویت سایر کسبوکارهای ماسک عمل میکرد، اکنون با مشکلاتی نظیر افزایش هزینهها و افت فروش مواجه است. Tesla اخیراً اعلام کرده که ۲ میلیارد دلار به xAI اختصاص خواهد داد و هزینههای سرمایهای خود را در سال ۲۰۲۵ بیش از دو برابر خواهد کرد.
در حالی که بخشی از این هزینهها به توسعه زیرساختهای هوش مصنوعی برای آموزش سیستمهای رانندگی خودکار و رباتهای انساننما اختصاص دارد، این میزان هزینهها در مقایسه با رقبا همچنان ناچیز است. شرکتهایی مانند Amazon و Meta برای توسعه هوش مصنوعی مبالغ زیادی سرمایهگذاری کردهاند. بهویژه Amazon که در حال مذاکره برای سرمایهگذاری ۵۰ میلیارد دلاری در OpenAI است.
نگرانیهای سرمایهگذاران و چشمانداز سهامداران خرد
سهامداران خرد Tesla، که به وفاداری خود شهرت دارند، بهطور کلی از هرگونه ادغام میان شرکتهای ماسک استقبال خواهند کرد. این سرمایهگذاران اغلب Tesla، SpaceX و xAI را اجزای یک اکوسیستم واحد میدانند. عرضه اولیه سهام SpaceX میتواند دسترسی سهامداران Tesla به سایر شرکتهای ماسک را فراهم کند و پیشبینی میشود که این عرضه اولیه تا ۵۰ میلیارد دلار سرمایه جذب کند و SpaceX را به ارزش ۱.۵ تریلیون دلار برساند.
آینده مالی شرکتهای ماسک بهشدت به همگرایی و وابستگی مالی آنها بستگی دارد. با نیاز روزافزون به سرمایهگذاری در حوزه هوش مصنوعی و فشارهای مالی در Teslaو xAI، ماسک باید راههایی برای جذب منابع جدید و تأمین مالی پروژههای جاهطلبانهاش پیدا کند. در همین راستا، ادغامهای احتمالی میان شرکتهای ماسک و عرضههای اولیه سهام میتواند به تأمین مالی این پروژهها کمک کند و نقش کلیدی در تحقق اهداف بلندمدت ماسک ایفا کنند.
