به گزارش اکوایران، در سطح جهانی، وابستگی معادن به فناوریهای موقعیتیابی و دادهمحور هر روز بیشتر میشود. GPS امروز تنها یک ابزار ناوبری نیست، بلکه ستون فقرات مدیریت ناوگان، حفاری، پایش ایمنی و بهرهوری در معادن بزرگ محسوب میشود. اختلال در این سیستم میتواند به کاهش بهرهوری، افزایش خطای عملیاتی و بالا رفتن ریسکهای ایمنی منجر شود. به همین دلیل، اختلال در سیگنالهای ماهوارهای در بسیاری از کشورها بهعنوان یک تهدید زیرساختی جدی تلقی میشود.
اما آنچه در ایران رخ داده، فراتر از سناریوهای معمول جهانی است. بر اساس گزارش فعالان بخش معدن، ۶۴ روز قطعی یا اختلال گسترده اینترنت، بخشهای مختلف اقتصاد را تحت تأثیر قرار داده و حوزه معدن نیز از این وضعیت مستثنی نبوده است. این اختلالها بهطور مستقیم بر فرآیندهای اکتشاف و استخراج اثر گذاشته و در برخی موارد، عملیات میدانی را با وقفه یا کاهش دقت مواجه کرده است.
احمد مشکانی، فعال بخش معدن و نایبرئیس انجمن مس ایران، در گفتوگو با اکوایران تأکید میکند که قطع اینترنت سه چالش اصلی برای معادن ایجاد کرده است: نخست، عدم دریافت آنلاین اطلاعات؛ دوم، از دست رفتن دسترسی به ابزارهایی مانند Google Earth برای ثبت و تحلیل مختصات؛ و سوم، قطع ارتباط با برخی نقاط عملیاتی. به گفته او، مجموع این مشکلات در نهایت به دو نتیجه کلیدی ختم میشود: اختلال در ارتباطات و افزایش زیان مالی.
این فعال معدنی همچنین به پیامدهای عملیاتی این وضعیت اشاره میکند و میگوید که پیشتر کارشناسان در پیمایشهای میدانی، نقاط کانیسازی را بهصورت دیجیتال ثبت میکردند، اما اکنون حتی ثبت مسیرها و «ترَکها» نیز با مشکل مواجه شده است. این مسئله بهطور مستقیم دقت اکتشافات و بهرهوری عملیات را کاهش میدهد.
مشکانی در بخش دیگری از چالشها، به سامانههای هوشمند داخلی اشاره می کند و اظهار می کند: سیستمهایی که برای پایش لحظهای خودروهای معدنی و ثبت مختصات طراحی شده بودند تا در صورت بروز حوادثی مانند آتشسوزی یا حادثه عملیاتی، هشدار سریع صادر کنند. با این حال، حتی این سامانهها نیز در شرایط فعلی با اختلال مواجه شدهاند، موضوعی که ریسک ایمنی را در محیطهای معدنی افزایش میدهد.
در سطح جهانی، تهدیدهای دیجیتال مانند پارازیت GPS یا جعل سیگنال (Spoofing) به طور عمده بهعنوان ریسکهای امنیتی و نظامی بررسی میشوند، اما در ایران مسئله متفاوت است، زیرا اختلال در اینترنت به عنوان یک زیرساخت عمومی، به طور مستقیم به قلب عملیات صنعتی نفوذ کرده است.
کارشناسان معتقدند که اگر زیرساخت های ارتباطی پایدار و قابل اتکا در بخش معدن احیا نشود، این صنعت نهتنها از روند جهانی معدنکاری دیجیتال عقب خواهد ماند، بلکه با هزینههای پنهان، کاهش بهرهوری و افزایش ریسکهای ایمنی نیز مواجه خواهد شد. در واقع، مسئله امروز معدن ایران تنها فناوری نیست، بلکه مسئله «اتصال» است؛ اتصالی که اکنون به نقطه ضعف تبدیل شده است.
در نهایت، تجربه اخیر نشان میدهد که معدنکاری مدرن بدون جریان پایدار داده و ارتباطات، عملاً از کارکرد رقابتی خود فاصله میگیرد. در جهانی که داده به اندازه انرژی اهمیت پیدا کرده، قطع ارتباط دیجیتال میتواند به اندازه توقف ماشینآلات، خسارتبار باشد.
