بازار باز یکی از ابزارهای سیاست پولی بانک مرکزی جهت مداخله در جهت رسیدن به اهداف خود است. این اهداف شامل کنترل منابع در دسترس شبکه بانکی بوده و در بعد کلان ماجرا با هدف تنظیم نرخ رشد اقتصادی و نرخ بیکاری به کار می‌روند. بانک‌ها نیز که مانند دیگر بازیگران اقتصادی با کمبود منابع مالی و نقدینگی مواجه می‌شوند یکی از محل‌هایی که بانک می‌تواند به آن مراجعه کند تا نیاز خود به منابع مالی را تامین کند، بازار باز است. در این بازار بانک مرکزی تصمیم می‌گیرد که چقدر و با چه شرایطی درخواست بانک‌ها برای منابع مالی را مورد قبول قرار دهد یا اینکه رد کند.
اعداد و ارقام در بازار باز منتهی به 13 مهر
بررسی‌ها نشان می‌دهد که مشابه هفته گذشته دیگر خبری از خرید قطعی توسط بانک مرکزی در بازار باز مشاهده نمی‌شود. همچنین بانک مرکزی نیز به همان میزان هفته قبل با درخواست بانک‌ها موافقت کرده است. در بازار باز منتهی به 13 مهر امسال حجم تقاضای بانک‌ها برای منابع مالی حدود 302 هزار و 110 میلیارد تومان بوده که از کل این درخواست‌ها 70 هزار میلیارد تومان توسط سکاندار پولی کشور مورد موافقت قرار گرفته است. بنابراین بانک مرکزی 23 درصد از کل تقاضای شبکه بانکی را قبول کرده که نسبت به هفته گذشته کاهش یک واحد درصدی را نشان می‌دهد.
علت این کاهش از 24 درصد به 23 درصد نیز در افزایش مبلغ تقاضای بانک‌ها از بانک مرکزی در یک هفته گذشته نهفته است. این موضوع می‌تواند بیانگر ادامه سیاست بانک مرکزی با هدف کنترل رشد نقدینگی با استفاده از ابزار بازار باز تلقی شود. لازم به ذکر است که در روزهای اخیر بانک مرکزی اعلام کرده که در تلاش است موتور اصلی شکل‌گیری تورم یعنی رشد نقدینگی را کنترل کند. در نهایت نیز در بازار باز منتهی به 13 مهر ارزش توافق‌های بازخرید سررسید شده معادل 70 هزار و 310 میلیارد تومان و ارزش مانده توافق بازخرید سررسید نشده نیز برابر با 70 هزار میلیارد تومان محاسبه شده است.
از طرف دیگر در بازار قاعده‌مند نیز شاهد کاهش مشارکت بانک‌ها بوده‌ایم. طبق گزارش بانک مرکزی در هفته منتهی به 13 مهر سال جاری میزان اعتبارگیری بانک‌ها از بانک مرکزی در بازار شبانه یا همان قاعده‌مند کاهش یافته و به اصطلاح رفتارشان سرد شده است. رقم اعتبارگیری بانک‌ها در هفته منتهی به 13 مهر امسال در بازار قاعده‌مند بین 1 تا 8 همت اعلام شده است.
