اکوایران: مدرسه برای خانواده‌ها فقط محل آموزش نیست. تصمیم درباره آن با هزینه، دسترسی، کیفیت مورد انتظار و آینده شغلی فرزندان گره خورده است. در چنین شرایطی، تغییر سهم مدارس غیردولتی از کل دانش‌آموزان می‌تواند تصویری از جابه‌جایی وزن آموزش میان بخش دولتی و غیردولتی به دست بدهد. آمارهای سال‌های تحصیلی ۱۳۹۵-۱۳۹۶ تا ۱۴۰۳-۱۴۰۴ نشان می‌دهد سهم مدارس غیردولتی در مجموع افزایش یافته، اما مسیر این رشد خط مستقیم و بدون نوسان نبوده است.
سهم غیردولتی‌ها از ۱۱.۴ به ۱۵.۱ درصد رسید
در سال تحصیلی ۱۳۹۵-۱۳۹۶، ۱۱.۴ درصد دانش‌آموزان در مدارس غیردولتی تحصیل می‌کردند. این سهم تا سال ۱۳۹۸-۱۳۹۹ به ۱۴ درصد رسید، اما در سال بعد به ۱۱.۶ درصد کاهش یافت. این مسئله می‌تواند ناشی از همه‌گیری کرونا و مجازی شدن آموزش در این دوره باشد. پس از این افت، روند دوباره صعودی شد و سهم مدارس غیردولتی در سال ۱۴۰۲-۱۴۰۳ به ۱۴.۸ درصد و در سال ۱۴۰۳-۱۴۰۴ به ۱۵.۱ درصد رسید. بنابراین، در فاصله ابتدا تا انتهای دوره، سهم این مدارس ۳.۷ واحد درصد افزایش یافته است.
ابتدایی‌ها بیشترین سهم را دارند
در تفکیک مقاطع تحصیلی، سهم مدارس غیردولتی در دوره ابتدایی بیشتر از دو مقطع دیگر است. این رقم از ۱۲.۶ درصد در سال ۱۳۹۵-۱۳۹۶ به ۱۶.۴ درصد در سال ۱۴۰۳-۱۴۰۴ رسیده که افزایش ۳.۸ واحد درصدی را نشان می‌دهد. در متوسطه اول، سهم دانش‌آموزان مدارس غیردولتی از ۸.۹ به ۱۳.۷ درصد بالا رفته و رشد ۴.۸ واحد درصدی را ثبت کرده است. این مقطع از نظر افزایش واحد درصدی، بیشترین تغییر را در میان سه مقطع داشته است.
در متوسطه دوم، رشد محدودتر بوده است. سهم مدارس غیردولتی در این مقطع از ۱۱ درصد به ۱۲.۷ درصد رسیده و ۱.۷ واحد درصد افزایش داشته است. در نتیجه، تصویر کلی فقط از افزایش سهم مدارس غیردولتی خبر نمی‌دهد، بلکه نشان می‌دهد این افزایش در ابتدایی و متوسطه اول پررنگ‌تر از متوسطه دوم بوده است.
افزایش سهم مدارس غیردولتی اهمیت دارد، چون آموزش غیردولتی معمولا برای خانواده هزینه مستقیم دارد و توان پرداخت می‌تواند بر دامنه انتخاب‌ها اثر بگذارد. با این حال، از این شاخص به‌تنهایی نمی‌توان نتیجه گرفت که کیفیت آموزش دولتی افت کرده، خانواده‌ها ناچار به خروج از آن شده‌اند یا شکاف آموزشی بیشتر شده است. در مجموع، آمارها می‌گویند سهم مدارس غیردولتی در ثبت‌نام دانش‌آموزان بیشتر شده و این افزایش به‌ویژه در ابتدایی و متوسطه اول قابل مشاهده است.
ممکن است خانوارها ترجیح دهند فرزندانشان در سنین پایین‌تر از کیفیت آموزش بالاتری برخوردار باشند. کاهش سهم دانش‌آموزان مقطع متوسطه دوم نیز می‌تواند به این دلیل باشد که سرمایه‌گذاری خانوارها در این دوره بیشتر به سمت کلاس‌های آموزشی کنکور خارج از مدرسه می‌رود.
بیش از یک میلیون کودک و نوجوان ۶ تا ۱۷ ساله در سال تحصیلی ۰۴-۱۴۰۳ در مدرسه حضور نداشتند. این آمار نشان می‌دهد مسئله آموزش در ایران فقط ترک تحصیل نیست. بخشی از کودکان و نوجوانان اصلا وارد مسیر تحصیل نشده‌اند یا در میانه راه از آن خارج شده‌اند.
