به گزارش اکوایران، در حالی که از روز آتش بس نقض شده میان دو کشور ۱۲۰ روز میگذرد، احتمال توافق بر سر تنگه هرمز میان ایران و عمان و همچنین ازسرگیری مذاکرات تهران و واشنگتن افزایش یافته است.
امروز آکسیوس، رسانه نوشت: یک مقام آگاه آمریکایی میگوید ایالات متحده، ایران و عمان در آستانه دستیابی به توافقی موقت برای بازگشایی تنگه هرمز هستند.
این مقام افزود: ایالات متحده تلاش میکند امروز (چهارشنبه) توافق موقت برای بازگشایی تنگه هرمز را اعلام کند.
منابع تأکید میکنند که بر اساس این توافق، تمام کشتیهایی که از طریق تنگه (رمز/تنگه هرمز) به سمت خلیج [فارس] میآیند، مسیری شمالی را از طریق آبهای ایران طی خواهند کرد.
منابع گفتند: این توافق تصریح میکند که طرفها ظرف ۳۰ روز برای پاکسازی مینهای دریایی از گذرگاه میانی تنگه تلاش خواهند کرد و ادعا شده طی ۶۰ روز عوارضی گرفته نخواهد شد. طبق اعلام منابع آگاه، کریدور میانی تنگه برای کشتیهای ورودی و خروجی بر اساس توافق دائم که عمان و ایران درباره آن مذاکره میکنند، استفاده خواهد شد.
منابع تصریح کردند: عراقچی با توافق به صورت اصولی موافقت کرد که این توافق نیازمند موافقت رهبر معظم انقلاب و شورای عالی امنیت ملی است. روزهای اخیر شاهد تماسهای تلفنی میان استیو ویتکوف و وزیران خارجه ایران و عمان بوده است.
اما همزمان رویترز به نقل از شرکت ردیابی کشتیرانی «کپلر» گزارش داد که تردد کشتیها در تنگه هرمز و تنگه بابالمندب روز سهشنبه نسبت به روز قبل، تقریباً بدون تغییر باقی مانده است.
بر اساس این گزارش، تنها هشت شناور از تنگه هرمز عبور کردند که شامل پنج نفتکش و سه کشتی فلهبر بود؛ رقمی که با روز قبل یکسان است. از این تعداد، شش شناور (سه نفتکش و سه کشتی فلهبر) وارد تنگه شدند و دو شناور شامل یک کشتی حمل گاز (گازبر) و یک نفتکش از تنگه خارج شدند.
پیش از آغاز جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران در ۲۸ فوریه و پاسخ ایران با بستن تنگه هرمز، به طور معمول روزانه حدود ۱۳۰ تا ۱۴۰ کشتی از این آبراه عبور میکردند. در تنگه بابالمندب نیز بر اساس دادههای کلپلر، روز سهشنبه ۲۰ شناور از این گذرگاه عبور کردند؛ ۱۰ شناور وارد و ۱۰ شناور خارج شدند که این آمار نیز نسبت به روز قبل تغییری نداشت.
احمدی: تنگه هرمز همچنان یک اهرم مهم است
در مجموع همزمان با انتشار برخی اخبار درباره احتمال احیای مسیر دیپلماسی و نقشآفرینی عمان در کاهش تنشها، همچنان ابهامات زیادی درباره آینده مذاکرات و امکان بازگشایی تنگه هرمز وجود دارد. هرچند برخی مقامهای ایرانی از نزدیک شدن به توافق با عمان سخن گفتهاند، اما هنوز نشانه قطعی از دستیابی به توافقی که بتواند به حل اختلافات اصلی میان ایران و آمریکا منجر شود، مشاهده نمیشود.
کوروش احمدی، دیپلمات پیشین، در گفتوگو با اکوایران با اشاره به فضای موجود پیرامون مذاکرات، تاکید کرد که برای ارزیابی چشمانداز پیشرو باید به واقعیتهای موجود و نشانههای عینی توجه کرد، نه صرفاً گمانهزنیهای رسانهای.
او با اشاره به اظهارات اخیر عباس عراقچی، وزیر امور خارجه مبنی بر نزدیک شدن به توافق با عمان گفت: در مقابل، اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه نیز تصریح کرده است که حتی در صورت دستیابی به چنین توافقی، این موضوع تنها «شرط لازم» برای پیشبرد روندهای بعدی خواهد بود و به هیچ وجه به معنای تحقق توافق نهایی یا بازگشایی تنگه هرمز نیست.
به گفته احمدی، توافق احتمالی با عمان را نباید با توافق میان ایران و آمریکا یکسان دانست، زیرا رایزنیهای انجامشده با مسقط صرفاً میتواند زمینهساز آغاز یا تسهیل مذاکرات باشد و حل مسائل اصلی همچنان نیازمند توافقهای جداگانه و تصمیمهای سیاسی در سطحی بالاتر است.
این دیپلمات پیشین با اشاره به تجربه مذاکرات سالهای گذشته افزود: در موارد متعددی نیز مقامهای آمریکایی از نزدیک بودن توافق سخن گفته بودند، اما در نهایت هیچ توافقی حاصل نشد؛ از این رو، صرف مطرح شدن چنین اظهاراتی نمیتواند مبنای قضاوت درباره موفقیت مذاکرات باشد.
احمدی تاکید کرد که در شرایط کنونی هنوز نشانههای کافی برای نتیجهگیری درباره جدی بودن روند مذاکرات از سوی طرف آمریکایی مشاهده نمیشود و باید منتظر تحولات روزهای آینده و اعلام رسمی طرفها ماند.
او در بخش دیگری از این گفتوگو به جایگاه تنگه هرمز در معادلات منطقهای پرداخت و عنوان کرد که این آبراه همچنان یکی از مهمترین اهرمهای راهبردی ایران به شمار میرود.
احمدی با بیان اینکه تا زمان حلوفصل موضوع تنگه هرمز، دستیابی به توافقهای گستردهتر نیز با دشواری مواجه خواهد بود، گفت: تا زمانی که تکلیف این موضوع روشن نشود، نمیتوان انتظار داشت مذاکرات هستهای یا سایر گفتوگوهای مرتبط به نتیجه نهایی برسد.
با این حال، این دیپلمات پیشین معتقد است اهمیت ژئوپلیتیکی تنگه هرمز در بلندمدت ممکن است کاهش یابد. به گفته وی، کشورهای مختلف در حال توسعه مسیرهای جایگزین برای انتقال انرژی هستند و اگر این پروژهها طی ماهها و سالهای آینده تکمیل شود، ارزش راهبردی این آبراه نسبت به گذشته کاهش خواهد یافت.
او افزود: هرچند در افق میانمدت، یعنی طی شش ماه تا یک سال آینده، تلاش برای دور زدن تنگه هرمز ادامه خواهد داشت، اما در شرایط فعلی این گذرگاه همچنان یکی از مهمترین اهرمهای تاثیرگذار در معادلات منطقهای محسوب میشود.
قضاوت زودهنگام درباره مذاکرات ممکن نیست
احمدی در جمعبندی اظهارات خود تاکید کرد که در شرایط فعلی هنوز نمیتوان با اطمینان درباره موفقیت یا شکست مذاکرات اظهار نظر کرد.
به گفته وی، اگرچه برخی مقامهای ایرانی از نزدیک شدن به توافق با عمان سخن گفتهاند، اما این موضوع به خودی خود نشانه توافق با آمریکا نیست و هنوز شواهد کافی برای اثبات تغییر اساسی در روند مذاکرات وجود ندارد.
این دیپلمات پیشین تصریح کرد که در شرایط کنونی، بهترین رویکرد انتظار برای روشن شدن نتایج رایزنیهای دیپلماتیک و پرهیز از نتیجهگیری شتابزده است؛ چراکه آنچه در نهایت تعیینکننده خواهد بود، توافق بر سر مسائل اصلی میان تهران و واشنگتن است، نه صرفاً توافقهای مقدماتی با میانجیها.
