در روزهایی که تنشهای نظامی میان ایران و آمریکا ادامه دارد، نام کویت بیش از گذشته در اخبار منطقه دیده میشود. بخشی از عملیات نیروهای آمریکایی از پایگاههای این کشور انجام میشود و در مقابل، برخی حملات ایران نیز متوجه همین پایگاهها بوده است. این تحولات، یک پرسش مهم را دوباره مطرح کردهاند: آیا حضور گسترده نیروهای آمریکایی بهتنهایی برای تضمین امنیت کشورهای حاشیه خلیج فارس کافی است؟
حدود دو ماه از برقراری آتشبس میان ایران و آمریکا میگذرد و در هفتههای اخیر نیز تفاهمی میان دو کشور امضا شده که امیدها به دستیابی به یک توافق گستردهتر را افزایش داده است. در چنین شرایطی، یکی از مهمترین پرسشهای فعالان اقتصادی و سرمایهگذاران این است که در صورت تحقق یا عدم تحقق توافق، بازارهای مختلف چه مسیری را طی خواهند کرد.
در هفتههای اخیر بار دیگر خبر حمله سایبری به تعدادی از بانکهای کشور منتشر شد؛ اتفاقی که برای نخستین بار رخ نداده و طی یک سال گذشته، بهویژه همزمان با تنشهای امنیتی و جنگهای اخیر، چندین مرتبه تکرار شده است. این رخدادها بار دیگر این پرسش را مطرح کردهاند که منشأ اصلی آسیبپذیری شبکه بانکی ایران چیست؟ آیا مشکل به ضعف زیرساختهای فناوری اطلاعات بازمیگردد، قطعی اینترنت در آن نقش دارد یا باید ریشه مسئله را در عوامل دیگری جستوجو کرد؟
اگرچه اقتصاد ایران در طول دهههای اخیر فراز و نشیبهای فراوانی را تجربه کرده اما یک سال گذشته فشارهای بیسابقهای را بر پیکره اقتصاد کشور وارد کرده است. حال ایران در آستانه امضای یک تفاهمنامه تاریخی قرار گرفته و به سمت مذاکرهای کلیدی میرود. در صورتی که این مذاکرات به نتیجه برسد، آینده اقتصاد ایران به کدام سو میرود؟
اگرچه اقتصاد ایران در طول دهههای اخیر فراز و نشیبهای فراوانی را تجربه کرده اما یک سال گذشته فشارهای بیسابقهای را بر پیکره اقتصاد کشور وارد کرده است. حال ایران در آستانه امضای یک تفاهمنامه تاریخی قرار گرفته و به سمت مذاکرهای کلیدی میرود. در صورتی که این مذاکرات به نتیجه برسد، آینده اقتصاد ایران به کدام سو میرود؟
همزمان با تشدید تنشهای نظامی در خاورمیانه و افزایش درگیری میان ایران، اسرائیل و ایالات متحده، بحث درباره امکان رسیدن به یک آتشبس پایدار و چشمانداز صلح بار دیگر در کانون توجه قرار گرفته است. در شرایطی که از یک سو تبادل آتش و تهدیدهای متقابل ادامه دارد و از سوی دیگر کانالهای دیپلماتیک و مذاکرات پشت پرده همچنان فعال هستند، این پرسش مطرح میشود که آیا اساساً میتوان به نقطهای رسید که همه طرفها انگیزه کافی برای توقف درگیری داشته باشند؟
شاید اشاره به این موضوع قدری عجیب به نظر برسد، اما واقعیت این است که شمار قابلتوجهی از تصمیمهای کوچک و بزرگ ترامپ در دو دوره ریاستجمهوریاش در زمین اختصاصی گلف او و میان بازیها گرفته شده است.
امیر کرمانی، اقتصاددان: بسته شدن تنگه هرمز بیشترین آسیب را به کشورهای در حال توسعه واردکننده نفت وارد میکند؛ کشورهایی مثل هند، بنگلادش، ویتنام و حتی ترکیه که بهشدت به واردات انرژی وابستهاند. برای مثال، ترکیه از ابتدای تنشها میلیاردها دلار مداخله ارزی انجام داده و بخشی از ذخایر طلای خود را فروخته تا از فشار بر ارزش پول ملی جلوگیری کند.
امیر کرمانی، اقتصاددان: اقتصاد ایران امروز به سرمایهگذاری گسترده در حوزههای نفت، گاز و زیرساخت نیاز دارد؛ سرمایهگذاریای که برآورد میشود سالانه حدود ۵۰ میلیارد دلار باشد. نیمی از این منابع باید صرف توسعه نفت و گاز شود و نیم دیگر به پروژههای زیرساختی مانند انرژیهای تجدیدپذیر، بنادر، راهآهن و حملونقل شهری اختصاص پیدا کند.
امیر کرمانی، اقتصاددان در توضیح یادداشت مشترکش با سایمون جانسون، معتقد است مسئله اصلی مذاکرات هستهای ایران و آمریکا، «ناسازگاری زمانی» در ساختار توافقهاست. به گفته او، در این نوع توافقها ایران معمولاً تعهداتش را سریع اجرا میکند؛ از کاهش فعالیتهای هستهای تا انتقال ذخایر غنیشده، اما مزایای طرف مقابل، بهویژه رفع تحریمها، در بلندمدت محقق میشود. همین عدم تقارن باعث میشود پس از اجرای تعهدات ایران، انگیزه طرف مقابل برای ادامه توافق کاهش پیدا کند.
