اراده انسانی و علیت در اقتصاد

موسی غنی نژاد اقتصاد دادن برجسته ایرانی در توضیح تفاوت‌های علوم انسانی و طبیعی می‌گوید تفاوت علومی مثل اقتصاد و فیزیک -که متغیرها در آن‌ها اراده‌ای از خود ندارند- این است که «اراده انسان» مانع از نتیجه‌گیری‌هایی می‌شود که درباره مولکول‌ها در علم فیزیک می‌توان انجام داد. تصور اقتصاد به‌عنوان علمی شبیه به فیزیک یا زیست‌شناسی که علیت در آن‌ها جاری است این نتیجه را به دنبال داشت که در اقتصاد هم می‌توان به مهندسی پرداخت.

موسی غنی نژاد اقتصاد دادن برجسته ایرانی در توضیح تفاوت‌های علوم انسانی و طبیعی می‌گوید تفاوت علومی مثل اقتصاد و فیزیک -که متغیرها در آن‌ها اراده‌ای از خود ندارند- این است که «اراده انسان» مانع از نتیجه‌گیری‌هایی می‌شود که درباره مولکول‌ها در علم فیزیک می‌توان انجام داد. تصور اقتصاد به‌عنوان علمی شبیه به فیزیک یا زیست‌شناسی که علیت در آن‌ها جاری است این نتیجه را به دنبال داشت که در اقتصاد هم می‌توان به مهندسی پرداخت.

قسمت دیگری از صحبت‌های غنی نژاد به توضیح دیدگاه‌های مکتب نوکلاسیک اختصاص دارد. به عقیده پل رُمر که در سال 2018 جایزه نوبل هم برده است «اقتصاد کلان» در 30 سال گذشته نه‌تنها هیچ پیشرفتی نکرده که پسرفت هم کرده است. به نظر غنی نژاد مهم‌ترین نکته رمر این است که نوکلاسیک‌ها درواقع فرقه ایجاد کرده‌اند و معتقدند هر انتقادی به سران این مکتب مجاز نیست. رمر همچنین نبودن علیت در نظریه‌پردازی‌های اقتصادی کلاسیک‌های جدید را به چالش می‌کشد.

به گفته غنی نژاد جنبه تئوریک علم اقتصادی در روابط متقابل خلاصه‌شده که دارای «علیت» نیست اما در سیاست‌گذاری‌ها نمی‌توان علیت را کنار گذاشت و خارج از این چارچوب نه می‌توان بحث علمی اقتصادی کرد و نه سیاست‌گذاری مهندسی.

 

  • کپی شد
  • کپی شد
کپی شد