درآمدهای نفتی و گازی از دو جنبه برای اقتصاد ایران از اهمیت بالایی برخوردار است. یک اینکه فروش نفت سود خیلی زیادی در مقایسه با سایر بخشها داشته و از همینرو میتوان گفت برای سالهای طولانی بیشترین نقش را در افزایش کیک اقتصاد ایفا کرده است. از طرف دیگر دلیل دوم که البته به دلیل اول ارتباط دارد این است که نفت و درآمدهای نفتی بهکلی در اختیار دولت بوده و منجر به نقش قابلتوجه دولت در اقتصاد ایران شدهاند. به همین دلیل وقتی درآمدهای نفتی دولت کاهش یافته و کسری بودجه زیادتر شود، در نهایت رشد نقدینگی و تورم، آورده این اتفاق برای اقتصاد کشور خواهد بود. و این موضوع جنبه دوم از اهمیت نفت در اقتصاد ایران است.
نگاهی به آمار و ارقام بخش نفت در اقتصاد ایران
اگر به صورت جزئیتر بخواهیم به ارزشافزوده بخش نفت در اقتصاد ایران نگاهی بیندازیم بهتر است از سال 1400 ارقام و دادهها را مورد بررسی قرار دهیم. در بهار سال 1400 و بعد از اینکه ترامپ از کاخ سفید خارج و بایدن به مقام ریاست جمهوری آمریکا رسید، رشد ارزشافزوده بخش نفت و گاز به دلیل تسهیل تحریمهای آمریکا افزایش قابلتوجهی پیدا کرد و به رقم 23 درصد رسید. با اینحال این رشد زیاد، در ادامه سال 1400 ادامهدار نبوده و کاهش یافت. اما از زمستان این سال تا تابستان سال 1402 رشد ارزشافزوده نفت و گاز روندی صعودی را طی کرد و از 3.6 درصد در زمستان 1400 به 21.5 درصد در تابستان رسید. امری که احتمالا به علت ظرفیتهای خالی ایجاد شده در این بخش در نتیجه تحریمها بود.
با اینوجود رشد ارزشافزوده این بخش بعد از تابستان 1402 کاهشی شده و در بهار سال 1404 به رقم 0.8 درصد رسیده است. کارشناسان دلایل این اتفاق را سختگیری بیشتر آمریکا و عدم سرمایهگذاری کافی در صنعت نفتوگاز برشمردهاند. با اینحال براساس آخرین دادهها در تابستان و پاییز سال 1404 رشد ارزشافزوده نفت و گاز افزایش داشته و به ترتیب 2.8 درصد و 6.1 درصد برآورد شده است.
