رشد اقتصادی پایدار و بادوام عامل اصلی رسیدن یک ملت به رفاه و توسعه طولانیمدت است. از همینرو هرچه این شاخص عملکرد باثبات و مناسبی داشته باشد، احتمال توسعه یافتگی یک کشور نیز افزایش مییابد. با اینحال اقتصاد ایران چون سالهای زیادی است که به نفت وابسته بوده و با نوسانات قیمت نفت یا تحریمهای گاه و بیگاه آمریکا مواجه شده و از طرفی ارتباط مناسبی نیز با اقتصاد جهانی نداشته، از این مهم محروم مانده است.
آمار و ارقام رشد اقتصادی در نزدیک به 5 سال
مرکز آمار در آخرین دادهای که منتشر کرد، رشد اقتصادی پاییز سال 1404 را اعلام کرد. در پاییز حجم اقتصاد ایران با نفت 2.8 درصد و بدون نفت 1.8 درصد نسبت به پاییز 1403 افزایش یافته است. این یعنی نفت نقشی چشمگیر در افزایش نرخ رشد اقتصادی کشور داشته است. به عنوان مثالی دیگر نیز در تابستان سال 1404 رشد اقتصادی با نفت مثبت برآورد شده اما رشد اقتصادی بدون نفت منفی بوده است. در حداقل 19 فصل گذشته این موضوع برای اقتصاد ایران صادق بوده است. همچنین میتوان گفت از زمان کشف نفت و افزایش درآمدهای نفتی کشور، این نفت بوده که اقتصاد ایران را رو به جلو هل داده است.
اما در این میان ذکر این نکته ضروری است که اقتصادهای توسعه یافته و صنعتی با فروش منابع زیرزمینی به این نقطه از رفاه و توسعه نرسیدهاند. این کشورها با توسعه زیرساختها و رونق صنعتی و تولید کالاهای با ارزشافزوده بالا به جایگاه توسعهیافته فعلی رسیدهاند.
از طرف دیگر وابستگی اقتصاد ایران و به ویژه بودجه دولت به نفت موجب شده تا نوسانات و شوکهای گوناگون سیاسی و اقتصادی که در جهان رخ میدهد و بخش نفت نیز از آن متاثر میشود، رشد اقتصادی کشور و درآمدهای دولت را نیز با تحولات مثبت و یا منفی زیادی مواجه کند. موضوعی که سمی مهلک برای رشد اقتصادی پایدار و باثبات محسوب میشود. حال اگر اقتصاد کشور بیشتر بر مبنای توسعه زیرساختهای اساسی و رشد صنعتی به ثروتآفرینی بپردازد دیگر بدون توجه به نوسانات بخش نفت میتوان به سمت رشد اقتصادی بیشتر و رفاه و توسعه حرکت کرد. در این حالت درآمدهای دولتی بیشتر مبتنی بر اخذ مالیات از ثروتآفرینی بخش صنعتی بوده و کمتر تحتتاثیر نوسانات درآمدهای نفتی قرار خواهد گرفت. موضوعی که بر کنترل تورم در اقتصاد ایران نیز تاثیر زیادی خواهد داشت.
