حتما برایتان پیش آمده که برای خرید به مغازهای در اطراف محل زندگیتان بروید و فروشنده کالای مورد نیاز شما را نداشته باشد. یکبار پیش آمدن این اتفاق میتواند عادی و طبیعی باشد، با اینحال اگر مدام تکرار شود، حتما موجبات نارضایتی و کلافگی را مهیا میکند. این موضوع نه تنها در مورد کالاهای مصرفی روزمره بلکه در رابطه با دیگر کالاها نیز صادق است.
ریشه این رخداد میتواند در عوامل زیادی نهفته باشد، با اینحال بحث تولید کالا، فروش آن و انگیزه تولیدکنندگان یکی از اصلیترین عوامل در رابطه با تنوع و فراوانی محصولات در بازار تلقی میشوند. موضوع تولید کالا و فروش آن تا حد زیادی به وضعیت موجودی انبار وابسته است.
یکی از شاخصهای مهم برای بررسی وضعیت اقتصاد کلان و به خصوص بخش صنعت، شاخص موجودی انبار است. این شاخص تصویری پیشنگر از وضعیت بخش صنعت ارائه میدهد که از آن برای طراحی، اجرا و ارزیابی سیاستهای اقتصادی میتوان استفاده کرد. در گزارش پیشرو محاسبات مرکز پژوهشهای مجلس از شاخص موجودی انبار شرکتهای بورسی مورد بررسی قرار گرفته که به گفته این نهاد با وضعیت کلی صنایع کشور همخوانی دارد.
موجودی انبار صنعت بهطور نسبی بالا رفت
شاخص موجودی انبار بخش صنعت در زمستان سال گذشته با ثبت رقم 132.7 نسبت به فصل مشابه در سال 1403 افزایش 24.4 درصدی را نشان میدهد. این شاخص با حذف اثر فصلی در مقایسه با پاییز 1404 نیز افزایش پیدا کرده است.
همچنین نسبت موجودی انبار به فروش صنعت که میتواند بیانگر سهم کالاهای انبارشده از کل کالاهای به فروش رفته باشد در زمستان 1404 نسبت به زمستان 1403 افزایش یافته است. اگر اثر فصل را از محاسبات کنار بگذاریم نسبت موجودی انبار در فصل زمستان 1404 نسبت به پاییز همین سال افزایشی بوده است.
همچنین شاخص تعدیل شده فصلی که در طول سالهای 1402 و 1403 همواره کمتر از متوسط بلندمدت این شاخص بوده، در سال 1404 به بالاتر از متوسط افزایش پیدا کرده است و روندی صعودی به خود گرفته است. در نهایت نیز در فصل زمستان گذشته تولیدکنندگان صنعتی حدود 39 درصد از میزان فروش خود را به شکل موجودی انبار نگهداری کردهاند.
وضعیت شاخص موجودی انبار در صنایع مختلف
شاخص موجودی انبار بخش معدن در زمستان 1404 نسبت به زمستان 1403 کاهشی 38.8 درصدی را ثبت کرده و با حذف اثر فصلی نسبت به پاییز 1404 نیز پایینتر آمده است. شاخص نسبت موجودی انبار به فروش معدن نیز در این مدت مقدار 0.36 را نشان میدهد و این امر به معنای آن است که حدود 36 درصد از فروش به شکل موجودی انبار نگهدای شده است.
در مورد شاخص موجودی انبار فلزات پایه در زمستان 1404، این شاخص 44.5 درصد نسبت به فصل مشابه در سال 1403 افزایش داشته و این موضوع در مورد شاخص تعدیل شده فصلی در مقایسه با پاییز 1404 نیز رخ داده است. نسبت موجودی انبار به فروش این صنعت در مدت مورد اشاره افزایش داشته و این یعنی بنگاهها نسبت به گذشته نسبت بیشتری از مقدار فروش را به شکل موجودی انبار نگهداری کردهاند.
شاخص موجودی انبار محصولات پالایشی در آخرین فصل سال گذشته نسبت به زمستان 1403 افزایش یافته و در مقابل در مقایسه با پاییز 1404 با تعدیل فصلی نیز روندی باثبات را پیگیری کرده است. نسبت موجودی انبار به فروش نیز روندی پایدار را تجربه کرده است.
شاخص موجودی انبار صنعت محصولات شیمیایی به غیر از دارو در زمستان 1404 نسبت به زمستان 1403 32.8 درصد رشد داشته و با حذف اثرات فصلی در مقایسه با پاییز 1404 نیز افزایش پیدا کرده است. نسبت موجودی انبار به فروش نیز در این مدت افزایش پیدا کرده است.
در آخر نیز مقدار شاخص موجودی انبار در زمستان 1404 برابر با 77.8 برآورد شده که نسبت به فصل مشابه در سال 1403 36.1 درصد رشد داشته و نسبت به پاییز 1404 نیز بهطور غیرمنتظرهای با حذف آثار فصلی بالاتر رفته است. نسبت موجودی انبار به فروش نیز در زمستان 1404 نسبت به زمستان 1403 افزایش پیدا کرده است.
افزایش شاخص موجودی انبار چه پیامی برای اقتصاد دارد؟
موجودی انبار در ادبیات اقتصاد کلان میتواند سیگنالهایی از رکود و رونق اقتصادی را منعکس کند؛ بهطوری که اگر موجودی انبار در سطح کل اقتصاد افزایش یابد میتواند نشاندهنده کاهش فروش بنگاهها و در واقع کمتر شدن خرید و مصرف مردم باشد که نشانهای از رکود است. در مقابل نیز کاهش موجودی انبار بیانگر سطحی از رونق اقتصادی است.
زمستان سال گذشته زمانی بود که کشور وارد جنگ با آمریکا و اسرائیل شد و فعالیتهای اقتصادی در نتیجه این جنگ به حالت رکود درآمدند. بنابراین به احتمال زیاد مصرفکنندگان و متقاضیان کالاهای مختلف به علت نااطمینانی از آینده اقتصاد تصمیمگیری خود در رابطه با خرید کالا به خصوص کالاهای صنعتی را به تعویق انداخته تا بتوانند در وضعیت مشخصتر و شفافتری اقدام کنند. از همینرو طبیعی است که شاخص موجودی انبار صنایع افزایش یافته و فروش کمتر شود.
با اینحال این موضوع یعنی افزایش موجودی انبار عواقبی به همراه خواهد داشت؛ یک اینکه احتمالا ورود نقدینگی به بنگاههای اقتصادی را با چالشهای فزایندهای مواجه کرده که این موضوع توان بنگاه برای پرداخت دستمزد به نیروها و خرید مواد اولیه برای تولید آینده را تحت تاثیر قرار میدهد. موضوعی که احتمالا به کاهش تولید و رکود اقتصادی منتهی خواهد شد. از طرف دیگر ادامه وضعیت موجود و افزایش نااطمینانیهای ناشی از جنگ، محاصره و تحریم انگیزه فعالان اقتصادی برای تولید و سرمایهگذاری را کاهش میدهد.
