به گزارش اکوایران، با گذر زمان فاصله میان توان نظامی روسیه با اوکراین در حال پر شدن است. استفاده مؤثر ارتش اوکراین از فناوری غربی در ترکیب با شیوههای ابتکاری، بهویژه در حوزه پهپادی و رباتیک، پیشروی ارتش روسیه در درون خاک اوکراین را بهشدت کند و پرهزینه ساخته است.
روند کاهنده پیشروی ارتش روسیه
به نوشته نشریه فایننشیالتایمز، ابرهای غلیظ دود که پس از حمله پهپادهای اوکراینی به بزرگترین پالایشگاه نفت مسکو بر فراز پایتخت روسیه به آسمان برخاست، این واقعیت را بهروشنی نشان داد: پیشرفتهای فناوری کییف، نیروهای ولادیمیر پوتین را وادار کرده است که برای جبران عقبماندگی خود تلاش کنند.
اکوایران: نسل تازهای از پهپادهای میانبرد اوکراینی بهشدت خطوط تدارکاتی ارتش روسیه در جبهههای جنوبی را مختل کردهاند. آنها با حمله به پلها، قطارها و کامیونهای سوخترسان، این پهپادها به کییف فرصتی دادهاند تا برنامههای مسکو برای یک حمله تابستانی را بر هم بزند.
از زمانی که رئیسجمهور روسیه در سال ۲۰۲۲ دستور آغاز تهاجم گسترده را صادر کرد، نیروهای مسکو در میدان نبرد بر برتری عددی و آتشباری خود در برابر اوکراین تکیه داشتهاند و همزمان با حملات هوایی، شهرها و زیرساختهای انرژی را در فاصلهای بسیار دورتر از خطوط مقدم هدف قرار دادهاند؛ بااینحال نوآوریهای اوکراین در زمینه پهپادهای میانبرد و دوربرد، پایگاههای هوایی، کاروانهای نظامی و پالایشگاههای نفت را در صدها کیلومتر دورتر از مرزهای روسیه نابود کرده است.
در همین حال، بر اساس آمار گروه فنلاندی پایش جنگ بلک برد، نیروهای روسیه تنها ۱۶۴ کیلومتر مربع از خاک اوکراین را بین ماههای فوریه تا مه تصرف کردهاند؛ درحالیکه این رقم در مدت مشابه سال گذشته ۱۱۵۱ کیلومتر مربع بود. امیل کاستهلمی، از بنیانگذاران بلک برد، گفت: «مشکل روسیه این است که تاکتیکهای کنونی ابزار لازم برای دستیابی به موفقیتهای بزرگتر را فراهم نمیکنند و روسها نیز نتوانستهاند ابزارهای تازهای پیدا کنند.»
ربات و پهپاد به جای انسان
معمولاً عملیات تهاجمی روسیه در اواخر زمستان و اوایل بهار با وقفهای نسبی روبهرو میشود و سپس از ماه مه دوباره شدت میگیرد؛ اما در ماه ژوئن هیچ نشانهای از ازسرگیری پیشرویها در سراسر جبهه مشاهده نشده است. فرماندهان روس همچنان گروههای کوچک سربازان را برای حمله به میدانهای نبردی میفرستند که از پهپادها اشباع شدهاند؛ تلاشهایی که اغلب مرگبار است و با هدف یافتن شکافی در خطوط دفاعی اوکراین انجام میشود؛ اما پیشرفتهای کییف در جنگ پهپادی، معادله را به ضرر مسکو تغییر داده است.
پهپادها چگونگی جنگیدن در اوکراین را متحول کردهاند. روسیه یک یگان پهپادی نخبه به نام روبیکون تأسیس کرده که اکنون مشکلات بزرگی برای نیروهای اوکراینی ایجاد میکند/عکس از آسوشیتدپرس
یکی از افراد دخیل در تلاشهای جنگی گفت: «رباتیزه شدن جنگ باعث شده تعداد نیروها اهمیت بسیار کمتری پیدا کند و همین موضوع سرنوشت رژیم کییف را تغییر داده است. شما به ۱۰ یا ۲۰ هزار اپراتور پهپاد نیاز دارید، نه صدها هزار نفر که در سنگرها نشستهاند. بنابراین چهره جنگ در حال تغییر است.»
جنگ پهپادی همچنین بهطور قابلتوجهی برتری نیروی انسانی کرملین را تضعیف کرده است. به گفته مقامهای اوکراینی، روسیه نزدیک به شش ماه است که در میدان نبرد بیش از آنچه بتواند جایگزین کند، نیروی انسانی از دست میدهد.
بر اساس دادههای بودجهای روسیه که یانیس کلوگه، کارشناس مسائل روسیه در مؤسسه آلمانی امور بینالملل و امنیت، آنها را بررسی کرده است، این کشور در سهماهه نخست سال ۲۰۲۶ حدود ۷۱ هزار و ۲۱۶ نفر را جذب کرده است؛ درحالیکه این رقم در دوره مشابه سال قبل ۸۹ هزار و ۶۰۱ نفر بود.
یکی از افراد مشارکتکننده در مذاکرات پشتپرده گفت: «دولت روسیه یا در یافتن پاسخهای دیرهنگام برای نوآوریهای دشمن با مشکل روبهرو است یا اصلاً موفق به یافتن آنها نمیشود.» او افزود، درحالیکه اوکراین حملات پهپادی و موشکی خود را گسترش داده و نیروهای روس را در خطوط مقدم منزوی کرده و زنجیرههای تدارکاتی آنها را مختل کرده است، واحد نخبه پهپادی روسیه موسوم به روبیکون نتوانسته همان قابلیتها را به دست آورد.
او گفت: «آنها از نظر فنی عقبماندهاند، توان گسترش این فناوری را ندارند و فاقد ارتباطات لازم هستند. این مسئله بسیار معنادار است. دیگر نمیتوان با روشهای امپراتوری باروتT یعنی توپخانه و آتش سنگینT به موفقیت رسید.»
جنگ پهپادی تازه اوکراین
کارزار تازه و بیوقفه پهپادی اوکراین بر حملات در عمقی موسوم به «میانبرد» متمرکز شده است؛ یعنی حدود ۱۵۰ کیلومتر پشت خطوط مقدم. از ماه مه تاکنون، صدها پهپاد از انواع مختلف به سمت کریدور زمینی منتهی به کریمه پرواز کردهاند؛ شاهراهی حیاتی که روسیه برای تأمین نیروهای خود در شبهجزیره کریمه که در سال ۲۰۱۴ آن را ضمیمه کرد و همچنین نیروهای مستقر در جبهه جنوبی از آن استفاده میکند.
کارزار بیامان پهپادی اوکراین بر اساس حملات در عمق «میانبرد» حدود ۱۵۰ کیلومتری فراتر از خط مقدم بنا شده است/عکس از خبرگزاری رویترز
آرتم بیلینکوف، مدیر پیشین یک شرکت کشاورزی که اکنون رئیس ستاد تیپ پهپادی ۴۱۲ اوکراین موسوم به نمسیس است، گفت: «در این مرحله، ما هر روز کامیونها را هدف قرار میدهیم.»
به گفته او، نیروهای روس اکنون برای دریافت سوخت و مهمات مدت بیشتری منتظر میمانند و واحدهای تدارکاتی به استفاده از کامیونهای کوچکتر و کمنمایانتر یا حرکت در جادههای روستایی ناهموار بهجای بزرگراه صاف R-280 روی آوردهاند. او افزود: «این وضعیت برای ارتش روسیه بحرانی نیست، اما دردناک است.»
مسکو در تلاش است با جذب نیرو برای واحدهای پهپادی مانند روبیکون به این چالشها پاسخ دهد؛ اما این تغییر نیز مشکلات خاص خود را ایجاد کرده است.
به گفته سه مقام اطلاعاتی غربی، صنایع دفاعی روسیه تقریباً با حداکثر ظرفیت فعالیت میکنند و نرخ بیکاری بسیار پایین، جذب نیروهای متخصص برای فناوریهای پیشرفته از جمله تولید پهپاد را دشوار کرده است. این مقامها میگویند تولیدات نظامی، بهجز در حوزه سامانههای بدون سرنشین و تسلیحات دوربرد که روسیه بیشترین منابع را به آنها اختصاص داده است، تا حد زیادی متوقف شده است.
یکی از آنها گفت: «اگرچه تولید افزایش یافته، اما صنایع نظامی به سقف ظرفیت خود رسیدهاند. آنها تمام ظرفیت موجود را مصرف کردهاند. بدون سرمایهگذاری امکان افزایش تولید وجود ندارد و چنین سرمایهگذاریهایی سالها زمان میبرد.»
«چیزهایی زیادی» که «دشمن ندارد و ما داریم»
پوتین و مقامهای ارشد روسیه ناچار شدهاند همچنان بر برتری روسیه در جنگ تأکید کنند و همزمان آثار فزاینده حملات اوکراین را کماهمیت جلوه دهند.
موزه دفاع از سواستوپل در کریمه، پس از یک حمله پهپادی اوکراین، آسیب دیده است/عکس از خبرگزاری رویترز
دو مقام پیشین ارشد کرملین گفتهاند که رئیسجمهور روسیه بخش عمده وقت خود را صرف مدیریت جزئیات جنگ میکند و گاهی روزانه دو بار از والری گراسیموف، فرمانده ارشد ارتش، گزارش دریافت میکند.
یکی از این مقامها گفت: «او فکر میکند مسئله فقط زمان است. ممکن است سریعتر یا کندتر باشد، اما در نهایت به هدفش میرسد. پوتین بهشدت تحت تأثیر نظامیان قرار دارد؛ کسانی که در کش دادن امور بسیار ماهرند. او این را میداند، اما واقعاً حرفهای آنها را باور میکند و اجازه میدهد این روند ادامه پیدا کند. اگر من هم از صبح تا شب سه بار در روز به گزارشهای گراسیموف گوش میدادم، احتمالاً واقعیت را جور دیگری میدیدم.»
در جریان یک تعطیلات ملی در اوایل این ماه، پوتین با گروهی از نظامیان در کرملین دیدار کرد. آنها بارها از او پرسیدند که روسیه چه زمانی خواهد توانست پاسخی برای شبکه ماهوارهای استارلینک، متعلق به ایلان ماسک، پیدا کند؛ سامانهای که اوکراین برای هدایت پهپادهای تهاجمی خود در جبهه استفاده میکند.
یکی از نظامیان گفت: «دشمن در حال بهکارگیری دستههای پهپادهای تهاجمی است که سامانههای هوش مصنوعی آنها را هدایت میکنند. ما باید در این رقابت از دشمن پیشی بگیریم، نه اینکه عقب بمانیم.»
پوتین که گویا باعث شگفتی نظامیان شد، اصرار داشت که روسیه قبلاً سامانهای مشابه استارلینک توسعه داده و بهکار گرفته است، اما برای گسترش آن به زمان نیاز دارد؛ سپس آندری بلوسوف، وزیر دفاع روسیه، به او اطلاع داد که تنها ۱۶ واحد از این سامانه راهاندازی شده است؛ موضوعی که پوتین آن را «کاملاً ناکافی» توصیف کرد.
زمانی که برای سومین بار از او پرسیده شد روسیه چه زمانی به پیشرفتهای فناوری اوکراین خواهد رسید، پوتین در سخنانی طولانی که شامل ارجاعات تاریخی به ناپلئون و هیتلر نیز بود، شکایت کرد که روسیه با قدرت جمعی کشورهای ناتو روبهرو است. او در پایان گفت: «چیزهای زیادی وجود دارند که دشمن ندارد و ما داریم؛ و آنها بزرگتر و بهتر خواهند شد.»
روسیه همچنان خطرناک است
علیرغم تمام این مشکلات، روسیه همچنان توانایی وارد کردن خسارتهای سنگین به اوکراین را حفظ کرده است.
در خطوط مقدم، بمبهای هدایتشوندهای که جنگندههای روسی پرتاب میکنند، بهطور مداوم سنگرها، خطوط درختی و ساختمانهای مسکونی اوکراین را در شمار بیسابقهای هدف قرار میدهند. کمبود سامانههای پدافند هوایی در اوکراین نیز به هواپیماهای روسی اجازه داده است که این بمبهای دوران شوروی را از فاصله نزدیکتری نسبت به خط مقدم پرتاب کنند و مواضع اوکراینی را با دقتی نگرانکننده مورد اصابت قرار دهند.
ولادیمیر پوتین روزانه از والری گراسیموف، فرمانده ارشد، گزارش دریافت میکند/عکس از EPA
یکی از اپراتورهای پهپادی اوکراین در نزدیکی اسلوویانسک به فایننشالتایمز گفت: «آنها هر جایی را که احتمال بدهند موضع اوکراینی وجود دارد هدف قرار میدهند.» او افزود: «آنها همهچیز را با بمبهای هدایتشونده کِیاِیبی نابود میکنند و سپس سربازان را یکییکی وارد منطقه میکنند. ما ده نفر را از بین میبریم، اما یک نفر موفق میشود مخفی شود.»
این تاکتیک به واحدهای روسی کمک کرده است تا در داخل شهر کوستیانتینیفکا پیشروی کنند؛ شهری که پیش از سال ۲۰۲۲ حدود ۶۵ هزار نفر جمعیت داشت و اکنون بخش جنوبی کمربند دفاعی مهم اوکراین در منطقه دونتسک را تشکیل میدهد. گروه اوکراینی پایش جنگ دیپاستیت روز سهشنبه نوشت که نیروهای اوکراینی مستقر در شهر نتوانستهاند مانع نفوذ گروههای روسی به داخل شهر «از همه جهات» شوند.
بااینحال، پیشرویهای روسیه تقریباً در خارج از منطقه دونباس متوقف شده و نیروهای اوکراینی چندین ضدحمله محلی را در طول خط مقدم انجام دادهاند. طبق گزارش یک مؤسسه پژوهشی نظامی اوکراین، روسیه امسال احتمالاً بیش از ۷۵ هزار بمب هدایتشونده بهکار خواهد گرفت؛ درحالیکه این رقم در سال ۲۰۲۵ حدود ۶۰ هزار بمب بوده است.
اولکسی ملنیک، سرهنگ سابق نیروی هوایی اوکراین و مدیر مشترک مرکز مطالعات رازومکوف در کییف، اذعان کرد: «بمبهای هدایتشونده همچنان مشکلی هستند که اوکراین هنوز راهحلی برای آن پیدا نکرده است.»
در ماه گذشته نیز سه موج بزرگ از حملات پهپادی و موشکی علیه کییف انجام شده است. نیروی هوایی اوکراین بهویژه در مقابله با موشکهای بالستیک و فراصوت، به دلیل کمبود مستمر مهمات پیشرفته پدافند هوایی، با دشواری روبهرو بوده است.
کنراد موزیکا، مدیر مؤسسه تحلیلی روخان در لهستان، معتقد است سرعت جدید حملات روسیه «ممکن است پاسخی» به مشکلات این کشور در میدان نبرد باشد. او گفت: «روسیه به دنبال راههای متفاوتی برای تأثیرگذاری بر تصمیمگیری اوکراین خواهد بود، اما بهجز سلاحهای هستهای، تصور نمیکنم بتواند در ماههای آینده تغییر اساسی در روند جنگ ایجاد کند؛ مگر اینکه بسیج نسبی دیگری را اعلام کند.»
در مسکو، رکود در تلاشهای جنگی این واقعیت را آشکار کرده است که: «افزایش سطح بسیج منابع انسانی، صنعتی و اقتصادی تنها راه خروج از وضعیت فعلی است.» این سخن را فردی که در مذاکرات پشتپرده حضور دارد بیان کرده و افزوده است: «پرسش اصلی این است که این کار در چه قالبی انجام خواهد شد و چگونه آن را به افکار عمومی عرضه خواهند کرد.»
