بارندگی جلوی خشکسالی را گرفت؟
طبق گزارش‌های سازمان هواشناسی کشور و وزارت نیرو حجم بارش باران در سال آبی ۰۵-۱۴۰۴ نسبت به سال قبل بیش از ۷۰ درصد افزایش پیدا کرده و ذخایر سدها نیز بهبود یافته، اما آیا این یعنی ایران از خشکسالی عبور کرده است؟
سپیده صابری
سراب برابری جنسیتی
با اینکه آگاهی جامعه نسبت به حقوق زنان در چند سال گذشته افزایش یافته، اما این مسئله هنوز در عرصه عمل به نتیجه نرسیده و در گزارش‌های رسمی نمودی نداشته است. مجمع جهانی اقتصاد در دو دهه گذشته، سالانه گزارش شاخص جهانی شکاف جنسیتی را منتشر می‌کند و ایران امسال به بدترین جایگاه خود در این شاخص در این دوره رسیده است. اما نابرابری جنسیتی در چه حوزه‌هایی باعث سقوط ایران در رتبه‌بندی جهانی این شاخص شده است؟
احیای تجارت ایران و قزاقستان از دروازه خزر
قزاقستان سالانه میلیاردها دلار کالا از بازارهای جهانی وارد می‌کند، اما سهم ایران از بازار صادراتی این کشور تنها حدود ۰.۳ درصد است. حالا در شرایطی که جنگ مسیرهای تجاری ایران را با محدودیت مواجه کرده، دریای خزر می‌تواند فرصتی برای دسترسی به این بازار و توسعه صادرات ایران باشد؛ فرصتی که تحقق آن به رقابت‌پذیری کالاهای ایرانی و هزینه و زمان حمل‌ونقل بستگی دارد.
دریای خزر ناجی تجارت ایران؟
وقتی مسیرهای تجاری ایران با محدودیت روبه‌رو می‌شوند، دریای خزر می‌تواند راهی برای حفظ ارتباط با بازارهای شمالی باشد. یکی از این بازارها که پتانسیل افزایش همکاری با ایران دارد، کشور قزاقستان است. اما در حال حاضر سهم ایران از مبادلات خارجی این کشور بسیار کوچک است. آیا این نزدیکی جغرافیایی و تجارت دریایی از طریق خزر می‌تواند تجارت ایران و قزاقستان را از سطح فعلی فراتر ببرد؟
ناترازی گاز در بزرگ‌ترین تولیدکننده منطقه
بیش از ۷۰ درصد انرژی عرضه‌شده در ایران از گاز طبیعی تأمین می‌شود. عرضه گاز در فاصله سال‌های ۲۰۰۰ تا ۲۰۲۴ بیش از چهار برابر شده، اما وابستگی بالای کشور به این منبع انرژی باعث شده کمبود گاز فقط به گرمایش خانه‌ها و فعالیت صنایع محدود نماند و پای برق و آلودگی هوا را هم به میان بکشد.
لیسانسه‌ها در جستجوی کار
مدرک دانشگاهی تا چه اندازه مسیر اشتغال را هموار می‌کند؟ در سال ۱۴۰۴، حدود یک‌سوم جمعیت بیکار کشور مدرک کارشناسی داشتند. از طرف دیگر، بیش از نیمی از شاغلان کشور در دو عمده گروه تحصیلی متمرکز شده‌اند. اما آیا داشتن مدرک دانشگاهی به تنهایی تضمین‌کننده پیدا کردن شغل است؟ کدام عمده رشته‌های تحصیلی نرخ اشتغال بالاتری دارند؟ با این قسمت از برنامه «روند» همراه باشید.
آیتول؛ پلتفرم جامع خدمات خودرو
مالکیت خودرو فقط به خرید آن ختم نمی‌شود. بعد از خرید، مجموعه‌ای از کارهای اداری، پرداخت‌ها، بیمه، سرویس و اتفاقات پیش‌بینی‌نشده، بخش دیگری از این مسیر را تشکیل می‌دهند. گزارش سال ۱۴۰۴ آیتول نشان می‌دهد خدمات آنلاین خودرو در حال تبدیل شدن به بخشی از این چرخه هستند و کاربران برای انجام کارهای مختلف، بیشتر از گذشته به ابزارهای دیجیتال تکیه می‌کنند.
فاصله بندری ایران و ترکیه؛ راز چندهاب بودن شبکه بنادر
تفاوت شبکه بندری ایران و ترکیه فقط به حجم جابه‌جایی کالا محدود نمی‌شود؛ ترکیه تجارت دریایی خود را میان چند هاب در چهار پهنه دریایی توزیع کرده، در حالی که بخش عمده تجارت دریایی ایران در چند بندر جنوبی متمرکز است. این تفاوت در ساختار شبکه، در زمان اختلال مسیرهای اصلی، می‌تواند به یک مزیت برای ترکیه تبدیل شود.
ترکیه به جای هرمز
ترکیه با دسترسی به چهار پهنه دریایی و برخورداری از ۵۹ بندر و پایانه، شبکه‌ای متنوع‌تر از ایران دارد و در سال ۲۰۲۵ بیش از ۵۵۳ میلیون تن کالا جابه‌جا کرده است. مرسین نیز به‌دلیل ظرفیت بالای کانتینری و اتصال به شبکه‌های جاده‌ای و ریلی، یکی از مهم‌ترین گزینه‌ها برای تجارت چندوجهی ایران محسوب می‌شود. اما آیا شبکه بنادر ترکیه، به‌ویژه بندر مرسین، می‌تواند در شرایط اختلال در مسیرهای دریایی ایران، به‌عنوان مسیر جایگزین تجارت کشور عمل کند؟
امنیت غذایی ایرانیان در گروی محاصره
جنگ نشان داد برای امنیت غذایی، فقط داشتن شریک تجاری کافی نیست و مسیر انتقال کالا هم اهمیت دارد. حالا سوال این است که اگر مسیرهای دریایی با اختلال جدی مواجه شوند، تجارت زمینی تا چه اندازه می‌تواند جای آنها را بگیرد؟
