پژوهشکده پولی و بانکی از دیماه سال 1402 اقدام به تهیه گزارشهایی با عنوان کنونبینی شاخص فعالیت بخشهای مختلف اقتصاد ایران میکند. بازوی پژوهشی بانک مرکزی با استفاده از روشهای یادگیری ماشین و یادگیری عمیق و استفاده از دادههای مختلف رشد ارزشافزوده بخشهای مختلف اقتصاد ایران را تخمین میزند. این بخشها شامل نفت، خدمات، صنعت و معدن و کشاورزی میشود.
مهمترین منابع دادهای پژوهشکده پولی و بانکی برای برآورد رشد بخشهای مختلف اقتصاد ایران شامل دادههای ماهانه تراکنشهای شاپرک، دادههای ماهانه حملونقل جادهای، میزان بارندگی، میزان تولید نفت خام و نفت پالایش شده در پالایشگاهها و همچنین اطلاعات تولید و فروش شرکتهای پذیرفته شده در بورس و فرابورس میشود.
در نهایت باید اشاره کرد که رشد اعلامی پژوهشکده پولی و بانکی در سه ماهه منتهی به یک ماه مشخص بوده و به بیان دیگر رشد سه ماهه منتهی به شهریور امسال در واقع رشد تیر، مرداد و شهریور امسال نسبت به همین ماهها در سال 1404 است. بنابراین اگر در متن گزارش به واژه رشد اشاره شد منظور رشد سه ماهه منتهی به ماهی مشخص است.

سقوط رشد بخش نفت در تابستان 1405
همانطور که گفته شد اقتصاد ایران از چهار بخش اصلی شامل کشاورزی، صنایع و معادن، نفت و خدمات تشکیل شده است. یک بررسی کلی نشان میدهد که در تابستان امسال تنها بخش کشاورزی رشد مثبتی را تجربه کرده و سایر بخشهای اقتصاد ایران عملکردی نامطلوب داشتهاند.
رشد ارزشافزوده بخش خدمات در تیرماه امسال معادل منفی 4.2 درصد بوده که در شهریورماه به منفی یک درصد رسیده است. به عبارتی ارزشافزوده خلق شده در بخش خدمات در سه ماهه منتهی به شهریور امسال به میزان یک درصد نسبت به مدت مشابه در سال گذشته کاهش یافته است.
قسمت تاریکتر دادههای مربوط به رشد اقتصادی در بخش صنایع و معادن اتفاق افتاده است. رشد ارزشافزوده تولید شده در این بخش در تیرماه معادل منفی 12.2 درصد بوده که در شهریور امسال طبق برآوردهای پژوهشکده پولی و بانکی برابر با منفی 10 درصد اعلام شده است. رقمی که برای بخش صنعتی و معدنی اقتصاد ایران به شدت نامطلوب ارزیابی میشود.
در نهایت نیز بدترین عملکرد در میان بخشهای مختلف اقتصاد کشور به بخش نفت تعلق پیدا کرده است. رشد بخش نفت در تابستان امسال منفی 31.7 درصد تخمین زده شده است. رقمی که احتمال بسیار بالا میتواند نشاندهنده فشار شدید به منابع ارزی دولت باشد.
در مقابل تنها بخش کشاورزی رشد مثبتی را در سه ماه تابستان تجربه کرده و در سهماهههای منتهی به تیر، مرداد و شهریور امسال رشدی تخمین رشدی معادل 6 درصد برای آن به ثبت رسیده است.
در نهایت رشد تولید ناخالص داخلی کشور در تیر، مرداد و شهریور امسال به ترتیب منفی 5.6 درصد، منفی 5.9 درصد و منفی 5.2 درصد برآورد شده که عمق بحران را در متغیرهای مربوط به رشد اقتصادی کشور را نشان میدهد.
روی هم رفته مشکلات انباشت شده قبلی در اقتصاد ایران در کنار دو جنگ 12روزه، 40روزه و محاصره دریایی موجب شده تا نااطمینانی در اقتصاد ایران تشدید شده و محیط نامطلوب قبلی اقتصاد ایران به مراتب نامطلوبتر از قبل شود و موانع رشد اقتصادی بیش از گذشته در مقابل اقتصاد ایران قرار گیرد.