به گزارش اکوایران، تهدید اصلی برای دلار لزوماً کاهش استفاده از آن در معاملات نفت نیست، بلکه کاهش اعتماد به اقتصاد و نهادهای آمریکاست.
پترو دلار؛ روایتی که از ۱۹۷۴ آغاز شد
روایت رایج درباره پترو دلار به سفر ویلیام سایمون، وزیر خزانهداری ایالات متحده، به عربستان سعودی در سال ۱۹۷۴ بازمیگردد؛ جایی که گفته میشود آمریکا و عربستان توافق کردند نفت با دلار قیمتگذاری و درآمدهای نفتی تا حد زیادی در داراییهای آمریکایی سرمایهگذاری شود. در مقابل، آمریکا حمایت نظامی و اقتصادی از عربستان را تقویت کرد. این سازوکار به «بازیافت پترو دلار» معروف شد و به جریان یافتن سرمایه نفتی به بازارهای آمریکا و تقویت جایگاه دلار کمک کرد.
بااینحال، سلطه دلار بر بازار نفت پیش از این توافق نیز وجود داشت. پس از جنگ جهانی دوم، قدرت اقتصادی آمریکا و نقش دلار بهعنوان ارز ذخیره جهانی باعث شده بود بخش بزرگی از تجارت بینالمللی با دلار انجام شود. حتی پس از کنار گذاشتن استاندارد طلا در اوایل دهه ۱۹۷۰، دلار توانست جایگاه خود را حفظ کند. شوکهای نفتی ۱۹۷۳ و ۱۹۷۹ نیز سرمایه عظیمی را به کشورهای صادرکننده نفت وارد کردند که بخش قابلتوجهی از آن به اقتصاد آمریکا بازگشت.
آیا پترو دلار واقعاً در حال فروپاشی است؟
این نظام در سالهای اخیر تغییر کرده است. کشورهای خلیج فارس بخشی از درآمدهای خود را به توسعه داخلی و سرمایهگذاری در خارج اختصاص دادهاند و چین و دیگر کشورهای آسیایی سهم بیشتری از خرید نفت خاورمیانه پیدا کردهاند. روسیه و ایران نیز بهدلیل تحریمها بخشی از تجارت نفت خود را خارج از دلار انجام میدهند. بااینحال، حدود ۸۰ درصد معاملات نفت همچنان با دلار انجام میشود و یوآن هنوز محدودیتهایی مانند کنترل سرمایه، بازار مالی بستهتر و وابستگی شدید به اقتصاد چین دارد.
افزایش بدهی دولت، فشار سیاسی بر فدرال رزرو و سیاستهای پیشبینیناپذیر آمریکا میتواند سرمایهگذاران را به تنوعبخشی ذخایر خود وادار کند. با وجود این، دلار همچنان حدود ۵۶ درصد ذخایر ارزی جهان را تشکیل میدهد، درحالیکه سهم یورو حدود ۲۰ درصد و یوان حدود ۲ درصد است. بنابراین، پایان پترو دلار بهتنهایی به معنای پایان سلطه دلار نیست؛ مسئله تعیینکنندهتر، حفظ اعتماد جهانی به آمریکا و نهادهای مالی آن است.
میدلایست آی این گزارش تصویری را تهیه کرده است و اکوایران آن را همراه با زیرنویس فارسی ارائه میدهد.