لایحه بودجه 322 هزار میلیارد تومانی شهرداری تهران در حالی به پارلمان شهری ارائه شد که در جداول آن شهرداری پیشنهاد ایجاد بدهی و تعهدات مالی به مقدار 35 هزار و 800 میلیارد تومان را از طریق اخذ تسهیلات بانکی و انتشار اوراق مالی کرده است. این عدد چه معنایی در اقتصاد شهری دارد و تبعات آن برای بلدیه چیست؟
بازار داغ ایجاد بدهی جدید
بهروز شیخ رودی، معاون پیشین محاسبات و پایش عملکرد شورای شهر تهران در گفتوگو با خبرنگار اکو ایران با اشاره به جزئیات بخش واگذاری داراییهای مالی لایحه بودجه شهرداری تهران در سال 1405 گفت: تامین مالی از طریق بدهی چهارمین منبع تامین مالی شهرداری تهران در سال آینده است. تامین مالی از طریق بدهی، سهم 11 درصدی را در پرکردن خزانه بلدیه تهران ایفا میکند.
به گفته او، شهرداری قصد ایجاد بدهیهای جدید با رقمی بالغ بر35 هزار و 800 میلیارد تومان از طریق اخذ تسهیلات بانکی و انتشار اوراق مالی اسلامی را در سال 1405 دارد. شیخ رودی تاکید کرد: براساس مصوبه شورای شهر، در سال 1404 شهرداری اجازه اخذ تسهیلات بانکی و انتشار اوراق مالی اسلامی به مبلغ 21 هزار و 500 را داشته است که این رقم با پیشنهاد افزایش 67 درصدی در سال آینده به رقم 35 هزار و 800 میلیارد تومان رسیده است، این اعداد و ارقام حکایت از بازار داغ ایجاد بدهیهای جدید توسط مدیریت شهری در برنامه مالی سال آینده پایتخت دارد.
افزایش رقم تسهیلات بانکی
این کارشناس مالیه و اقتصاد شهری در ادامه با اشاره به جزئیات رقم 35 هزار و 800 میلیارد تومان ادامه داد: براساس دادههای لایحه بودجه سال 1405 شهرداری تهران به دنبال افزایش 115 درصدی تسهیلات دریافتی شهرداری در سال آینده نسبت به رقم مصوب 12 هزار میلیارد تومانی تسهیلات بانکی درسال جاری است و قصد دارد حداقل 25 هزار و 800 میلیارد تومان از منابع بودجه سال 1404 را با اخذ تسهیلات جدید بانکی و افزایش میزان بدهی شهرداری به بانکها تامین مالی کند.
او ادامه داد: برنامهریزی شهرداری برای افزایش 115 درصدی اخذ تسهیلات بانکی نشان دهنده آن است که همچنان تامین مالی از طریق بدهی در شهرداری بانک محور است و تسهیلات بانکی مهمترین منبع تامین مالی شهرداری در بازار بدهی است.
سهم اندک انتشار اوراق مالی اسلامی
معاون پیشین محاسبات و پایش عملکرد شورای شهر تهران نقش ابزارهای تامین مالی مبتنی بر بدهی همچون اوراق مالی اسلامی را در مالیه شهری اندک دانست و گفت: انتشار اوراق مالی اسلامی سهم 3 درصدی در تامین مالی سال 1405 شهرداری تهران دارد، در جداول لایحه بودجه سال 1405 شهرداری تهران رقمی بالغ بر10 هزار میلیارد تومان از محل انتشار اوراق مالی اسلامی از جمله اوراق مشارکت پیش بینی شده است که این رقم نسبت به سال 1404 تنها 500 میلیارد تومان یعنی با 5 درصد افزایش پیشنهاد شده است، مقایسه رشد 5 درصدی ایجاد بدهی از طریق انتشار اوراق مالی و رشد 115 درصدی ایجاد بدهی از طریق اخذ تسهیلات بانکی در سال آینده شهرداری تهران یک نشانه روشن و آشکار در عدم توجه به ابزارهای تامین مالی رایج در بازار سرمایه از جمله اوراق گام، انواع اوراق صکوک از جمله اوراق استصناع، اوراق اجاره، اوراق خرید دین و ... دارد.
نظارت شورای شهر بر بدهیهای شهرداری
شیخ رودی در ادامه با اشاره به سند سیاستهای حاکم بر تدوین برنامه و بودجه سال 1405 شهرداری تهران گفت: علاوه بر الزامات قانونی مصرح در ماده 13 قانون درآمد پایدار شهرداریها، بر اساس مصوبه «سند سیاستهای حاکم بر تدوین برنامه و بودجه سال 1405» شورای شهر تهران، شهرداری مکلف بوده است تا مطابق جزء 5 و 6 بند پ این مصوبه «گزارش اصل، سود و جرایم بدهی به بانکها و اوراق مشارکت به تفکیک معوقات و بدهیهای سررسید نشده با ذکر موعد سررسید» را به همراه «لیست بدهیهای سنواتی به همراه پیشبینی بازپرداخت تعهدات و بدهیهای شهرداری تهران، سازمانها و شرکتهای تابعه (بانکها، اشخاص حقیقی و حقوقی و نهادها)»را به شورای شهر ارائه کند. اکنون باید دید شهرداری در مسیر شفاف سازی بدهیها و تعهدات مالی سالهای قبل این اطلاعات را به عنوان پیوستهای بودجه در اختیار اعضای شورای شهر قرار داده است، یا نه!
مجوز ایجاد بدهی فراتر از جداول بودجه
این کارشناس مالیه و اقتصاد شهری میزان ایجاد بدهی های جدید توسط شهرداری تهران در سال 1405 را بیش تر از رقم مندرج در جداول بودجه دانست و تاکید کرد: بر اساس تبصره دو لایحه بودجه که به تشریح ابعاد مجوزهای شهرداری تهران در اخذ تسهیلات و تامین مالی بودجه شهرداری در سال آینده پرداخته است، ما شاهد اراده شهرداری بر بدهی سازی مبتنی بر اخذ تسهیلات بیشتر از آنچه در جداول بودجه پیش بینی شده هستیم. بر اساس بند 1 تبصره 2 لایحه بودجه سال 1405 شهرداری تهران به دنبال آن است تا با اخذ اجازه از شورای شهر به میزان بازپرداخت تسهیلات و بدهیهای خود، نسبت به اخذ تسهیلات جدید اقدام کند. با استناد به این اجازه شهرداری می تواند در ازای بازپرداخت رقم 10 هزار و 250 میلیارد تومان که به عنوان بازپرداخت وام ها و اوراق مشارکت در مصارف بودجه پیش بینی شده است نسبت به اخذ تسهیلات جدید تا سقف حداقل رقم 10 هزار و 250 میلیارد تومان اقدام نماید،با افزودن این رقم به سرجمع تسهیلات پیش بینی شده در جداول بودجه با این واقعیت مواجه می شویم که شهرداری در سال 1405 قصد دریافت حداقل 36 هزار و 50 میلیارد تومان تسهیلات و ایجاد بدهی جدید بانکی دارد.
مدیریت بدهیها فراموش نشود
شیخ رودی در پاسخ به این پرسش که این بدهیها چه تاثیری در مدیریت شهر دارد، نیز گفت: لایحه بودجه سال 1405 در ظاهر با رقم 35 هزار و 800 میلیارد تومان تامین مالی از طریق بدهی تنظیم شده است اما با محاسبه مجوزهای پیش بینی شده در تبصره دو لایحه بودجه باید گفت، این لایحه اگر به همین شکل و بدون تغییر تصویب شود ظرفیت ایجاد حداقل 46 هزار و 50 میلیارد تومان بدهی را در دسترس شهرداری تهران قرار میدهد. موضوعی که اعضای شورای شهر با توجه به اثرات مالی قرارداد شهرداری تهران با چین و نیز بدهیهای سنواتی شهرداری به آن توجه کنند و ایجاد بدهی و بدهی سازی در شهرداری را با دقت کنترل کنند. بدهی سازی و تامین مالی برپایه بدهی در ادوار گذشته مدیریت شهری تهران بدهیهای چند ده هزار میلیاردی به بانکها و تامین کنندگان را روی دست شهرداری گذاشته است و برای حفظ پایداری مالی شهرداری توجه به موضوع مدیریت بدهیها باید در کانون توجه اعضای شورای شهر قرار گیرد تا در نتیجه اثرمالی بدهیها شهرداری با چالش کمتری مواجه شود.
