افزایش این شاخص نشاندهنده حجم تولیدات و ارزش افزوده در کشور است که میتواند بهطور مستقیم باعث افزایش اشتغال و بهدنبال آن افزایش دستمزد و قدرت خرید مردم شود. اما اینکه آیا میان رشد اقتصادی و افزایش اشتغال ارتباط مستقیمی وجود دارد یا خیر، جای ابهام وجود دارد و بایستی به مطالعات علمی و معتبر رجوع کرد. این گزارش در صدد آت است تا صرفا با بررسی روند جمعیت فعال و شاغل و نرخ رشد اقتصادی ارتباط سطحی میان این شاخصها را پیدا کند.
طبق ادبیات بازار کار، افرادی که ۱۵ سال و بیشتر دارند، جمعیت حاضر در سن کار محسوب میشود. این جمعیت به دو دسته فعال و غیرفعال تقسیم میشود. جمعیت فعال شامل افراد شاغل و بیکار میباشد که نشانگر سطح پویایی بازار کار است. روند تعداد جمعیت فعال و شاغل از یک دهه گذشته نشان میدهد این دو شاخص در این دوره زمانی نوسانهای خود را داشتهاند ولی همچنان افزایش قابل توجهی در آنها مشاهده نمیشود.
آثار برجام بر اقتصاد کشور
پس از امضای توافقنامه برجام در سال ۹۴، رشد اقتصادی کشور جهش قابل توجهی داشت. بهطوری که رشد اقتصادی کشور در سال ۹۵ به بیش از ۱۳ درصد رسید. گفته میشود یکی دیگر از مزایای برجام، مثبت شدن چشمانداز مردم به اقتصاد کشور بود. این مسئله نیز باعث شد در این دوره افراد بیشتری در جستجوی شغل باشند و به همین دلیل نرخ بیکاری در این سالها افزایش یافت. این روند افزایشی تا جایی پیش رفت که رکورد جمعیت فعال در تابستان سال ۹۸ شکسته شد و به بیش از ۲۷ میلیون و ۶۰۰ هزار نفر رسید. از طرفی باید به این مسئله نیز اشاره کرد که با وجود حجم بالای نیروی کار مشتاق در این سالها، بازار کار کشور ظرفیت حضور آنها را نداشت و نتوانست پذیرای آنها باشد.
کرونا بازار کار را در هم شکست
این روند مثبت و صعودی را همهگیری کرونا متوقف کرد و باعث کاهش جمعیت فعال، شاغل و رشد اقتصادی شد. این تنها دورهای است که روند شاخصهای بازار کار و رشد اقتصادی به دلیل مشابه هممسیر شدند. با این وجود، نرخ رشد اقتصادی کشور در بهار ۱۴۰۰ و در میانه همهگیری کرونا و محدودیتهای تجاری به بیش از ۸ درصد رسید. رقمی که با وجود خروج آمریکا از برجام قابل توجه است. به گفته برخی کارشناسان، علت این رخداد به ریاست جمهوری جو بایدن و کاهش تحریمهای اقتصادی برمیگردد که به ایران فرصت تجارت دوباره با دنیا را داد.
از طرفی دیگر، بزرگترین لطمهای که بازار کار در این سالها دید، همهگیری کرونا بود که باعث بیکار و خانهنشین شدن نیروی کار شد. با وجود گذر سالها از این بحران، بازار کار کشور به تازگی در حال بهبود از آثار آن است. لازم به ذکر است که شاخصهای بازار کار به اندازه رشد اقتصادی از سیاستهای داخلی و خارجی تأثیر نمیپذیرد و حتی اگر این شرایط اثرگذار باشند، به حد شاخصهای کلان دیگر، مانند رشد اقتصادی، انعطاف ندارد تا به سرعت با شرایط سازگار شده و اثر آنها را نشان دهد.
