به گزارش اکوایران، با رشد سرسامآور قیمت نفت و شدت گرفتن جنگ در خاورمیانه، پیامدهای اقتصادی برای چین در حال افزایش است. ده روز پس از آنکه ایالات متحده به همراه اسرائیل به ایران که متحد و شریک تجاری چین به حساب میآید، حمله کردند، قیمت نفت در روز دوشنبه به سطوحی رسید که در چهار سال اخیر بیسابقه بود. این مناقشه باعث شده تمام ترافیک دریایی از تنگه هرمز که آبراهی حیاتی برای انرژی و کالاهای چین است، با اختلال روبهرو شود.
در این درگیری رو به گسترش، چین میتواند زیان بسیاری زیادی را متحمل شود. چین در سالهای اخیر توانسته از طریق ایران به منبعی ارزان از نفت دست پیدا کند. در سراسر منطقه نیز پکن با دولتهایی ارتباط گرفته که به انرژیهای تجدیدپذیر و فناوری چینی علاقهمند هستند. دومین اقتصاد بزرگ جهان نیز همانند عمده کشورهای جهان، به منابع نفتی و گازی خاورمیانه اتکا دارد.
اکوایران: آیا چین هدف بعدی آمریکا تحت کنترل ترامپ است؟
منطقهای با اهمیت فوقالعاده برای چین
به نوشته نیویورکتایمز، در سال گذشته میلادی، اهمیت این منطقه برای چین بیش از پیش نمایان شد زیرا رقابت تجاری آن با ایالات متحده شدت گرفت و پکن قادر نبود بسیاری از کالاهای خود را به بازار آمریکا که زمانی بزرگترین بازارش بود، بفروشد. امارات متحده عربی به سریعترین بازار رو به رشد برای خودروهای چینی تبدیل شد. تقاضا از سوی عربستان سعودی و همسایگانش برای فولاد چین نیز دو برابر شد. در سال 2025، سرعت رشد صادرات چین به خاورمیانه تقریبا دو برابر رشد صادراتش به باقی جهان بود.
همچنین سرمایهگذاریهای چین در خاورمیانه سریعتر از هر نقطه دیگری در جهان در حال افزایش است. دان وانگ، مدیر بخش چین در Eurasia Group، اعلام داشت: «این منطقه اساسا به عنوان بزرگترین پتانسیل رشد برای چین در نظر گرفته میشود. چین از سال 2019 تا 2024 به طور مستقیم 89 میلیارد دلار در خاورمیانه سرمایهگذاری کرده است.»
سرمایهگذاریهای چین در خط آتش
در بحبوحه اینکه آمریکا و اسرائیل به ایران حمله میکنند و کشتیها، خطوط نفت، مراکز داده و دیگر زیرساختهای حیاتی در سراسر منطقه مورد حمله قرار میگیرد، روابط تجاری چین در حال حاضر در خط آتش قرار دارند و ترانزیت دریایی انرژی و کالاها که توسط کشتیهای کانتینری غولپیکر از طریق تنگه هرمز انجام میشود، به مخاطره افتاده است.
چین همچنین اعتبارات خود را در معرض خطر میبیند چراکه وامدهی برای قراردادها و پروژهها در سراسر منطقه را گسترش داده است. سهم جهانی وامهای چین در خاورمیانه در سال 2023 با افزایش دو برابری به 10 درصد رسید و موسسات دولتی این کشور وامدهی خود را به پالایشگاههای نفتی و بنادر گسترش دادهاند که تولید و انتقال کامودیتیها را تأمین مالی میکنند.
در قطر، بانکهای چینی در حال کمک به تأمین مالی و ساخت یک تأسیسات تولید گاز طبیعی مایع بزرگ هستند. سینوپک، غول نفتی چینی، دارای سهام در پروژه گسترش این تأسیسات موسوم به North Field East است. این تأسیسات هفته گذشته هدف حمله قرار گرفتند. سرمایهگذاران چینی همچنین به تأمین مالی گسترش بندر حیفا در اسرائیل و بندر خلیفه در امارات متحده عربی روی آوردهاند و در نتیجه آن، ترمینالهای ایجادشده در مالکیت چین قرار دارند و توسط شرکتهای این کشور عملیاتی میشوند.
این گزارش به موضع متحدان ایران که دارای روابط تجاری و نظامی با تهران هستند، میپردازد؛ از ترکیه و هند گرفته تا روسیه و چین.
در ایران، دهها شرکت چینی به تأمین مالی، ساخت و اداره زیرساختها، نیروگاههای برق و کارخانههای پتروشیمی اقدام کردهاند. چین همچنین بزرگترین سرمایهگذار در زمینه شیرینسازی آب در خاورمیانه است، جایی که آب آشامیدنی به شکل قابل توجهی محدود است. تقریبا تمام پروژههای شیرینسازی آب توسط شرکت Power Construction Corporation چین توسعه پیدا کرده است، از جمله در عربستان سعودی، امارات، عمان و عراق.
حضور چشمگیر شرکتهای فناوری چین در خاورمیانه
شرکتهای اصلی فناوری چین نظیر هوآوی، علیبابا و تنسنت دفاتر خود را دوبی ایجاد کردهاند، جایی که کارمندان این شرکتها در مجتمعی کار میکنند که شامل شرکتهای بزرگی مانند مایکروسافت، متا و گوگل میشود. سه بِرند تولیدکننده گوشیهای هوشمند چین شامل ترانسیون، شیائومی و آنِر، در حال به دست آوردن سهم بازار در منطقه هستند و در این زمینه پشت سر شرکت سامسونگ کره جنوبی قرار دارند.
در طول هفته گذشته، چندین شرکت چینی که حضور فزایندهای در خاورمیانه دارند، به کارکنان خود در منطقه دستور دادند که دورکار شوند. در تاریخ 1 مارس، بایدو، غول فناوری چین، اعلام کرد که خدمات روبوتاکسی خود در امارات متحده عربی را متوقف کرده است. پلتفرم ارسال غذای چینی موسوم به کیتا (Keeta) گفته است که خدماتش در منطقه ممکن است به حالت تعلیق درآید یا موقتا محدود شود. وزارت خارجه چین هفته گذشته اعلام کرد که یک شهروند چینی جان باخته و بیش از 3 هزار شهروند این کشور از ایران خارج شدهاند. این وزارتخانه اعلام نکرد که چه تعداد شهروند چینی در منطقه حضور دارد.
اهمیت نفت ایران برای چین
نفت خاورمیانه برای امنیت انرژی چین ضروری است. این کشور تقریبا نیمی از وردات دریایی نفت خود را از طریق خاورمیانه انجام میدهد و حدود یک چهارم آن از ایران میآید. مانند کشورهای سراسر جهان، چین با هزینههای بالاتر انرژی روبهروست چراکه قیمتهای جهانی در حال افزایش است. چین اصلیترین خریدار نفت ایران است که تحت تحریم آمریکا قرار دارد، اگرچه طبق دادههای شرکت کپلر، واردات نفت ایران توسط چین کمی بیش از 13 درصد واردات نفت خام این کشور از طریق دریا در سال 2025 را تشکیل داده است. چین همچنین دارای سه خط لوله نفت خام بزرگ است که دو مورد آن نفت را از کشورهای روسیه و قزاقستان به این کشور سرازیر میکند. با این حال، از دست رفتن نفت ایران باعث میشود چین به دنبال منابع دیگر باشد که بسیار گرانتر از نفت تخفیفداری است که از تهران خریداری میکند.
با وجود روابط مالی عمیق چین در خاورمیانه، این کشور با ریسکهای مشابه کشورهای دیگر روبهروست، از جمله ایالات متحده که به شکل سنگین در منطقه سرمایهگذاری کرده و به آن وابسته است. چین حملات اسرائیل و ایالات متحده را محکوم کرده و خواستار توقف جنگ شده است. با شدت گرفتن جنگ، وانگ یی، وزیر امور خارجه چین با همتایان خود در ایران، عمان، اسرائیل، عربستان سعودی و امارات متحده عربی تماس گرفته است.
اما شرایط جنگ باعث شده است ترافیک دریایی در تنگه هرمز به شکل چشمگیری کاهش یابد و فقط حاملهای انرژی نیست که نمیتوانند از این آبراه عبور کنند. غول حملونقل چینی یعنی شرکت کاسکو رزروها برای عبور از تنگه هرمز را متوقف کرده و شرکت دانمارکی Maersk نیز عبور از مسیرهای ضروری خاص در خاورمیانه را به حالت تعلیق درآورده است.
