صادرات نیروی کار میتواند رفاه ایجاد کند؛ اما آیا میتواند یک کشور را ثروتمند کند؟ تجربه ایالت کرالای هند نشان میدهد پاسخ این سؤال پیچیدهتر از یک «بله» یا «نه» ساده است. امروز حدود ۱.۷ میلیون نفر از مردم کرالا در کشورهای حاشیه خلیج فارس کار میکنند؛ رقمی معادل ۵ درصد جمعیت و ۱۱ درصد نیروی کار این ایالت.
حوالههای ارسالی این مهاجران آنقدر بزرگ است که معادل یکچهارم کل اقتصاد کرالا برآورد میشود. نتیجه آن، افزایش چشمگیر رفاه و کاهش تقریباً کامل فقر در این منطقه بوده است.
اما این مدل یک محدودیت مهم دارد: پول مهاجران الزاماً به توسعه پایدار منجر نمیشود. بخش زیادی از این منابع صرف مصرف، خرید مسکن و خودرو میشود، نه سرمایهگذاری در تولید و صنعت. به همین دلیل، با وجود رشد رفاه، بهرهوری و ظرفیت صنعتی لزوماً افزایش نمییابد.
از سوی دیگر، اقتصادی که به مهاجرت وابسته باشد، بهشدت در برابر تحولات بیرونی آسیبپذیر است؛ از رکود در کشورهای مقصد گرفته تا جنگ، تغییر سیاست مهاجرتی یا کاهش تقاضای نیروی کار. در نهایت، مهاجرت میتواند زندگی خانوارها را متحول کند، اما بهتنهایی جایگزین صنعتیسازی، بهرهوری و توسعه ساختاری یک اقتصاد نخواهد شد.
