کتاب تازه مسعود نیلی با محور «چالش‌های صنعتی شدن ایران» به‌عنوان هشداری جدی نسبت به عقب‌ماندگی کشور از انقلاب چهارم صنعتی مطرح می‌شود. در شرایطی که ضعف زیرساخت‌های دیجیتال و محدودیت‌های ارتباطی، دسترسی پایدار به اینترنت و اتصال به اقتصاد جهانی را دشوار کرده، نویسندگان تأکید دارند که بی‌توجهی به فناوری‌های نوینی مانند هوش مصنوعی، اینترنت اشیا، کلان‌داده و اقتصاد دیجیتال می‌تواند یکی از مهم‌ترین فرصت‌های تاریخی توسعه ایران را از بین ببرد.

بررسی تاریخی کتاب نشان می‌دهد که ایران در سه انقلاب صنعتی گذشته نیز نتوانست جایگاه مؤثری در اقتصاد جهانی پیدا کند. در دوره قاجار و سپس پهلوی، هرچند تلاش‌هایی برای ایجاد صنایع و نوسازی اقتصادی صورت گرفت، اما ضعف نهادی، کمبود سرمایه‌گذاری پایدار و وابستگی ساختاری به نفت مانع شکل‌گیری یک صنعت رقابت‌پذیر شد. در دهه‌های بعد نیز، به‌ویژه با گسترش درآمدهای نفتی، پدیده «بیماری هلندی» موجب تضعیف تولید داخلی و افزایش واردات شد.

پس از انقلاب ۱۳۵۷ نیز سیاست توسعه صنایع سنگین و گسترش بنگاه‌های بزرگ صنعتی، به دلیل وابستگی شدید به نفت، تحریم‌ها و مشکلات ساختاری اقتصاد، نتوانست به صنعتی پایدار و جهانی منجر شود. در نتیجه، امروز بخش صنعت ایران با کاهش رقابت‌پذیری، وابستگی به منابع طبیعی و زیان‌دهی بسیاری از بنگاه‌های بزرگ مواجه است. نویسندگان هشدار می‌دهند که بدون اصلاحات اساسی، توسعه زیرساخت‌های دیجیتال و پیوند مؤثر با اقتصاد جهانی، خطر تکرار تجربه‌های گذشته در انقلاب چهارم صنعتی بسیار جدی خواهد بود.

 کتاب «چالش‌های صنعتی‌شدن ایران» که یکی از مهم‌ترین آثار درباره ریشه‌های صنعتی نشدن ایران است، توسط انتشارات دنیای‌اقتصاد منتشر شده و در دسترس علاقه‌مندان قرار دارد. این کتاب را مسعود نیلی، امینه محمودزاده، علیرضا ساعدی و منصور شاکریان نوشته‌اند.

راهنمای خرید از کتابفروشی دنیای‌اقتصاد (https://t.me/eco_philo_book/1129)