به گزارش اکوایران، جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران، بر سفر دونالد ترامپ به چین - که اولین سفر یک رئیس جمهور آمریکا از سال ۲۰۱۷ است - سایه افکنده است -اگرچه تحلیلگران میگویند بعیدست که او بتواند حمایت پکن را جلب کند.
سایه جنگ بر دیدار پکن
به نوشته خبرگزاری رویترز، بیش از یک ماه پس از برقراری یک آتشبس شکننده، تلاشهای دیپلماتیک برای حل جنگی که جان هزاران نفر را گرفته، اتحادها را در خاورمیانه تغییر شکل داده و قیمت نفت و سایر کالاهای کلیدی را در سراسر جهان افزایش داده، بینتیجه مانده است.
اکوایران: در حالی که ترامپ برای دیدار با شی عازم پکن شده، ایران این نشست را با ترکیبی از اضطراب و خوشبینی محتاطانه، که ناشی از اتکای استراتژیک به پکن است، دنبال میکند.
واشنگتن از تهران خواسته تا برنامه هستهای خود را کنار بگذارد و تنگه هرمز، که حدود 20 درصد از نفت و گاز طبیعی مایع جهان قبل از شروع جنگ در 28 فوریه از آن عبور میکرد، را باز کند. در مقابل، ایران خواستار غرامت برای خسارات ناشی از جنگ، پایان محاصره بنادر ایران توسط ایالات متحده و توقف جنگ در تمام جبههها، از جمله در لبنان شده است. ترامپ پیشنهاد تازه تهران را "بیارزش" خوانده است.
مارکو روبیو، وزیر امور خارجه ایالات متحده گفت، ایالات متحده امیدوار است چین را متقاعد کند "تا نقش فعالتری در وادار کردن ایران به کنار گذاشتن آنچه اکنون انجام میدهد و سعی در انجام آن در خلیج فارس دارد، ایفا کند." روبیو همچنین در مصاحبهای که در هواپیمای ایر فورس وان در مسیر چین انجام شد، گفت: "ما برای آنها روشن کردهایم که هرگونه حمایت از ایران مسلماً برای روابط ما مضر خواهد بود. بدیهی است که این موضوع در این گفتگو در مورد تجارت مطرح خواهد شد."
عبور سومین نفتکش چینی از تنگه
دولت ترامپ روز سهشنبه اعلام کرد که مقامات ارشد ایالات متحده و چین ماه گذشته توافق کردهاند که هیچ کشوری نباید برای عبورومرور در منطقه عوارض بگیرد. چین این روایت را رد نکرد.
یک کشتی باری در بندر فجیره در امارات متحده عربی پهلو گرفته/عکس از خبرگزاری رویترز
روز چهارشنبه، یک ابرنفتکش چینی حامل ۲ میلیون بشکه نفت خام عراق از تنگه هرمز عبور کرده است. دادههای ردیابی کشتی نشان داد که این سومین عبور یک نفتکش چینی از این کانال از زمان آغاز جنگ است.
به گفته منابع آگاه، کشورهای دیگر در حال بررسی ترتیبات حملونقل مشابه معاملات تهران با عراق و پاکستان هستند که بهطور بالقوه کنترل تهران بر آبراهی را که از طریق آن کودها، پتروشیمیها و سایر کالاهای فلهای حیاتی برای زنجیرههای تأمین جهانی بهطور معمول جریان دارند، تثبیت میکند.
دادههای ردیابی کشتی از LSEG روز پنجشنبه نشان داد که یک نفتکش حامل نفت خام با پرچم پاناما که توسط گروه پالایشگاهی ژاپنی Eneos 5020.T اداره میشود، از تنگه هرمز عبور کرده است. این دومین نمونه از عبور چنین کشتی مرتبط با ژاپن از این تنگه است. قبل از جنگ حدود ۹۵ درصد از واردات نفت ژاپن به خلیج فارس متکی بود.
تغییر شکل اتحادها
همچنین گزارشهای جدید نشان داد که چگونه جنگ علیه ایران، تجدید آرایش ژئوپلیتیکی در سراسر منطقه را تسریع کرده است.
اسرائیل اعلام کرده که بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر این رژیم، در ماه مارس به شکل مخفیانه برای گفتگو با شیخ محمد بن زاید، حاکم امارات متحده عربی، به این کشور عربی در کرانهوجنوبی خلیج فارس سفر کرده، که به گفته اسرائیل منجر به "پیشرفت تاریخی" در روابط متقابل شده است.
دیدار محمد بن زاید، حاکم امارات متحده عربی با اسحاق هرتزوگ، رئیسجمهور اسرائیل در ابوظبی، ۳۰ ژانویه ۲۰۲۲/ عکس از خبرگزاری رویترز
آنها در سال ۲۰۲۰ به عنوان بخشی از توافق ابراهیم مورد حمایت ترامپ، روابط خود را از سر گرفتند و این رابطه از زمانی که امارات متحده عربی مورد حمله ایران قرار گرفت، تقویت شده است. اما وزارت امور خارجه امارات متحده عربی انجام این سفر را تکذیب کرد و گفت: «هرگونه ادعایی در مورد سفرهای اعلام نشده یا ترتیبات اعلام نشده کاملاً بیاساس است».
ایران که در پاسخ به حملات آمریکا و اسرائیل، امارات متحده عربی را بیش از سایر همسایگانش در خلیج فارس هدف قرار داده، به اماراتیها در مورد تبدیل شدن به دشمن هشدار داد. عباس عراقچی، وزیر امور خارجه، در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «دشمنی با مردم بزرگ ایران یک قمار احمقانه است. تبانی با اسرائیل غیرقابل بخشش است. کسانی که با اسرائیل برای ایجاد تفرقه تبانی میکنند، پاسخگو خواهند بود.»
به طور جداگانه، رویترز گزارش داد که جتهای جنگنده سعودی شبهنظامیان تحت حمایت ایران را در عراق بمباران کردند، که بخشی از الگوی گستردهتر واکنشهای نظامی کشورهای خلیج فارس در طول جنگ است که پنهان مانده است. منابع گفتند که حملات تلافیجویانه نیز از کویت به عراق انجام شده است.
جی دی ونس، معاون رئیس جمهور ایالات متحده، روز چهارشنبه گفت که معتقد است پیشرفتی در مذاکرات برای پایان دادن به جنگ حاصل شده است. ونس به خبرنگاران در کاخ سفید گفت: «سوال اساسی این است که آیا ما به اندازه کافی پیشرفت میکنیم که خط قرمز رئیس جمهور را برآورده کنیم... و خط قرمز بسیار ساده است. او باید مطمئن باشد که ما تعدادی از حفاظتها را به گونهای اعمال میکنیم که ایران هرگز سلاح هستهای نداشته باشد.»
گام برداشتن روی طناب باریک
در همین شرایط، و با ادامه بنبست کنونی، روزنامه نیویورکتایمز نوشت، طی تقریباً ۱۴ ساعت شهادت در کنگره در هفتههای اخیر، از ژنرال دن کین، رئیس ستاد مشترک ارتش ایالات متحده بارها و بارها نسخههایی از همان دو سؤال پرسیده شد: چگونه قدرتمندترین ارتش جهان به ایرانیان اجازه داد جریان نفت از طریق تنگه هرمز را قطع کنند و چه کاری میتوانست انجام دهد تا کشتیها دوباره به حرکت درآیند؟ پاسخهایی که ژنرال کین ارائه داد، نشان دهندهی این بود که او روی چه طناب باریکی راه میرود. او به عنوان رئیس ستاد مشترک ارتش، موظف است از جنجال سیاسی ناشی از جنگ در ایران دوری کند. اما او برای رئیسجمهوری کار میکند که خواستار وفاداری مطلق است.
ژنرال دن کین، رئیس ستاد مشترک ارتش ایالات متحده، در کنار پت هگست، وزیر دفاع، در جلسه استماع مجلس سنا/ عکس از گتی ایمیجز
ژنرال کین به شکل محدودی در مورد عملیات صحبت کرد و گفت «اهداف نظامی ما همیشه مشخص بوده: «هدف قرار دادن سیستمهای موشک بالستیک ایران»، نابودی پایگاههای صنعتی نیروی دریایی و دفاعی آن و جلوگیری از تهدید ارتش ایالات متحده و متحدانش در منطقه توسط نیروهای ایرانی. او اما از هرگونه بحثی در مورد استراتژی نظامی گستردهتر ایالات متحده خودداری کرد.
سناتور سوزان کالینز، جمهوریخواه از ایالت مین، پرسید: «آیا بسته شدن تنگه هرمز و تأثیر ناشی از آن بر تأمین نفت بسیاری از کشورها، از جمله اینجا در ایالات متحده، را پیشبینی میکردید؟» او گفت: «ما در پنتاگون کارکنان فوقالعادهای داریم و همیشه طیف وسیعی از شاخههای نظامی و پیامدهای آن را بررسی میکنیم. من در مورد هیچ مورد خاصی اظهار نظر نمیکنم زیرا این به هر توصیهای که ممکن است به رئیس جمهور داده باشم یا نداده باشم، مربوط میشود.» سناتور جک رید، دموکرات از رود آیلند، چند دقیقه بعد دوباره تلاش کرد. او پرسید: «آیا از مقاومت ایرانیها شگفتزده شدهاید؟» ژنرال کین گفت: «من همیشه فرض میکنم که دشمن مقاومت خواهد کرد.» او از گفتن اینکه آیا این فرضیات را قبل از شروع جنگ به رئیس جمهور ترامپ منتقل کرده است یا خیر، خودداری کرد. ژنرال کین نیز به همین ترتیب از پاسخ به خسارات وارده به قابلیتهای موشکی و پهپادی ارتش ایران، که شاخص کلیدی اثربخشی بمباران ایالات متحده و پیشرفت جنگ است، طفره رفته است. او روز سهشنبه گفت: «تمام مسائل مربوط به ارزیابی خسارات جنگی ما طبقهبندی شده است و اظهار نظر در مورد آن برای من نامناسب خواهد بود.»
ابهام در مرکز ثقل
شنیدنیترین پاسخ عمومی ژنرال کین مربوط به دو هفته قبل بود، زمانی که سناتور گری پیترز، دموکرات میشیگان، از او خواست «مرکز ثقل» را در جنگ با ایران تعریف کند.
دن کین در کنار دونالد ترامپ و حلقه نزدیکانش در اتاق وضعیت کاخ سفید/ عکس از دفتر اطلاعرسانی کاخ سفید
این اصطلاح ریشه در دکترین نظامی ایالات متحده و نظریهپرداز نظامی پروس، کارل فون کلاوزویتس، دارد که آن را به عنوان منبع اصلی قدرت دشمن، «مرکز تمام قدرت و حرکتی که همه چیز به آن بستگی دارد» تعریف کرد. در جنگ خلیج فارس در سال ۱۹۹۱، هنگامی که ایالات متحده در پی اخراج نیروهای عراقی از کویت بود، ژنرال کالین پاول، رئیس ستاد مشترک ارتش، مرکز ثقل را نیروهای گارد ریاست جمهوری عراق تعریف کرد.
بیست سال بعد، هنگامی که دولت اوباما در تلاش برای اجرای یک استراتژی جدید در افغانستان بود، دریاسالار مایک مولن، که او نیز رئیس ستاد مشترک ارتش بود، آن را به عنوان ایجاد یک دولت افغان که از حمایت شهروندانش برخوردار باشد، تعریف کرد. او گفت: «آنچه واقعاً حیاتی است این است که ما مردم افغانستان را در مرکز قرار دهیم و آنها به مرکز ثقل تبدیل شوند.»
اما ژنرال کین از تعریف مرکز ثقل در جنگ ایران خودداری کرد و گفت که این تصمیم باید توسط رهبران سیاسی ایالات متحده گرفته شود. بخشی از سکوت او محصول کار کردن برای ترامپ است که سعی کرده با محدود نکردن دولت خود به اهداف جنگی الزامآور فراتر از اطمینان از اینکه ایران هرگز به سلاح هستهای دست نمییابد، انعطافپذیری مذاکراتی خود را حفظ کند. طبیعت دمدمی مزاج ترامپ - تمایل او به تغییر نظر تقریباً روزانه - نیز رهبران نظامی را در موقعیت دشواری قرار میدهد. صحبت علنی در مورد استراتژی جنگ، خطر لغو آن توسط فرمانده کل قوا را به همراه دارد. در مقابل، پیترز، به عنوان یک کهنه سرباز نیروی دریایی، نظر خود را ارائه داد. او گفت، مرکز ثقل، تنگه هرمز است که حدود 20 درصد از عرضه نفت جهان از آن عبور میکند. او گفت: "ما تا زمانی که کنترل تنگهها را به گونهای که دوباره باز شوند، به دست نگیریم، این جنگ را پایان نخواهیم داد."
فرمانده محتاط
مقامات آمریکایی گفتهاند که ژنرال کین در جلسات اتاق وضعیت کاخ سفید با رئیس جمهور در آستانه جنگ، با وجود اینکه هنوز محتاط بود، اما با روی بازتر، حاضر به پاسخگویی بود. مقامات آمریکایی گفتند که او این احتمال را مطرح کرد که یک جنگ طولانی با ایران، ذخایر برخی از سلاحهای حیاتی آمریکا را به شدت کاهش خواهد داد. و او خطرات مسدود کردن تنگه توسط ایران را برجسته کرد.
اکوایران: پنتاگون در صورت فروپاشی آتشبس، تغییر نام عملیات نظامی احتمالی به «چکش سنگین» را بررسی میکند. همچنین نشریه نیویورکتایمز ادعا میکند که ارزیابیهای اطلاعاتی ارتش آمریکا از توان نظامی باقیمانده ایران بیش از آن چیزی است که مقامات واشنگتن در مصاحبههای علنی در مورد آن سخن میگویند.
اما او همچنین گفته است که به عنوان مشاور ارشد نظامی رئیس جمهور، وظیفه او ارائه گزینهها به ترامپ است، نه اتخاذ موضع قاطع یا تعیین سیاست.
برخی از تحلیلگران نظامی رویکرد ژنرال کین را ستودند. الیوت کوهن، مورخ و مقام ارشد وزارت امور خارجه در طول جنگهای عراق و افغانستان، گفت: «در کل فکر میکنم او به طرز چشمگیری محتاط و پخته بوده است. این به روسای سیاسی او بستگی دارد که تصمیم بگیرند چگونه میخواهند در مورد آن صحبت کنند.»
برخی دیگر گفتند که او بیش از حد از موضع خود کوتاه آمده است. استفن بیدل، استاد امور بینالملل در دانشگاه کلمبیا و مشاور دائمی پنتاگون، گفت: مفاهیمی مانند مرکز ثقل دشمن «معمولاً به عنوان یک تصمیم نظامی درک میشوند، نه یک حق ویژه ریاست جمهوری». هیدی اوربن، سرهنگ بازنشسته ارتش و مدیر وابسته برنامه مطالعات امنیتی در دانشگاه جورج تاون، هم گفت: یکی از خطرات سکوت نسبی ژنرال کین، پیامی است که به سایر افسران میفرستد. اوربن گفت: «وقتی رهبران نظامی فقط در مورد تاکتیکها صحبت میکنند، این مغالطه را در میان صفوف تقویت میکند که نیازی به نگرانی در مورد استراتژی ندارند و دیگران به این مسائل رسیدگی خواهند کرد.»
