به گزارش اکوایران، در چهلوسومین روز آتشبس از وضعیتی که میتوان آن را «آتشبس ناپایدار» در پرونده ایران و طرفهای درگیر توصیف کرد، مجموعهای از تحولات همزمان در سه سطح ژئوپلیتیک، اقتصادی و حقوقی، تصویری پیچیده و چندلایه از وضعیت فعلی ارائه میدهد.
تصویری که در آن هیچیک از نشانهها بهتنهایی قادر نیستند روند کلی را به سمت صلح پایدار یا بازگشت قطعی به جنگ هدایت کنند. از یک سو، سیگنالهای دیپلماتیک از واشنگتن، بهویژه اظهارات دونالد ترامپ و جیدی ونس درباره «پایان قریبالوقوع جنگ» و «پیشرفت در مذاکرات»، فضای روانی بازارهای جهانی را به سمت کاهش تنش سوق داده و حتی در بازار انرژی به افت قیمت نفت منجر شده است.
اما در سوی دیگر، استمرار تهدیدهای نظامی، آمادهباش ارتش اسرائیل، و طرحهای در حال بررسی در کنگره آمریکا برای محدودسازی اختیارات جنگی، نشان میدهد که سازوکار تصمیمگیری در واشنگتن هنوز به یک جمعبندی نهایی درباره آینده این بحران نرسیده است.
در این میان، تنگه هرمز همچنان بهعنوان مهمترین متغیر میدانی بحران نقشآفرینی میکند؛ گلوگاهی که همزمان با عبور نفتکشها و کاهش نسبی تنش در بازارها، در گزارشهای تحلیلی بهعنوان نقطه فشار راهبردی بر معادلات آمریکا و متحدانش توصیف میشود.
همزمان، روایتهای متناقض از درون ساختار سیاسی آمریکا، از امکان توافق و پایان جنگ تا احتمال ازسرگیری حملات در صورت شکست مذاکرات، نشان میدهد که سیاست واشنگتن در قبال تهران همچنان میان دو مسیر «مهار دیپلماتیک» و «فشار نظامی» در نوسان است.
از منظر کلانتر، همزمانی کاهش قیمت نفت، تحرکات دیپلماتیک، و بحثهای حقوقی در سنا، بیانگر ورود بحران به مرحلهای از فرسایش تصمیمگیری است؛ مرحلهای که در آن نه جنگ بهطور کامل پایان یافته و نه صلح بهصورت ساختاری تثبیت شده است. در چنین شرایطی، هرگونه تغییر در روند مذاکرات یا بروز یک رخداد امنیتی محدود میتواند بهسرعت موازنه شکننده فعلی را برهم بزند و بحران را از وضعیت کنترلشده کنونی به سطحی از تنش فعال بازگرداند.
وزیر کشور پاکستان برای مذاکره به تهران میرود
13:00 | خبرگزاری تسنیم ایران گزارش داد که محسن نقوی، وزیر کشور پاکستان برای دیدار با مقامات به تهران میرود.
این دومین سفر نقوی به تهران در یک هفته است، زیرا پاکستان که به عنوان میانجی در این درگیری عمل میکند و اوایل امسال میزبان مذاکراتی بود، تلاش میکند تا هر دو طرف را به دور دوم مذاکرات بکشاند.
تماس تلفنی پرحرارت ترامپ و نتانیاهو
12:45 | کانال ۱۲ رژیم صهیونیستی مدعی شد: ترامپ و نتانیاهو شب گذشته گفتگوی تلفنی داشتند که «طولانی و پرحرارت» توصیف شد.
بنابه گزارش انتخاب، اخیراً روشن شده که نتانیاهو کمتر به احتمال توافق اعتقاد دارد و خواستار حمله است، در حالی که ترامپ میخواهد برای دستیابی به توافق، تمام راهها را یکبهیک بررسی کند.
سپاه پاسداران: با تکرار تجاوز، جنگ را به فراتر از منطقه میکشانیم
11:20 | سپاه پاسداران انقلاب اسلامی امروز- 30 اردیبهشت- بیانیهای جدیدی صادر کرد
سپاه در این بیانیه اعلام کرد: دشمن آمریکایی صهیونی که از شکستهای بزرگ و راهبردی مکرر از انقلاباسلامی درس نگرفته و بار دیگر زبان به تهدید گشوده بداند، اگرچه آنها با تمام تواناییهای دو ارتش که پر هزینه ترین ارتشهای جهان هستند، به ما حمله کردند، اما ما همه ظرفیتهای انقلاب اسلامی را علیه آنان وارد عمل نکردیم. اما اینک اگر تجاوز به ایران تکرار شود، جنگ منطقهای که وعده داده شده بود، اینبار به فراتر از منطقه کشیده خواهد شد و ضربات کوبنده ما در جاهایی که تصور آن را ندارید شما را به خاک سیاه خواهد نشاند.
نگاه روسها به سفر پوتین
10:10| روسها سفر ولادیمیر پوتین، رئیسجمهوری روسیه به چین را سفری مهم، اما در عین حال «روتین» ارزیابی میکنند.
به گزارش الجزیره، مقامهای روسیه و چین تأکید کردند که مسائل مهمی، بهویژه در حوزه انرژی، در جریان این سفر مورد بحث قرار خواهد گرفت. به همین دلیل، افکار عمومی و رسانههای روسیه این دیدار را از نزدیک دنبال میکنند.
بسیاری از فعالان اقتصادی و افرادی که با چین همکاری تجاری دارند، منتظر اعلام تصمیمها و بیانیههای مهم در پایان این سفر هستند.
مسکو بارها اعلام کرده است که چین مهمترین متحد ژئوپلیتیک روسیه به شمار میرود. در شرایطی که تنها شمار محدودی از کشورهای دوست همچنان روابط خود را با روسیه حفظ کردهاند، پکن برای کرملین اهمیت ویژهای دارد.
شهروندان روسیه بهخوبی آگاهاند که اقتصاد این کشور در حال حاضر با مشکلات متعددی از جمله افزایش قیمتها، کسری بودجه، تورم بالا و تعطیلی بسیاری از کسبوکارها روبهرو است. از همین رو، بسیاری این سفر را گامی مهم برای تقویت روابط اقتصادی میان مسکو و پکن میدانند.
با این حال، اکثریت مردم روسیه این سفر را یک رویداد تاریخی یا تحولآفرین تلقی نمیکنند.
برای بسیاری از روسها، دیدار احتمالی میان ولادیمیر پوتین و ولودیمیر زلنسکی بهمراتب مهمتر و تأثیرگذارتر خواهد بود.
در مجموع، اگرچه سفر پوتین به چین در روسیه سفری مهم ارزیابی میشود، اما افکار عمومی آن را بخشی عادی از روابط مستمر و راهبردی میان دو کشور میدانند.
کاهش قیمت نفت پس از اظهارات ترامپ درباره پایان جنگ ایران
10:00 | قیمت نفت پس از آنکه دونالد ترامپ بار دیگر اعلام کرد جنگ ایران «خیلی سریع» پایان خواهد یافت، کاهش پیدا کرد.
بنابه گزارش الجزیره، تا ساعت ۰۴:۱۰ به وقت گرینویچ، بهای معاملات آتی نفت خام برنت با ۸۸ سنت، معادل ۰.۸ درصد کاهش، به ۱۱۰ دلار و ۴۰ سنت در هر بشکه رسید. همچنین قیمت نفت خام وستتگزاس اینترمدیت آمریکا با ۶۷ سنت، معادل ۰.۶ درصد افت، به ۱۰۳ دلار و ۴۸ سنت در هر بشکه رسید.
امریل جمیل در گفتوگو با رویترز اظهار کرد: «قیمتهای پایه نفت با توجه به احتمال دستیابی به توافق کاهش یافتند، زیرا بازار در حال ارزیابی پیامدهای ژئوپلیتیکی تحولات اخیر است.»
او افزود: «با این حال، از آنجا که احتمالاً عرضه نفت بلافاصله به سطح پیش از جنگ بازنمیگردد، قیمتها حتی در صورت دستیابی به توافق نیز همچنان ظرفیت رشد خواهند داشت.»
علاوه بر این، هر دو شاخص نفتی روز گذشته نیز پس از آن کاهش یافتند که جیدی ونس اعلام کرد مذاکرات میان ایالات متحده و ایران پیشرفتهایی داشته است. بر اساس این گزارش، هر دو شاخص نزدیک به یک دلار افت کردند.
کشتی تحت مدیریت سئول با هماهنگی ایران از هرمز عبور کرد
09:45 | چو هیون، وزیر امور خارجه کره جنوبی، اعلام کرد یک کشتی تحت مدیریت این کشور که حامل دو میلیون بشکه نفت خام است، با هماهنگی مقامات ایرانی در حال عبور از تنگه تنگه هرمز است.
به گزارش خبرگزاری یونهاپ، چو در گفتوگو با سیاستمداران در سئول اظهار کرد: «مشورتها با مقامات ایرانی تکمیل شده و کشتی از روز گذشته حرکت خود را آغاز کرده است. این کشتی با احتیاط بسیار از تنگه عبور میکند.»
او افزود این نخستین کشتی تحت مدیریت کره جنوبی است که از زمان آغاز درگیری میان ایالات متحده، اسرائیل و ایران، از این آبراه راهبردی عبور میکند.
این عبور در حالی انجام شده است که حدود دو هفته پیش، کشتی HMM Namu تحت مدیریت کره جنوبی در تنگه هرمز هدف دو پرتابه ناشناس قرار گرفت؛ حادثهای که به آسیب به بدنه کشتی و زخمی شدن سطحی یکی از خدمه منجر شد.
سنا آمریکا قطعنامه محدودکننده اختیارات ترامپ در جنگ با ایران را پیش برد
09:30 | الجزیره گزارش داد که سنای کنگره ایالات متحده آمریکا بهطور نزدیک به تصویب یک قطعنامه رأی داده است؛ قطعنامهای که در صورت نهایی شدن، دونالد ترامپ را ملزم میکند برای ادامه هرگونه اقدام نظامی علیه ایران، موافقت صریح کنگره را دریافت کند.
به گزارش رسانه انتخاب، این قطعنامه با ۵۰ رأی موافق به تصویب اولیه نزدیک شده است؛ آرایی که عمدتاً از سوی دموکراتها و همچنین چهار سناتور جمهوریخواه ثبت شده است.
در میان جمهوریخواهان موافق، نام رند پال، سوزان کالینز و لیزا مورکوفسکی دیده میشود؛ چهرههایی که پیشتر نیز در رأیگیریهای مشابه از محدودسازی اختیارات جنگی حمایت کرده بودند.
همچنین بیل کسیدی موضع خود را تغییر داد و به این طرح رأی مثبت داد؛ تغییری که تنها چند روز پس از شکست او در انتخابات مقدماتی جمهوریخواهان در برابر یک نامزد مورد حمایت ترامپ رخ داده است.
در مقابل، جان فترمن بار دیگر تنها سناتور دموکراتی بود که با این طرح مخالفت کرد.
هرمز در کانون تحولات
09:15 | دادههای کشتیرانی نشان میدهد که دو نفتکش چینی، روز چهارشنبه، با محمولههای نفتی از تنگه تنگه هرمز خارج شدند؛ رخدادی که پس از اظهارات مثبت مقامهای آمریکایی، امیدها به حلوفصل درگیری میان آمریکا، اسرائیل و ایران را افزایش داده است.
بنابه گزارش رویترز، دونالد ترامپ روز سهشنبه اعلام کرد که جنگ «خیلی سریع» پایان خواهد یافت. همزمان، جیدی ونس نیز از پیشرفت در مذاکرات با تهران برای دستیابی به توافقی بهمنظور پایان دادن به خصومتها خبر داد.
ترامپ این اظهارات را یک روز پس از آن مطرح کرد که گفت، در پی پیشنهاد تازه تهران برای پایان دادن به درگیری، تصمیم برنامهریزیشده برای ازسرگیری حملات را متوقف کرده است.
رئیسجمهور آمریکا روز سهشنبه در کاخ سفید به خبرنگاران گفت: «فقط یک ساعت تا تصمیم برای آغاز حمله فاصله داشتیم.»
او همچنین مدعی شد که مقامهای ایرانی برای رسیدن به توافق «التماس میکنند» و هشدار داد که اگر توافقی حاصل نشود، ایالات متحده طی روزهای آینده حملات تازهای علیه ایران انجام خواهد داد.
ایالات متحده در تلاش است به جنگی پایان دهد که نزدیک به سه ماه پیش با مشارکت اسرائیل آغاز شد. ترامپ در طول این درگیری بارها اعلام کرده که دستیابی به توافق با تهران نزدیک است، اما همزمان هشدار داده که در صورت شکست مذاکرات، ایران با حملات سنگین آمریکا روبهرو خواهد شد.
سپاه: صدای انفجارهای کنترل شده در جنوب تهران
09:00 | روابط عمومی سپاه حضرت سیدالشهدا(ع) استان تهران اعلام کرد: امروز چهارشنبه از ساعت ۱۱ تا ۱۳، احتمال شنیده شدن صدای انفجارهای کنترلشده در محدوده باقرشهر و کهریزک وجود دارد.
بر اساس این اطلاعیه، این صداها ناشی از عملیات امحا و انفجار کنترلشده بقایای مهمات برجایمانده از دوران جنگ تحمیلی است که در قالب اقدامات ایمنسازی منطقه انجام میشود.
در این اطلاعیه تأکید شده است که این انفجارها کاملاً کنترلشده بوده و جای هیچگونه نگرانی برای شهروندان وجود ندارد.
نیویورک تایمز: احمدی نژاد، گزینه آمریکا و اسرائیل برای رهبری ایران پس از جنگ بود
04:00 | نیویورک تایمز به نقل از منابع آگاه جزئیات یک طرح سری اسرائیلی-آمریکایی را منتشر کرد که هدف آن سرنگونی جمهوری اسلامی ایران در جنگ 40 روزه و معرفی محمود احمدینژاد، رئیس جمهور سابق ایران، به عنوان رهبر دوران پس از جنگ است.
طبق گزارش، این طرح بخشی از یک پروژه بزرگتر اسرائیل برای ایجاد تغییرات اساسی در حکومت جمهوری اسلامی ایران پس از حملات اولیه علیه کادر رهبری ارشد ایران بود. در روزهای نخست جنگ در حملات اسرائیل و آمریکا به ایران، آیت الله سیدعلی خامنهای رهبر شهید انقلاب اسلامی و مقامات ارشد نظامی جمهوری اسلامی ایران مورد هدف قرار گرفتند.
چگونه ایران موازنه جنگ را تغییر داد؟
03:00 | نیویورک تایمز در گزارشی تحت عنوان «چگونه ایران در جنگ به قدرت دست یافت» نوشت، ایران که از نظر نظامی در موقعیت برتری قرار داشت، با هدف قرار دادن پایگاههای آمریکایی در کشورهای خلیج فارس و بستن تنگه هرمز از راهبردی موسوم به «اجبار مثلثی» استفاده کرد؛ راهبردی که به آسیبپذیری بلندمدت ایالات متحده اشاره دارد.
تقریباً سه ماه پس از آغاز درگیری، ایران توانست انتظارات آمریکا و اسرائیل برای دستیابی به یک پیروزی سریع را بر هم بزند.
این کشور در روزهای ابتدایی جنگ، از موج ترورهای هدفمند جان سالم به در برد و سپس توانست شرایط را به زیان دشمنان قدرتمند خود تغییر دهد؛ تا جایی که اکنون وضعیتی شبیه به بنبست در میدان جنگ شکل گرفته است.
از اواسط مارس، ایران کنترل تنگه هرمز، یکی از حیاتیترین آبراههای بینالمللی برای تجارت نفت و گاز جهان، را حفظ کرده است. همچنین توانسته حملات آمریکا و اسرائیل به صنعت انرژی خود را محدود کند. به گفته ناظران، این وضعیت حتی دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، را وادار کرده است تا جنگ اسرائیل علیه حزبالله لبنان، گروه شبهنظامی مورد حمایت ایران، را مهار کند.
نیکول گراجوسکی، استاد مرکز مطالعات بینالملل در دانشگاه علوم سیاسی فرانسه و متخصص سیاست خارجی ایران، میگوید: «ایران قطعاً در اینجا برتری دارد. ایالات متحده اکنون تا حدی در حال عقبنشینی است.»
این وضعیت، در نگاه نخست، تا حدی شگفتآور به نظر میرسد. آمریکا قدرتمندترین ارتش جهان را در اختیار دارد، در حالی که ایران تنها یک قدرت منطقهای محسوب میشود. اما جنگها در خلأ رخ نمیدهند.
به باور تحلیلگران، این استراتژی میتواند پیامدهایی بلندمدت، نهتنها برای نتیجه درگیری کنونی و نقش ایران در خاورمیانه، بلکه برای محدودیتهای قدرت آمریکا در سایر نقاط جهان نیز داشته باشد.
ایران اندکی پس از آغاز جنگ در ۲۸ فوریه، با هدف قرار دادن کشتیهای عبوری از تنگه هرمز، فشار بر کشورهای خلیج فارس را آغاز کرد و عملاً این گذرگاه باریک، که حدود ۲۰ درصد نفت جهان از طریق آن منتقل میشود، را بست.
ادعای کانال ۱۲ اسرائیل درباره جنگ با ایران
02:30 | بنابه گزارش انتخاب و به نقل از کانال ۱۲ اسرائیل، رهبران عربستان، قطر و امارات طی ۲۴ ساعت گذشته با ترامپ تماس گرفته و گفتهاند: «اگر حمله کنید، ایرانیها به ما حمله خواهند کرد.»
آنها از ترامپ خواستهاند که در تصمیمگیری خود آنها را در نظر بگیرد و فرصت بیشتری برای مذاکره بدهد. ترامپ نیز ظاهراً با این درخواست موافقت کرده و اعلام کرده حمله را به تعویق میاندازد.
با این حال، برخی از این کشورها اکنون این ادعا را رد میکنند و میگویند چنین درخواستی ندادهاند. در مقابل، مقامات آمریکایی میگویند هر سه کشور چنین درخواستی داشتهاند.
ترامپ در ۲۴ ساعت گذشته هم در گفتوگوهای عمومی و هم خصوصی موضع تند داشته است.
او در جلسهای با برخی از نزدیکان حامی حمله گفته که هنوز گزینه حمله را کنار نگذاشته و این احتمال وجود دارد که انجام شود.
در مورد زمانبندی، حتی در گفتوگوهای خصوصی نیز ترامپ یک جدول زمانی «مبهم» ارائه داده که بین یک تا چهار روز متغیر است.
ونس هشدار داد: شکست مذاکرات هستهای به معنای بازگشت حملات است
00:30 | جیدی ونس، معاون رئیسجمهوری آمریکا هشدار داد که در صورت شکست مذاکرات هستهای، ایالات متحده حملات خود علیه ایران را از سر خواهد گرفت؛ همزمان، ارتش اسرائیل نیز در آمادهباش کامل قرار دارد.
بنابه گزارش فاکس نیوز، در همین حال، رهبری جمهوری اسلامی ایران روز سهشنبه در مجموعهای از پستها در شبکه اجتماعی ایکس، جنگ ایران با آمریکا و اسرائیل را از منظر ایدئولوژیک و مذهبی توصیف کردند؛ موضوعی که یک تحلیلگر مبارزه با تروریسم آن را استفاده از مفهوم «جهاد» یا «جنگ مقدس مذهبی» دانست.
اظهارات آیتالله سید مجتبی خامنهای پس از آن مطرح شدند که دونالد ترامپ حمله برنامهریزیشده به ایران در ۱۸ مه را لغو کرد و واشنگتن تأکید کرد که موضع خود درباره برنامه هستهای تهران را نرمتر نخواهد کرد.
رهبر انقلاب اسلامی در یکی از پستهای خود در ایکس نوشت: «از جمله ارزشمندترین دستاوردهای دفاع مقدس سوم [علیه تهاجم آمریکا و صهیونیستها]، ظهور ایران در سطح یک قدرت بزرگ و تأثیرگذار است.»
عمر محمد، پژوهشگر دانشگاه جورج واشنگتن، در گفتوگو با فاکس نیوز گفت: «صرفنظر از تعبیرهای سیاسی، آنچه رهبری جمهوری اسلامی ایران به آن اشاره میکند، جهاد یا جنگ مقدس مذهبی است.»
او افزود: «اصطلاح “دفاع مقدس” در ادبیات جمهوری اسلامی ایران، واژهای رایج برای جهاد علیه متجاوز محسوب میشود و تمام بار تکلیف شرعی در فقه شیعه را به همراه دارد.»
به گفته محمد، آیتالله مجتبی خامنهای با این نوع روایت، جنگ با آمریکا و اسرائیل را صرفاً یک درگیری ژئوپلیتیک معرفی نمیکنند، بلکه آن را بهعنوان یک وظیفه دینی و شرعی مطرح میکنند.
این تحلیلگر همچنین تاکید کرد، این پیام بهصراحت «آمریکا و صهیونیستها» را بهعنوان دشمن معرفی میکند.
آرامش ظاهری در دل یک بحران ناتمام
در مجموع، آنچه از چهلوسومین روز این وضعیت قابل برداشت است، شکلگیری یک «آتشبس ناپایدار» است؛ وضعیتی که در آن هیچیک از طرفها بهطور کامل از گزینه نظامی عبور نکردهاند. بازار نفت به سیگنالهای دیپلماتیک واکنش مثبت نشان داده، اما همزمان ساختار سیاسی و امنیتی بحران همچنان فعال و آماده بازگشت به سطح تنش بالاتر است.
