به گزارش اکوایران، روز شصتم آتشبس، در حالی آغاز میشود که آنچه قرار بود یک «وقفه کنترلشده در چرخه بحران» باشد، بیش از هر زمان دیگری به یک وضعیت شکننده و چندلایه شبیه شده است؛ وضعیتی که در آن همزمان سه روند موازی در حال حرکتاند: تشدید تبادل پیامهای امنیتی و نظامی میان ایران و آمریکا، گسترش تنشهای دیپلماتیک در سطح منطقه، و ادامه تلاشهای پشتپرده برای شکلدهی به یک چارچوب توافق حداقلی.
در ظاهر، آتشبس همچنان برقرار است؛ اما در عمل، خلیج فارس و بهویژه تنگه هرمز بار دیگر به کانون اصلی محاسبات امنیتی و راهبردی تبدیل شده است. تبادل حملات محدود اما هدفمند، از یک سو با حملات موشکی و پهپادی و از سوی دیگر با اقدامات تلافیجویانه علیه زیرساختهای راداری و نظارتی، نشان میدهد که «بازدارندگی فعال» جایگزین توقف کامل درگیری شده است. این وضعیت، نه جنگ تمامعیار است و نه صلح پایدار؛ بلکه نوعی تعادل ناپایدار است که در آن هر اقدام میتواند به سرعت به سطح بالاتری از تنش منتقل شود.
در همین چارچوب، تحولات دیپلماتیک نیز همزمان با میدان نظامی در جریان است. گزارشها از ادامه رایزنیهای غیرمستقیم میان تهران و واشنگتن و نیز گفتوگوهای فنی درباره چارچوبهای احتمالی توافق، نشان میدهد که دو طرف همچنان به دنبال مدیریت بحران هستند، اما اختلافات بنیادین درباره موضوعات کلیدی—از جمله برنامه هستهای ایران، وضعیت تحریمها و ترتیبات امنیتی منطقهای—همچنان پابرجاست. همین شکافها باعث شده مذاکرات بیش از آنکه به سمت حلوفصل حرکت کند، در مسیر «مدیریت زمان بحران» قرار بگیرد.
در سطح منطقهای نیز، ورود بازیگران جدید و افزایش سطح تنشهای اطلاعاتی و امنیتی میان متحدان و شرکای آمریکا، از جمله گزارشهایی درباره اختلافات واشنگتن و تلآویو، نشان میدهد که بحران از چارچوب دوجانبه فراتر رفته و به یک معادله چندجانبه تبدیل شده است. در چنین شرایطی، هر تحول در تنگه هرمز نهتنها پیام نظامی، بلکه پیام سیاسی و اطلاعاتی نیز به همراه دارد.
روز شصتم آتشبس در واقع نقطهای است که در آن سه سطح بحران—میدان نظامی، عرصه دیپلماتیک و رقابت اطلاعاتی—به هم گره خوردهاند. نتیجه این همپوشانی، وضعیتی است که در آن ثبات منطقه نه بر اساس توافق، بلکه بر پایه «کنترل لحظهای تنش» تعریف میشود؛ وضعیتی که در آن هر تصمیم، میتواند مسیر آینده را از یک آتشبس شکننده به سمت توافق یا بازگشت به درگیری باز کند.
اکوایران: با ورود به روز شصتم آتشبس، خاورمیانه همچنان در وضعیتی میان جنگ و دیپلماسی قرار دارد؛ وضعیتی که در آن همزمان با ادامه تبادل پیامهای سیاسی میان تهران و واشنگتن، گزارشهایی از درگیریهای محدود و هدفمند در برخی نقاط از جمله جنوب کشور نیز منتشر میشود. در همین چارچوب، محمود شمسالواعظین، عضو شورای اطلاعرسانی دولت در گفتوگو با اکوایران، به بررسی ابعاد مختلف این وضعیت پرداخت.
اردن حملات ایران به بحرین و کویت را محکوم کرد
15:20 | اردن حملات ایران به بحرین و کویت را محکوم کرده و آنها را «نقض آشکار» حاکمیت آنها، تهدیدی برای امنیت منطقهای و تشدید خطرناک تنش که تلاشها برای بازگرداندن ثبات را تضعیف میکند، توصیف کرده است.
به گزارش الجزیره، وزارت امور خارجه اردن در بیانیهای اعلام کرد که این حملات نقض آشکار قوانین بینالمللی و منشور سازمان ملل متحد است.
اردن «همبستگی مطلق» خود را با هر دو کشور خلیج فارس و حمایت از هرگونه اقدامی که آنها برای محافظت از حاکمیت، امنیت و سلامت شهروندان و ساکنان خود انجام میدهند، تأیید کرد.
وزیر کشور پاکستان راههای دستیابی به یک یادداشت تفاهم را بررسی میکند
14:45 | رسانه انتخاب به نقل از العربیه نوشت، محسن نقوی، وزیر کشور پاکستان امروز به تهران سفر میکند، بخشی از تلاشهای اسلامآباد برای میانجیگری میان ایران و ایالات متحده.
به گزارش انتخاب، به گفته منابع، وزیر کشور پاکستان در جریان سفر خود به تهران، راههای دستیابی به یک یادداشت تفاهم میان واشنگتن و تهران را بررسی خواهد کرد.
پیامها بین ایران و آمریکا از طریق وزیر امور خارجه ایران، عباس عراقچی، و فرستاده آمریکا، استیو ویتکاف، رد و بدل میشوند.
غریبآبادی: آژانس بینالمللی انرژی اتمی باید از فشار سیاسی پرهیز کند
12:50 | کاظم غریبآبادی، معاون حقوقی و بینالملل وزیر امور خارجه در واکنش به گزارش تازه آژانس بینالمللی انرژی اتمی با بیان اینکه نمیتوان تاسیسات تحت پادمان را بمباران کرد، دسترسی و ایمنی لازم برای بازرسی را از بین برد، و سپس پیامد همان حمله را به عنوان ابهام علیه ایران به کار گرفت، تصریح کرد: اگر آژانس میخواهد بخشی از راهحل دیپلماتیک باشد، باید از تبدیل گزارش فنی به ابزار فشار سیاسی پرهیز کند.
به گزارش ایرنا، او تاکید کرد: گروسی از «ابهام»، «فقدان دسترسی» و «از دست رفتن پیوستگی دانش» سخن میگوید؛ اما این وضعیت در خلأ ایجاد نشده است. تأسیسات هستهای تحت پادمان، هدف حملات نظامی آمریکا و رژیم اسرائیل قرار گرفتند. مدیرکل آژانس که نشان داد کاملا در اختیار آمریکا و غرب است، متاسفانه هیچگاه این حملات را محکوم نکرد.
غریبآبادی ادامه داد: تکرار عدد «۶۰ درصد» و طرح سناریوهای احتمالی درباره سلاح، بدون توضیح دقیق چارچوب حقوقی، بیشتر سیاسی است تا فنی. در ان.پی.تی سقف عددی برای درصد غنیسازی مقرر نشده است؛ معیار حقوقی، عدم انحراف مواد و فعالیتهای هستهای به سمت مقاصد نظامی است. برنامه هستهای ایران صلحآمیز بوده و ایران در چارچوب تعهدات قانونی خود عمل کرده است.
ارتش اسرائیل دور جدیدی از دستورات آوارگی اجباری در جنوب لبنان را صادر کرد
11:00 | ارتش اسرائیل دور جدیدی از دستورات آوارگی اجباری را برای ساکنان روستاهای ارماتی، مشغره، کفر هونا، سجاد و انصاریه در جنوب لبنان صادر کرده است.
به گزارش الجزیره، آویخای ادرعی، سخنگوی عربزبان ارتش اسرائیل، در پیامی در شبکه اجتماعی «ایکس» از ساکنان این مناطق خواست فوراً خانههای خود را ترک کرده و به شمال رودخانه زهرانی منتقل شوند.
این دستور در حالی صادر میشود که اسرائیل با وجود اعلام آتشبس جدید با میانجیگری ایالات متحده در روز پنجشنبه، همچنان به حملات مرگبار خود در خاک لبنان ادامه داده است.
سفیر پاکستان در مسکو: آماده میزبانی مذاکرات بین ایران و آمریکا هستیم
10:00 | به گزارش تسنیم، فیصل نیاز، سفیر پاکستان در روسیه در مصاحبهای با خبرگزاری تاس در حاشیه مجمع اقتصادی بینالمللی سن پترزبورگ (SPIEF) گفت: پاکستان آماده میانجیگری و میزبانی مذاکرات بین ایران و ایالات متحده است.
این دیپلمات پاکستانی گفت: پاکستان همیشه برای تسهیل و میانجیگری بین دو کشور در دسترس خواهد بود. این چیزی است که ما به ایرانیها گفتهایم که ما همیشه در دسترس هستیم.
سفیر پاکستان در روسیه ادامه داد: این چیزی است که ما به ایرانیها و همچنین دوستانمان در منطقه خلیج فارس میگوییم که ما همسایه یکدیگر هستیم. ما باید مذاکره و گفتگو داشته باشیم.
انتقاد تند عراقچی از رئیسجمهور لبنان
08:45 | عباس عراقچی، وزیر خارجه جمهوری اسلامی ایران در صفحه شخصی خودش در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: بر اساس اظهارات آقای عون، ظاهرا این ایران است که یک پنجم خاک لبنان را اشغال کرده، یک چهارم لبنانی ها را آواره کرده و کشور او را روزانه بمباران می کند.
او افزود: اگر لبنان برای ایران ابزار چانه زنی بود، ما مدت ها پیش به توافق رسیده بودیم. لبنان را از دست دشمن واقعی خود نجات دهید، آقای رئیس جمهور!
پنتاگون سطح تهدید جاسوسی اسرائیل را به «بحرانی» ارتقا داد
08:30 | رسانههای آمریکایی گزارش دادهاند که آژانس اطلاعات دفاعی وزارت دفاع آمریکا (DIA)، در بحبوحه تشدید اختلافات میان واشنگتن و تلآویو بر سر نحوه مواجهه با ایران، ارزیابی تهدید ضداطلاعاتی خود درباره اسرائیل را به سطح «بحرانی» ارتقا داده است.
بر اساس گزارش الجزیره که به نقل از دو مقام فعلی و یک مقام سابق آمریکایی منتشر شده، DIA در یک پیام داخلی جزئیات این تغییر سطح هشدار را تشریح کرده است. یکی از مقامات فعلی دولت آمریکا نیز تأیید کرده که این سند را مشاهده کرده است.
به گفته منابع آگاه، این تصمیم در پی افزایش نگرانیها در پنتاگون نسبت به تلاشهای هدفمند اسرائیل برای جمعآوری اطلاعات از مقامات ارشد آمریکایی اتخاذ شده است. مقامهای آمریکایی معتقدند هدف از این اقدامات، دستیابی به اطلاعات درباره مذاکرات، رایزنیها و فرآیند تصمیمگیری داخلی دولت دونالد ترامپ در قبال تحولات خاورمیانه و بهویژه پرونده ایران بوده است.
یکی از مقامات فعلی آمریکا اعلام کرده که ارزیابی جدید DIA شامل یک سند هفتصفحهای به همراه یک نمودار تحلیلی است. در این سند تأکید شده که تواناییهای اسرائیل در حوزه جاسوسی انسانی (HUMINT) و جمعآوری اطلاعات فنی به سطحی رسیده که از نگاه نهادهای اطلاعاتی آمریکا «بحرانی» ارزیابی میشود.
این مقام همچنین گفته است که در این گزارش به مجموعهای از رویدادها و موارد مشخص اشاره شده که نگرانی واشنگتن را درباره فعالیتهای اطلاعاتی اسرائیل افزایش داده است.
در همین حال، یکی از مقامات فعلی آمریکا تأکید کرد که دولت ایالات متحده از پیش نیز هنگام سفر مقامهای خود به اسرائیل تدابیر امنیتی و ضداطلاعاتی ویژهای را اعمال میکرده است.
او در توصیف رویکرد اطلاعاتی اسرائیل گفت: «آنها به جمعآوری گسترده و تهاجمی اطلاعات شهرت دارند.»
این گزارش در شرایطی منتشر میشود که اختلافنظرهای واشنگتن و تلآویو درباره نحوه مدیریت تنشها با ایران و مسیر مذاکرات احتمالی، در ماههای اخیر افزایش یافته و به نظر میرسد ابعاد امنیتی و اطلاعاتی این اختلافات نیز بیش از گذشته مورد توجه نهادهای آمریکایی قرار گرفته است.
دیدار مجدد وزرای کشور ایران و پاکستان
08:20 | سناتور سید محسن رضا نقوی، وزیر کشور و کنترل مواد مخدر پاکستان در پیامی در شبکه اجتماعی ایکس نوشت که بار دیگر با برادرم اسکندر مؤمنی وزیر کشور ایران دیدار کردم.
او افزود: ما درباره مسائل مورد علاقه متقابل و نیز وضعیت امنیتی در حال تحول منطقه تبادل نظر کردیم.
به گزارش ایرنا، نقوی پنجشنبه شب در حاشیه نشست وزرای کشور سازمان همکاری شانگهای در شهر بیشکک قرقیزستان با وزیر کشور جمهوری اسلامی ایران دیدار کرده بود.
وزیر کشور پاکستان در فروردین امسال همراه فرمانده ارتش کشورش سفر رسمی به تهران انجام داد. وی سپس دو بازدید رسمی دیگر در اواخر اردیبهشت و اول خرداد از جمهوری اسلامی ایران انجام داد.
اسکندر مومنی روز پنجشنبه -۱۴ خرداد- در صدر هیاتی برای شرکت در اجلاس وزرای کشور عضو سازمان همکاری شانگهای به قرقیزستان سفر کرد.
بیانیه سپاه درخصوص هدف قرار دادن دو پایگاه هوایی و تاسیسات نیروی دریایی آمریکا
08:00 | سپاه اعلام کرد: پایگاه هوایی علیالسالم آمریکا در کویت و تأسیسات مهم باقیمانده در ناوگان پنجم نیروی دریایی آمریکا در بحرین هدف موشکهای ایران قرار گرفتند.
وابط عمومی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی اعلام کرد: بسم الله القاصم الجبارین. فمن اعتدا علیکم فاعتدوا علیه بمثل معتدی علیکم.
ساعت ۱:۳۰ بامداد امروز چهار فروند نفتکش متخلف با تحریک و هدایت ارتش متجاوز آمریکا بدون هماهنگی و بدون توجه به اخطارهای مکرر نیروی دریایی سپاه، قصد خروج غیر قانونی از تنگه هرمز را داشتند که پس از اخطار، یکی از نفتکشها مورد هدف واقع شده و متوقف شد و دیگر شناورها متخلف به عقب برگشتند.
به دنبال این واقعه ساعت ۲:۳۰ بامداد، پهپادهای آمریکایی یک دکل مخابراتی در قشم و یک دکل را در سیریک مورد اصابت دو پرتابه قرار دادند. در پاسخ به تجاوز ارتش کودک کش آمریکا بلافاصله دو پایگاه هوایی آمریکا به نامهای علیالسالم کویت و تاسیسات مهم باقی مانده در ناوگان پنجم نیروی دریایی آمریکا در بحرین هدف آتش موشکهای بالستیک نیروی هوافضای سپاه واقع شدند.
به دشمن متجاوز و کودککش اخطار میکنیم در صورت تکرار این شرارتها به پاسخ محدود اکتفا نخواهد شد. مسئول عواقب بسته شدن کامل تنگه هرمز به روی خروج نفت و گاز شما خواهید بود.
و ما النصر الا من عند الله العزیز الحکیم. سپاه پاسداران انقلاب اسلامی
واکنش متقابل تهران و واشنگتن؛ حمله به سایتهای راداری و پایگاههای نظامی
06:00 | ارتش ایالات متحده اعلام کرد نیروهای آمریکایی روز شنبه، پس از رهگیری و سرنگونی پهپادهای پرتابشده از سوی ایران به سمت تنگه هرمز، چند سایت راداری و نظارتی ایران را هدف حمله قرار دادند؛ اقدامی که تازهترین دور از تشدید تنشها میان تهران و واشنگتن محسوب میشود و میتواند تلاشها برای پایان دادن به جنگ و پیشبرد مذاکرات را با چالش بیشتری روبهرو کند.
یک مقام آمریکایی به خبرگزاری رویترز گفت ارتش ایالات متحده بر این باور است که چهار پهپاد ایرانی، تردد دریایی و کشتیرانی تجاری در منطقه را هدف قرار داده بودند. فرماندهی مرکزی آمریکا (سنتکام) نیز در پیامی در شبکه اجتماعی ایکس اعلام کرد که در واکنش به این اقدام، نیروهای آمریکایی سایتهای نظارتی ایران در مناطق گوروک و جزیره قشم را هدف قرار دادهاند. هر دو منطقه در محدوده راهبردی تنگه هرمز قرار دارند.
در مقابل، سپاه پاسداران انقلاب اسلامی اعلام کرد در پاسخ به حملات آمریکا، پایگاههای نظامی ایالات متحده در منطقه را با موشک هدف قرار داده است. سپاه همچنین مدعی شد به چهار نفتکش که قصد عبور از تنگه هرمز را بدون مجوز ایران داشتند، شلیک کرده است.
همزمان، رسانهها گزارش دادند سامانههای پدافند هوایی کویت در حال رهگیری موشکها و پهپادهایی با منشأ نامشخص هستند. در بحرین نیز آژیرهای هشدار به صدا درآمد و از شهروندان خواسته شد برای حفظ ایمنی به پناهگاهها مراجعه کنند.
ایران اعلام کرد با موشکهای بالستیک، پایگاههای آمریکایی در کویت و بحرین را هدف قرار داده است. با این حال، ارتش آمریکا مدعی شد شش فروند از این موشکها رهگیری و منهدم شدهاند و موشک هفتم نیز به هدف خود نرسیده است.
این تحولات در شرایطی رخ میدهد که تهران و واشنگتن همچنان درگیر مذاکرات غیرمستقیم برای دستیابی به یک توافق موقت هستند؛ توافقی که هدف آن توقف جنگ سهماهه و ایجاد فرصت برای ادامه گفتوگوها درباره موضوعات پیچیدهتر، از جمله برنامه هستهای ایران، عنوان شده است.
با وجود ادامه رایزنیهای دیپلماتیک، تبادل حملات در خلیج فارس نشان میدهد که وضعیت امنیتی منطقه همچنان شکننده است و هرگونه اشتباه محاسباتی میتواند مسیر مذاکرات را با ابهام و دشواری بیشتری مواجه کند.
سنتکام: چهار پهپاد ایرانی بر فراز تنگه هرمز سرنگون شد
05:00 | فرماندهی مرکزی ارتش آمریکا (سنتکام) اعلام کرد نیروهای این کشور روز جمعه چندین پهپاد و موشک ایرانی را که به سمت کشورهای حوزه خلیج فارس و تنگه هرمز شلیک شده بودند، رهگیری و منهدم کردهاند؛ رخدادی که میتواند آتشبس شکننده میان تهران و واشنگتن را با چالش جدی مواجه کند.
بنابه گزارش نیویورک تایمز، سنتکام در بیانیهای که در شبکههای اجتماعی منتشر شد، مدعی شد نیروهای آمریکایی ابتدا چهار پهپاد تهاجمی یکطرفه را که به سمت تنگه هرمز در حرکت بودند، سرنگون کردند. به گفته ارتش آمریکا، این پهپادها «تهدیدی فوری برای تردد دریایی و امنیت کشتیرانی در منطقه» به شمار میرفتند.
فرماندهی مرکزی آمریکا همچنین اعلام کرد ساعاتی پس از این عملیات، ایران هفت فروند موشک بالستیک به سمت کویت و بحرین شلیک کرد. بر اساس ادعای سنتکام، شش موشک توسط سامانههای دفاعی رهگیری و منهدم شدند و یک موشک دیگر نیز به هدف خود اصابت نکرد.
در ادامه این بیانیه آمده است که نیروهای آمریکایی در واکنش به این حملات، برخی سایتهای راداری و نظارتی ایران در مناطق گوروک و جزیره قشم را هدف قرار دادند. به گفته سنتکام، این حملات با هدف جلوگیری از تکرار اقدامات مشابه و کاهش توان نظارتی ایران در منطقه انجام شده است.
حوادث روز جمعه در حالی رخ داد که طی هفتههای اخیر نیز الگوی مشابهی از تنشهای متقابل میان دو طرف مشاهده شده بود. حدود دو ساعت پس از اعلام رهگیری پهپادهای ایرانی از سوی سنتکام، ارتش کویت در بیانیهای اعلام کرد سامانههای پدافند هوایی این کشور در حال رهگیری موشکها و پهپادهای متخاصم هستند. با این حال، مقامهای کویتی به منشأ این پرتابهها اشارهای نکردند.
همچنین وزارت کشور بحرین اعلام کرد بامداد شنبه آژیرهای هشدار در این کشور به صدا درآمده است، اما درباره علت یا منشأ تهدید توضیحی ارائه نکرد.
در مقابل، سپاه پاسداران انقلاب اسلامی بامداد شنبه با انتشار بیانیهای اعلام کرد در پاسخ به حملات آمریکا به سیریک و جزیره قشم، «پایگاههای دشمن» در منطقه را هدف قرار داده است.
بر اساس این بیانیه که توسط رسانههای رسمی ایران منتشر شد، سپاه مدعی شده پایگاههای هوایی آمریکا در کویت و همچنین تأسیسات ناوگان پنجم نیروی دریایی آمریکا در بحرین را هدف حمله قرار داده است. سپاه در عین حال هشدار داد در صورت تکرار حملات آمریکا، پاسخهای شدیدتری در راه خواهد بود.
سنتکام اما تأکید کرده است که تمامی حملات ایران بدون وارد آمدن خسارت به نیروها و تأسیسات آمریکایی دفع شدهاند. در بیانیه ارتش آمریکا آمده است: «نیروهای ایالات متحده همچنان هوشیار هستند و در برابر هرگونه تجاوز غیرموجه ایران، آمادگی کامل برای دفاع از خود را دارند.»
در همین حال، یک مقام آمریکایی نیز اعلام کرد نیروهای این کشور طی یک ماه گذشته به هماهنگی عبور بیش از ۱۰۰ کشتی تجاری از تنگه هرمز کمک کردهاند. به گفته این مقام، با وجود برقراری آتشبس و ادامه مذاکرات، عبور از این آبراه راهبردی همچنان با مخاطرات امنیتی همراه است.
این تحولات در شرایطی رخ میدهد که مذاکرات ایران و آمریکا برای دستیابی به توافقی سیاسی و امنیتی همچنان ادامه دارد و هرگونه افزایش تنش نظامی میتواند روند گفتوگوها را با ابهام بیشتری روبهرو کند.
فعالشدن سامانه پدافندی در کویت
04:30 | به گزارش تسنیم، برخی منابع منطقه از شنیده شدن صدای انفجارها در کویت خبر میدهند. در پی شنیده شدن صدای این انفجارها آژیر هشدار در این کشور به صدا در آمد.
ارتش کویت مدعی شد که سامانه پدافند هوایی این کشور در حال مقابله با حملات «موشکی و پهپادی متخاصم» است و صدای انفجارها در کویت ناشی از رهگیری حملات توسط سامانههای پدافند هوایی این کشور است.
برخی منابع گزارش دادند در پی این انفجارها هواپیماهایی که بهمقصد کویت در حرکت بودند، تغییر مسیر دادند.
دقایقی پیش، بامداد شنبه، خبرنگار الجزیره گزارش داد آژیرهای خطر در کویت دوباره به صدا درآمد و همزمان صدای انفجارهایی ناشی از شلیک سامانه پدافندی شنیده میشود..
فرماندهی آمریکا «سنتکام» حمله موشکی ایران به پایگاههای آمریکا در کویت و بحرین را تأیید کرد. سنتکام تأیید کرد که ایران 7 موشک بهسمت اهدافی در کویت و بحرین شلیک کرده است.
مذاکرات در نقطه حساس؛ نمایندگان ترامپ با کارشناسان هستهای دیدار کردند
00:00 | آکسیوس در گزارشی فاش کرد که استیو ویتکاف و جرد کوشنر، دو نماینده ارشد دونالد ترامپ در مذاکرات با ایران، روز پنجشنبه سفری اعلامنشده به ایالت تنسی داشتهاند تا با گروهی از متخصصان هستهای آمریکا دیدار و درباره سناریوهای احتمالی توافق با ایران رایزنی کنند.
این دیدار در حالی انجام شده که کاخ سفید تلاش میکند به یک تفاهمنامه اولیه با تهران دست یابد؛ تفاهمنامهای که بتواند آتشبس کنونی را تثبیت کرده و زمینه را برای آغاز مذاکرات عمیقتر درباره پرونده هستهای ایران فراهم کند.
به گفته مقامهای آمریکایی و منابع منطقهای درگیر در روند میانجیگری، تهران و واشنگتن هنوز بر سر برخی جزئیات تفاهمنامه اختلاف دارند، اما مذاکرات وارد مرحلهای حساس و سرنوشتساز شده است.
یکی از مقامهای آمریکایی به آکسیوس گفت: «این سفر به معنای قطعی شدن توافق نیست، اما نشان میدهد مذاکرات بسیار جدی شده و احتمال دستیابی به توافق وجود دارد. ما میخواهیم برای آن روز آماده باشیم.»
ویتکاف و کوشنر از مجموعههای هستهای وزارت انرژی آمریکا در اوک ریج بازدید کردند؛ منطقهای که میزبان آزمایشگاه ملی اوک ریج و همچنین مجتمع امنیت ملی Y-12 است.
این مراکز از مهمترین پایگاههای علمی و فنی آمریکا در حوزه غنیسازی اورانیوم، فناوری سانتریفیوژ و مدیریت مواد هستهای به شمار میروند. در گذشته نیز بخشی از عملیات انتقال و مدیریت مواد هستهای کشورهای دیگر، از جمله قزاقستان و لیبی، از طریق این مراکز انجام شده بود.
کاخ سفید و اداره ملی امنیت هستهای آمریکا از اظهارنظر رسمی درباره این سفر خودداری کردهاند.
تشکیل تیم ۱۰۰ نفره برای توافق احتمالی
دو مقام آمریکایی به آکسیوس گفتهاند که دولت آمریکا اخیراً تیمی متشکل از حدود ۱۰۰ متخصص هستهای، فنی و امنیتی تشکیل داده است تا در صورت دستیابی به توافق اولیه با ایران، در مراحل اجرایی آن مشارکت کنند.
به گفته این منابع، سفر ویتکاف و کوشنر با هدف دیدار با اعضای این تیم و بررسی میزان آمادگی آنها برای اجرای احتمالی توافق انجام شده است.
بر اساس گزارش آکسیوس، ویتکاف و کوشنر هفته گذشته با طرفهای ایرانی بر سر چارچوبی برای تمدید ۶۰ روزه آتشبس به توافق اولیه رسیدهاند.
این چارچوب شامل موارد زیر است:
- تمدید آتشبس میان ایران و آمریکا؛
- بازگشایی تنگه هرمز؛
- فراهم شدن امکان فروش نفت ایران؛
- آغاز مذاکرات درباره ذخایر اورانیوم غنیشده ایران؛
- گفتوگو درباره محدودیتهای آتی برنامه غنیسازی.
با این حال، دونالد ترامپ جمعه گذشته خواستار اعمال دو اصلاحیه در متن تفاهمنامه شد و طرف ایرانی نیز اعلام کرده است پیشنهادهای اصلاحی خود را ارائه خواهد کرد.
به گفته دو منبع مطلع، یکی از مهمترین اختلافات موجود به زمان کاهش ذخایر اورانیوم غنیشده ایران مربوط میشود.
ترامپ خواستار آن است که ایران ظرف ۶۰ روز فرآیند کاهش یا انتقال این ذخایر را تکمیل کند، اما تهران اصرار دارد این مهلت به ۹۰ روز افزایش یابد.
موضوع دیگر به آزادسازی داراییهای مسدودشده ایران بازمیگردد. واشنگتن اعلام کرده است که آزادسازی منابع مالی ایران باید پس از دستیابی به توافق نهایی و اجرای تعهدات صورت گیرد، اما ایران خواهان آزاد شدن بخشی از این داراییها در همان مراحل ابتدایی توافق است.
در همین راستا، یکی از مشاوران رهبر جمهوری اسلامی در گفتوگو با سیانان تأکید کرده است که مذاکرات درباره منابع مالی بلوکهشده به بنبست رسیده و «اکنون توپ در زمین ترامپ قرار دارد.»
به گفته مقامهای آمریکایی، در صورت ورود مذاکرات به مرحله دوم، تیم کارشناسانی که با ویتکاف و کوشنر دیدار کردهاند، مسئول طراحی سازوکارهای فنی توافق خواهند بود.
از جمله مأموریتهای این گروه میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- تدوین برنامه مدیریت و انتقال مواد هستهای ایران؛
- طراحی محدودیتهای جدید برای برنامه غنیسازی؛
- ایجاد سازوکارهای راستیآزمایی و نظارت بر اجرای توافق.
برخی از این کارشناسان پیشتر نیز در عملیات انتقال اورانیوم غنیشده از ونزوئلا مشارکت داشتهاند و شماری از آنها قبل از آغاز جنگ، همراه با ویتکاف و کوشنر در مذاکرات عمان حضور داشتند.
یکی از مقامهای آمریکایی درباره این گروه گفته است: «این افراد برجستهترین متخصصان هستهای آمریکا هستند و دقیقاً میدانند چگونه جنبههای فنی یک توافق با ایران را اجرا کنند.»
سایه همزمان جنگ و مذاکره
در مجموع، آنچه در روز شصتم آتشبس مشاهده میشود، بیش از آنکه نشانه عبور از بحران باشد، بیانگر ورود به مرحلهای پیچیدهتر از مدیریت بحران است؛ مرحلهای که در آن آتشبس نه به معنای پایان تنش، بلکه به معنای تغییر شکل آن تعریف میشود. تنگه هرمز همچنان نقطه حساس این معادله باقی مانده و هر تحول در آن میتواند به سرعت به سایر جبهههای سیاسی، نظامی و دیپلماتیک سرایت کند.
در چنین شرایطی، آینده تحولات به میزان توان طرفها در کنترل همزمان میدان و میز مذاکره بستگی دارد؛ تواناییای که اگرچه هنوز حفظ شده، اما هر روز با آزمونی جدید روبهرو میشود. روز شصتم، بیش از هر چیز یادآور این واقعیت است که آتشبسهای شکننده، نه پایان بحران، بلکه آغاز مرحلهای تازه از رقابتهای پرهزینهتر هستند.
