به گزارش اکوایران، رابطه دونالد ترامپ، رئیسجمهور ایالات متحده، با بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، هرچند پیش از آغاز جنگ با ایران و در اوایل آن مثبت بود، اما بهتدریج با تغییر رویکرد ترامپ در قبال ایران، به نظر میرسد این دو به نوعی تضاد منافع رسیده باشند.
تلاش اسرائیل برای باقی ماندن در لبنان؛ ترامپ به زور متوسل میشود؟
به گزارش خبرگزاری رویترز به نقل از مقامات اسرائیلی، تلآویو در حال مذاکره با آمریکا درباره ادامه استقرار نیروهایش در لبنان است.
دو مقام اسرائیلی، از جمله یک مقام ارشد نزدیک به بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، روز پنجشنبه به رویترز گفتند که اسرائیل در حال مذاکره با ایالات متحده است تا بتواند استقرار نیروهای خود در جنوب لبنان را ادامه دهد. این مقامات که به دلیل حساسیت مذاکرات نخواستند نامشان فاش شود، یک روز پس از آن این اظهارات را مطرح کردند که آمریکا و ایران یک توافق موقت امضا کردند که در آن از طرفها خواسته شده «تمامیت ارضی و حاکمیت لبنان» را تضمین کنند.
اکوایران: مقابله با ایران سالهاست که وسواس فکری اصلی نتانیاهو بوده است. او دو بار اسرائیل را با همین هدف وارد جنگ کرده است، اما نتوانسته به اهداف راهبردی خود دست یابد.
اسرائیل مناطقی را که در لبنان، غزه و سوریه به تصرف درآورده است «مناطق حائل» میان خود و دشمنانش توصیف میکند؛ مفهومی که به یکی از ارکان اصلی سیاست امنیتی اخیر اسرائیل تبدیل شده است. نتانیاهو درخواستها برای خروج نیروهای اسرائیلی از این مناطق را رد کرده است.
این مقام ارشد اسرائیلی به رویترز گفت که اسرائیل در حال انجام «مذاکرات سرسختانه» با واشنگتن درباره ادامه استقرار نیروهایش در جنوب لبنان است. او افزود که اسرائیل از مواضع خود عقبنشینی نخواهد کرد؛ از جمله از موضع مربوط به حفظ نیروهایش در منطقه واقع در جنوب رود لیتانی لبنان.
یک مقام اسرائیلی دیگر نیز به رویترز گفت که نتیجه این مذاکرات در نهایت به این بستگی دارد که آیا دونالد ترامپ، «تصمیم بگیرد این موضوع را به زور پیش ببرد» و در صورت پایبند نبودن اسرائیل به مفاد توافق موقت ایران، آن را به پیامدهایی تهدید کند یا نه. دفتر نخستوزیر اسرائیل بلافاصله به درخواست رویترز برای اظهار نظر پاسخ نداد.
تماسهایی غیردوستانه؛ «چرا ساختمانها را منفجر میکنی؟»
واشنگتن پست نیز در گزارشی به سیر روابط نتانیاهو و ترامپ در ماههای اخیر پرداخته است: «چرا ساختمانها را منفجر میکنی؟» این پرسش ترامپ از رهبر اسرائیل در یک تماس تلفنی اخیر است.
این تماسهای پیدرپی دیگر چندان دوستانه نیستند. درحالیکه دونالد ترامپ تلاش میکرد به جنگ ایران پایان دائمی دهد؛ جنگی که بر اقتصاد آمریکا فشار وارد کرده و قیمت بنزین را بالاتر از ۴ دلار در هر گالن نگه داشته است، او سخنان تندی برای شریکی داشت که او را به ورود به این جنگ تشویق کرده بود.
تانکهای اسرائیلی روز چهارشنبه در جنوب لبنان از کنار ساختمانهای ویرانشده عبور میکنند/عکس از خبرگزاری فرانسه
به گفته افرادی که از محتوای تماسها آگاهاند، ترامپ در یکی از تماسهای اخیر درباره لبنان به نخستوزیر اسرائیل گفت: «چرا داری ساختمانها را منفجر میکنی؟ ساختمانها را منفجر نکن.» در تماس دیگری، او شکایت کرد که رکود جهانی ناشی از جنگ ممکن است نام او را با هربرت هوور و رکود بزرگ دهه ۱۹۳۰ گره بزند.
ناامیدی ترامپ از نتانیاهو در هفتههای اخیر بارها به نقطه جوش رسیده است؛ زیرا او میکوشد به جنگ ایران پایان دهد، درحالیکه نخستوزیر اسرائیل تلاش دارد درگیریها ادامه یابند. این رابطه پیامدهای مهمی برای منطقهای دارد که در آستانه یک توافق احتمالی صلح قرار گرفته است؛ توافقی که ممکن است با حملات نظامی بیشتر اسرائیل از بین برود.
طبق یادداشت تفاهم امضا شده، تهران پذیرفته در ازای پایان محاصره آمریکا و اجازه فروش نفت ایران در بازارهای جهانی، تنگه هرمز را بهطور کامل بازگشایی کند. دو طرف همچنین تصمیم گرفتهاند مذاکرات دشوارتر درباره برچیدن فعالیتهای هستهای ایران را به ۶۰ روز آینده موکول کنند.
مقامهای اسرائیلی از اعلام آتشبس در روز پنجشنبه غافلگیر شدند و تصور میکردند ترامپ بیشتر به حملات نظامی تمایل دارد تا دستیابی به توافق. به گفته مقامهای اسرائیلی، نیروهای این رژیم حتی برای انجام حملات احتمالی در آمادهباش قرار داشتند.
در یکی از تماسهای اخیر، نتانیاهو درباره مفاد هستهای توافق احتمالی از ترامپ پرسید: «دونالد، چگونه میخواهی این را راستیآزمایی کنی؟» به گفته افراد مطلع از این تماس، نتانیاهو در تماسهای دیگر نیز دلایل تاریخی متعددی برای بیاعتمادی به ایرانیان مطرح کرده است. در مقابل، ترامپ به مشاورانش گفته است: «هیچکس نمیتواند نتانیاهو را کنترل کند. او میخواهد همه را بمباران کند.»
ترامپ در مصاحبهای اخیر با والاستریت ژورنال نیز درباره نتانیاهو گفت: «به نظرم آدم فوقالعادهای است، اما گاهی بیش از حد هیجانزده میشود.»
یکی از مقامهای ارشد دولت آمریکا که از تماسهای ترامپ با نتانیاهو اطلاع دارد، میگوید این گفتوگوها معمولاً شامل درخواستهای نخستوزیر اسرائیل برای اقدامات نظامی بیشتر بوده و ترامپ از این وضعیت خسته شده است. او توضیح داد: «بیبی به رئیسجمهور توضیح میدهد که چرا باید چیزی را منفجر کند، چرا اطلاعات اسرائیل میداند چگونه و چه زمانی این کار را انجام دهد و رئیسجمهور گوش میدهد. تماسها معمولاً همینگونه هستند.»
درحالیکه ترامپ بر ضرورت بازگشایی تنگه هرمز تأکید میکرد، نتانیاهو او را تشویق میکرد که صبر کند و فشار بر ایران ادامه یابد. پس از آنکه هفته گذشته مطلع شد ترامپ قصد دارد توافقی را امضا کند و اسرائیل را عملاً کنار بگذارد، نتانیاهو خواستار دیداری فوری با او شد. چند روز بعد، مقامهای اسرائیلی پیشنویس توافق را مشاهده کردند.
رابطهای پیشبینیناشدنی
ترامپ روز یکشنبه در مصاحبهای گفت اسرائیلیها از توافق خوششان خواهد آمد؛ درحالیکه نشانههای مخالفی بروز داده بودند و هنوز متن آن را ندیده بودند. او همچنین تأکید کرد که رابطه میان دو طرف حدود و مرزهای مشخصی دارد و گفت نتانیاهو: «برای هر کاری از ما اجازه میگیرد.» این اظهارنظر در اسرائیل بهعنوان تحقیر علنی نخستوزیر تلقی شد. ترامپ افزود: «او ما را طرف بزرگ مینامد و خودش طرف کوچک است.»
بنیامین نتانیاهو و دونالد ترامپ در ماه دسامبر/عکس از جاناتان ارنست از خبرگزاری رویترز
به گفته مقامهای آمریکایی، ماهیت متغیر رابطه ترامپ و نتانیاهو گاه موجب اختلافات داخلی شده است. نتانیاهو معمولاً به دنبال جلب تأیید ترامپ بوده، اما در برخی موارد پیش از دریافت چراغ سبز واشنگتن دست به حمله زده است. ناتان ساکس، پژوهشگر ارشد مؤسسه خاورمیانه، میگوید: «بیبی از اینکه ترامپ علیه او موضع بگیرد وحشت دارد، اما همزمان ترامپ را فردی میبیند که میتوان او را درباره هر چیزی متقاعد کرد؛ از جمله حمله به ایران.»
به گفته مقامهای دولت آمریکا، نارضایتی از نتانیاهو در بخشهای مختلف دولت ترامپ افزایش یافته است. برخی مقامات کاخ سفید حتی این پرسش را مطرح کردهاند که آیا نتانیاهو تلاش کرده جنگ ایران را طولانی کند تا موقعیت سیاسی داخلی خود را تقویت کند یا خیر. از سوی دیگر، برخی مقامهای اسرائیلی نیز علیه تعدادی از مشاوران ترامپ موضع گرفتهاند؛ زیرا معتقدند آنان اطلاعات منفی درباره اسرائیل در اختیار رئیسجمهور قرار میدهند.
انتخابات دشوار نتانیاهو
نتانیاهو در انتخابات پاییزی با رقابتی دشوار روبهروست و نظرسنجیها نشان میدهند که او احتمالاً قادر به کسب اکثریت لازم برای تشکیل دولت نخواهد بود. ترامپ پیشتر با درخواست علنی برای عفو نتانیاهو در پرونده فساد مالیاش به کمک او آمده بود و نزدیکان نخستوزیر امیدوار بودند که رئیسجمهور آمریکا در مبارزات انتخاباتی نیز از او حمایت کند؛ اما اکنون چنین احتمالی بسیار کمرنگ به نظر میرسد.
ترامپ اوایل همین ماه به شبکه ایبیسی گفت: «گاهی از خودم میپرسم که آیا بیبی اصلاً میخواهد ادامه دهد یا نه.» این سخن باعث شد نتانیاهو مجبور شود آشکارا اعلام کند که همچنان نامزد انتخابات خواهد بود. دفتر نخستوزیری اسرائیل به درخواست روزنامه برای اظهار نظر پاسخی نداد. یک مقام کاخ سفید نیز گفت: «ترامپ شراکت بسیار خوبی با نتانیاهو و اسرائیل دارد، اما هیچ کشور یا مقامی نمیتواند رئیسجمهور ترامپ را برای انجام کاری تحت فشار قرار دهد.»
رابطه دوستانه به زور هوش مصنوعی
ترامپ زمانی از نتانیاهو خشمگین شد که او در سال ۲۰۲۰ پیروزی جو بایدن را در انتخابات تبریک گفته بود؛ اما پس از بازگشت ترامپ به قدرت، دو طرف بار دیگر روابط خود را از سر گرفتند. او در اوایل سال ۲۰۲۵ از یکی از بازدیدکنندگان اسرائیلی پرسید: «دوست من بیبی چطور است؟» بااینحال، این دو نفر هرگز دوستان صمیمی یا همبازیهای گلف نبودهاند. ترامپ در مصاحبهای در اواخر سال ۲۰۲۵ گفت: «بیبی آدم سختی است، اما من هم همینطور.»
ناظران قدیمی سیاستهای نتانیاهو میگویند او به ندرت روابط دوستانه عمیقی ایجاد میکند، زیرا به افراد بسیار کمی اعتماد دارد. ساکس میگوید: «او آدمی بسیار بدبین و مشکوک است.»
نتانیاهو در این دوره دستکم هفت بار با ترامپ دیدار کرده و افزون بر آن تماسهای مکرر تلفنی نیز داشته است. به گفته یک منبع آگاه، به کارکنان دفتر نتانیاهو دستور داده شده بود در پیامهای رسانهای و شبکههای اجتماعی بر نزدیکی روابط میان دو مقام تأکید کنند. در یکی از پستهای سال ۲۰۲۵ ترامپ و نتانیاهو در حال هدایت یک بمبافکن بی-2 نشان داده شده بودند. در تصویری متحرک که با هوش مصنوعی ساخته شده بود، رئیسجمهور اسرائیل از قاب حذف شده بود تا تنها ترامپ و نتانیاهو در کنار هم دیده شوند.
مقامهای ارشد اسرائیلی همچنین با هر فردی در اطراف ترامپ که حاضر به گفتوگو بود ارتباط برقرار کردند و حتی یک شرکت تأثیرگذاری در شبکههای اجتماعی متعلق به برد پارسکیل، مدیر پیشین کارزار انتخاباتی ترامپ، را نیز به خدمت گرفتند.
اهداف متفاوت
در ماههای نخست جنگ، ترامپ و نتانیاهو از موفقیت حملات و ترور فرماندهان ایرانی با یکدیگر ابراز رضایت میکردند و حتی درباره اهداف بعدی حملات گفتوگو میکردند؛ اما با ادامه جنگ، ترامپ نسبت به برخی ادعاهای نتانیاهو بدبین شد و طرح او برای استفاده از نیروهای کرد در ایران را رد کرد.
خودروهای نظامی اسرائیل در مرز اسرائیل و لبنان، از سمت اسرائیل دیده میشوند، ۸ ژوئن ۲۰۲۶/عکس از خبرگزاری رویترز
نتانیاهو همواره خواستار ادامه حملات بود و اطلاعات و اهداف مشخصی را در اختیار آمریکا قرار میداد. او از حمله به زیرساختهای انرژی ایران نیز حمایت میکرد؛ اقدامی که برخی مشاوران ترامپ با آن مخالف بودند و در برخی شرایط میتوانست ناقض قوانین بشردوستانه بینالمللی تلقی شود؛ برای نمونه، نتانیاهو نسبت به بمباران جزیره خارک اشتیاق زیادی نشان داده بود.
در مقابل، ترامپ به سران اسرائیل و مشاوران خود میگفت که میخواهد مسئله ایران را از طریق دیپلماسی حل کند، نه صرفاً با زور نظامی. او به نتانیاهو اطمینان داده بود که هر توافقی: «کاملاً محکم و نقضناشدنی خواهد بود.»
ترامپ همچنین در مصاحبه اخیر خود گفت که برخی اهداف نتانیاهو متفاوت است، زیرا اسرائیل بسیار نزدیکتر از آمریکا به ایران قرار دارد. به گفته یک مقام ارشد آمریکایی، ترامپ اکنون پس از پایان تماسهایش با نتانیاهو، اغلب از دیگر اعضای دولت میپرسد که آیا گفتههای او دقیق بوده یا نه؛ کاری که در گذشته به ندرت انجام میداد.
اما بیش از هر چیز، آنچه ترامپ را خشمگین کرده، ادامه حملات اسرائیل به لبنان علیرغم آتشبس است. در مقطعی، او مقامهای اسرائیلی و لبنانی را به دفتر بیضی کاخ سفید دعوت کرد و شخصاً تلاش کرد میان آنها توافقی حاصل کند.
نخستین برخورد جدی زمانی رخ داد که ترامپ تصاویری از بمباران مسیحیان در لبنان را مشاهده کرد. در یکی از تماسهای دیگر درباره لبنان که جزئیات آن را پیشتر آکسیوس گزارش داده بود، ترامپ نتانیاهو را «دیوانه لعنتی» خواند و به او گفت: «اگر حمایت من نبود، الان در زندان بودی.»
